چکیده:
تحقیق حاضر با هدف سازی غنی سازی آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا
با روغن کلزا با تاکید بر میزان رشد، بقا و پروفیل اسیدهای چرب ناپلی
انجام پذیرفت. این تحقیق در قالب 18 گروه آزمایشی در هر دو گونه انجام
گرفت. این دو گونه در تراکم های 50000، 100000 و 200000 ناپلی در لیتر با
غلظت های 1/0، 2/0 و 3/0 گرم در لیتر روغن کلزا در دمای 1±28 درجه
سانتیگراد و شوری 35 گرم در لیتر به مدت 18 ساعت غنی سازی شدند. داده ها با
استفاده از روش آنالیز واریانس دوطرفه (Multivariate) یاtIndependent
samples T-tesو آزمون دانکن مورد ارزیابی قرار گرفتند. در تمام بررسی ها،
سطح معنی دار بودن آزمون ها 05/0> Pنتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که
غنی سازی با روغن کلزا تاثیر معنی داری بر روی رشد، بقا و افزایش اسیدهای
چرب 18 کربنه دارد (05/0>P).با افزایش مدت زمان غنی سازی در تیمارهای
مختلف هر دو گونه، طول کل افزایش و درصد بقا کاهش یافت (05/0>P). میزان
DHA و EPA و ARA در تیمارهای مختلف هر دو گونه با افزایش مدت زمان غنی سازی
به طور معنی داری تحت تاثیر قرار نگرفتند (05/0<P). میزان LA،
PUFA،PUFA (n-6)، PUFA(n-3)، SFA، MUFA و TFA در هر دو گونه به طور معنی
داری افزایش یافتند (05/0>P) اما میزانALAدر اکثر تیمارهای آرتمیا ارومیانا نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت اما در آرتمیا فرانسیسکانا افزایش آن در بعضی از تیمارها نسبت به شاهد مشاهده شد (05/0>P). با توجه به یافته های تحقیق آرتمیا ارومیانا
در تراکم 100000 ناپلی در لیتر با غلظت 3/0 گرم در لیتر روغن کلزا به مدت
18 ساعت غنی سازی بهترین تیمار می باشد که این تیمار دارای حداکثر مقادیر
اسیدهای چرب ALA، PUFA، PUFA(n-3)، SFA و TFA نسبت به بهترین تیمار گونه
فرانسیسکانا است (05/0>P). اگرچه از لحاظ میزان اسیدهای چرب LA،EPA،
DHA، PUFA (n-6) و MUFAنسبت به گونه فرانسیسکانا مقادیر کمتری دارد ولی
اختلاف معنی دار ندارد (05/0<P).
کلمات کلیدی: آرتمیا ارومیانا، آرتمیا فرانسیسکانا، روغن کلزا، غنی سازی، رشد، بقا و پروفیل اسیدهای چرب ناپلی
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و کلیات
1-1-مقدمه..1
1-2-کلیات..5
1-2-1- بررسی عمومی آرتمیا..5
1-2-2- تاریخچه آرتمیا...5
1-2-3- اهمیت اقتصادی آرتمیا..6
1-2-4- مزایای استفاده از آرتمیا برای پرورش دهندگان و آبزیان..7
1-2-5- کاربرد آرتمیا در تغذیه آبزیان..7
1-2-5-1- سیست های پوسته زدایی شده..........................................................8
1-2-5-2- ناپلیوس تازه تفریخ یافته................................................................8
1-2-5-3- متاناپلیوس.............................................................................9
1-2-5-4- آرتمیای جوان و بالغ....................................................................9
1-2-5-5- آرتمیا های خشک و منجمد تحت سرمای شدید.........................................9
1-2-5-6- استفاده از آرتمیا به عنوان حامل.........................................................9
1-2-6- غنی سازی .................................................................................10
1-2-6-1- تکنیک هایغنیسازیآرتمیا........................................................11
1-2-6-1- 1- تکنیک غنی سازی انگلیسی.....................................................11
1-2-6-1-2- تکنیک غنی سازی ژاپنی........................................................12
1-2-6-1-3- تکنیک غنی سازی فرانسوی.....................................................12
1-2-6-1-4- تکنیک غنی سازی بلژیکی.......................................................13
1-2-6-2- اهمیت غنی سازی....................................................................14
1-2-6-3- معایب غنی سازی.....................................................................14
1-2-6-4- عوامل موثر بر میزان استفاده از ماده غنی سازی.......................................15
1-2-6-5- اساس غنی سازی خوب..............................................................15
1-2-6-6- انواع رژیم های غذایی برای غنی سازی اسیدهای چرب آرتمیا ........................16
1-2-6-6- 1- غنی سازی با امولسیون چربی و اسیدهای چرب.................................17
1-2-6-6- 2- فسفولیپیدها...................................................................17
1-2-6-6- 3- ویتامین ها.....................................................................17
عنوان صفحه
1-2-7- عوامل موثر در ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس آرتمیا.......................................18
1-2-7-1- ژنتیک................................................................................18
1-2-7-2- عوامل محیطی (اختلافات تغذیه ای والدین) ..........................................19
1-2-8- فرضیه های تحقیق.........................................................................20
1-2-9- اهداف تحقیق..............................................................................21
فصل دوم: مروری بر منابع
2-پیشینه تحقیق.........................................................................................23
2-1- تاریخچه غنی سازی با اسیدهای چرب............................................................23
2-2- دلایل غنی سازی با اسیدهای چرب..............................................................23
2-3- غنی سازی اسیدهای چرب ضروری در ناپلیوس آرتمیا............................................24
2-4- مروری بر مطالعات گذشته.......................................................................26
فصل سوم: مواد و روش ها
3- مواد و روش ها........................................................................................35
3-1- مواد و وسایل استفاده شده.......................................................................35
3-1-1- مواد مصرفی................................................................................35
3-1-2- مواد غیر مصرفی............................................................................35
3-2- تهیه سیست آرتمیا و ضدعفونی آن...............................................................36
3-3- آماده سازی ظروف (زوگ های) غنی سازی.......................................................36
3-4- تخم گشایی سیست آرتمیا.......................................................................37
3-5- جداسازی و شمارش لارو ها......................................................................38
3-6- غنی سازی ناپلیوس ها...........................................................................39
3-7- تهیه محلول غنی سازی..........................................................................40
3-8- نمونه برداری برای محاسبه میزان بقا و طول کل..................................................41
3-9- نمونه برداری برای تعیین میزان اسیدهای چرب...................................................43
3-10- استخراج اسیدچرب.............................................................................43
3-11- آنالیز آماری....................................................................................45
فصل چهارم: نتایج
4-نتایج...................................................................................................47
عنوان صفحه
4-1- تغییرات میزان طول کل و درصد بقا در دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت........................................47
4-2- ترکیب اسیدهای چرب ناپلیوس آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا پیش از غنی سازی............52
4-3- اسیدهای چرب LA، ALA و ARA دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت........................................53
4-4- میزان اسیدهای چرب EPA و DHA دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت........................................58
4-5- میزان PUFA، PUFA(n-6) و PUFA(n-3) دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت..................................63
4-6- میزان SFA، MUFAو TFA دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت................................................68
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-بحث و نتیجه گیری....................................................................................75
5-1- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر طول کل و درصد بقا آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا..........75
5-2- ترکیب اسیدهای چرب مورد مطالعه در ناپلیوس آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا پیش از غنی سازی..................................................................................................77
5-3- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان ARA، EPA و DHAآرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا.................................................................................................77
5-4- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان LA و ALAآرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا.................................................................................................81
5-5- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان PUFA کل ، PUFA (n-6) و PUFA (n-3) درناپلی آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا......................................................................84
5-6- تاثیر غنی سازی با روغن کلزا بر میزان SFA، MUFAو TFA آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا.................................................................................................86
5-7- مقایسه تیمارهای مختلف آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا
به منظور انتخاب بهترین تیمار در هر
گونه...................................................................................................87
5-8- مقایسه بهترین تیمارهای آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا......................................88
5-9- نتیجه گیری کلی................................................................................89
5-10- پیشنهادات.....................................................................................90
منابع.....................................................................................................93
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 4-1- طول کل و درصد بقا در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم
های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ±
انحراف از
معیار).................................................................48
جدول 4-2- طول کل و درصد بقا در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت
ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از
معیار)
..................................................................50
جدول4-3- پروفیل اسیدهای چرب در ناپلیوس آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا پیش از غنی سازی..........................................................................................................52
جدول 4-4- میزان اسیدهای چرب LA، ALA و ARA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا
با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت
(میانگین ± انحراف از معیار)
........................................................................................................53
جدول 4-5- میزان اسیدهای چرب LA، ALA و ARA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا ارومیانا
با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت
(میانگین ± انحراف از
معیار)..........................................................................................................56
جدول 4-6- میزان اسیدهای چرب EPA و DHA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار)........58
جدول 4-7- میزان اسیدهای چرب EPA و DHA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار)..............60
جدول 4-8- میزان اسیدهای چرب PUFA، PUFA(n-6) و PUFA(n-3) ( (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا
با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت
(میانگین ±انحراف از معیار)
..............................................................................................
63
جدول 4-9- میزان اسیدهای چرب PUFA، (n-6)PUFA و (n-3) PUFA (میلی گرم در گرم نمونه تر) در آرتمیا ارومیانا
با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت
(میانگین ± انحراف از معیار)
........................................................................................................
65
عنوان صفحه
جدول 4-10- - میزان اسیدهای چرب SFA، MUFA و TFA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا فرانسیسکانا
با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت
(میانگین ± انحراف از
معیار)..........................................................................................................68
جدول 4-11- میزان اسیدهای چرب SFA، MUFA و TFA (میلی گرم در گرم نمونه تر ناپلی) در آرتمیا ارومیانا با تراکم های متفاوت ناپلی و غلظت های مختلف روغن کلزا در 5 زمان متفاوت (میانگین ± انحراف از معیار) .... 71
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 1-1: طرح شماتیک استفاده از آرتمیا در نقش یک حامل(Van Stappen, 1996)..........................10
شکل 3-1. تخم گشایی سیست آرتمیا در زوگ های 7 لیتری........................................................38
شکل 3-2. جداسازی ناپلیوس ها از سیست ها و پوسته ها............................................................39
شکل 3-3. غنی سازی ناپلیوس ها با استفاده از امولسیون.............................................................40
شکل 3-4. شمارش ناپلیوس ها به منظور محاسبه درصد بقا..........................................................42
شکل 3-5. کشیدن طول کل ناپلیوس ها با استریومیکروسکوپ ......................................................42
شکل 3-6. نمونه برداری ناپلی برای اندازه گیری میزان اسیدهای چرب..............................................43
شکل 3-7. دستگاه GC برای تعیین میزان اسیدهای چرب...........................................................45
ضمائم
عنوان صفحه
ضمیمه 1- مقایسه بهترین تیمارهای آرتمیا فرانسیسکانا از لحاظ
طول کل و درصد بقا و میزان اسیدهای
چرب.....................................................................................................................1
ضمیمه 2- مقایسه بهترین تیمارهای آرتمیا ارومیانا از لحاظ طول
کل و درصد بقا و میزان اسیدهای
چرب.....................................................................................................................2
ضمیمه 3- مقایسه بهترین تیمارهای دو گونه آرتمیا فرانسیسکانا و آرتمیا ارومیانا
از لحاظ طول کل و درصد بقا و میزان اسیدهای
چرب...................................................................................................3
علائم اختصاری
جدول1- معرفی برخی از اسیدهای چرب با علامت اختصاری
|
علامت اختصاری
|
اسیدهای چرب
|
|
ARA
|
آراشیدونیک اسید
|
|
EPA
|
ایکوزاپنتانوئیک اسید
|
|
DHA
|
دوکوزاهگزانوئیک اسید
|
|
LA
|
لینولئیک اسید
|
|
ALA
|
لینولنیک اسید
|
|
SFA
|
میزان اسیدهای چرب اشباع
|
|
MUFA
|
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با یک پیوند دوگانه
|
|
(n-6)HUFA
|
میزان اسیدهای چرب بلند زنجیر امگا 6
|
|
(n-3)HUFA
|
میزان اسیدهای چرب بلند زنجیر امگا 3
|
|
PUFA
|
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با چند پیوند دوگانه
|
|
(n-6)PUFA
|
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با چند پیوند دوگانه سری n-6
|
|
(n-3)PUFA
|
میزان اسیدهای چرب اغیراشباع با چند پیوند دوگانه سری n-3
|
|
TFA
|
میزان کل اسیدهای چرب
|
جدول 2- معرفی اسیدهای چرب با اسم عمومی و فرمول شیمیایی
|
اسم عمومی اسیدهای چرب
|
فرمول شیمیایی اسیدهای چرب
|
|
میریستیک اسید
|
C14:0
|
|
پالمیتیک اسید
|
C16:0
|
|
استئاریک اسید
|
C18:0
|
|
آراشیدیک اسید
|
C20:0
|
|
بهنیک اسید
|
C22:0
|
|
لیگنوسریک اسید
|
C24:0
|
|
میریستولئیک اسید
|
C14:1n5
|
|
پالمیتولئیک اسید
|
C16:1n7
|
|
اولئیک اسید
|
C18:1n9
|
|
واکسنیک اسید
|
C18:1n7
|
|
ایکوزنوئیک اسید
|
C20:1n9
|
|
اروسیک اسید
|
C22:1n9
|
|
نرونیک اسید
|
C24:1n9
|
|
لینولئیک اسید
|
C18:2n6 cis
|
|
آراشیدونیک اسید
|
C20:4n6
|
|
ایکوزادینوئیک اسید
|
C20:2n6
|
| |
لینولنیک اسید
|
C18:3n3
|
| |
ایکوزاپنتانوئیک اسید
|
C20:5n3
|
| |
ایکوزاترینوئیک اسید
|
C20:3n3
|
| |
دوکوزاهگزانوئیک اسید
|
C22:6n3
|
| |
|
|
1-1- مقدمه
یکی از مشکلات موجود در پرورش ماهیان، پرورش مراحل اولیه یا نوزادی آن ها است که دارای رشد بطئی همراه با تلفات بالا می باشد (Girri et al.,
2002). در پرورش لارو آبزیان اصلی ترین مسئله، تامین غذایی مناسب با کیفیت
بالاست که به راحتی توسط لارو آن ها پذیرفته و هضم شود(Kim et al.,1996).منابع
عمده انرژی متابولیک در طول مراحل جنینی و لاروی قبل از تغذیه فعال در
ماهیان، چربی ها و اسیدهای آمینه می باشند. در زمان تخم گشایی، لارو دارای
کیسه زرده، مقادیر بالایی از این منابع انرژی را دارد اما میزان آن ها در
طول مرحله تغذیه درونی کاهش می یابند (Evans et al.,2000)، بنابراین لارو با تغذیه آغازین، به غذای زنده ای نیاز دارد که به اندازه کافی این منابع انرژی را دارا باشد.
به دلیل متناسب نبودن اندازه دهان لارو بسیاری از ماهیان دریایی و برخی
از ماهیان آب شیرین با ذرات غذای مصنوعی و عدم تامین نیازهای غذایی لاروها
توسط این نوع مواد غذایی، استفاده از آنهادر مراحل اولیه لارو آبزیان امکان
پذیر نمی باشد در حالی که استفاده از غذای زنده در پرورش لارو آبزیان
مختلف با رژیم غذای طبیعیآن ها همخوانی دارد و بیشتر قابل پذیرش و استفاده
است (آق،
1381).پرورشموفقیتآمیزآبزیانبهقابلیتدسترسیبهغذایمناسببستگیداردتابتواندرشدو
خصوصاً سلامتیرا در مراحلنوزادی و لارویتضمیننماید.
استفاده از غذای زنده در تغذیه آغازین بسیاری از گونه های پرورشی ماهی و
میگو جهت بهبود وضعیت تغذیه ای، ضریب رشد و کاهش میزان تلفات لاروها از
پیشرفت شایان توجهی در امر آبزی پروری به شمار می رود. امروزه در بین
غذاهای زنده مورد استفاده در تغذیه آبزیان مختلف از جمله پرورش میگوهای
پنائیده، میگوی دراز آب شیرین، پرورش ماهیان دریایی و آب شیرین و ماهیان
آکواریومی، از ناپلئوس های آرتمیا، در سطح وسیعی به عنوان غذای آغازین
استفاده می شود (آذری تاکامی و همکاران، 1386).
ناپلی آرتمیا به عنوان بهترین غذای زنده قابل دسترس، به طور وسیع برای
پرورش لارو ماهیان دریایی و سخت پوستان در تمام جهان مورد استفاده قرار می
گیرد (Laven et al., 1989). مهم ترین عامل برای استفاده از آرتمیا
به عنوان غذای زنده، ارزش غذایی آن به خصوص در مرحله ناپلیوس است که دارای
بیش از 60 درصد پروتئین و 15 درصد چربی بوده و همچنین کلیه اسیدهای آمینه
ضروری و اکثر اسیدهای چرب را در حد مطلوب دارا می باشد (Ahmadi et al., 1990).
با وجود میزان بالای پروتئین و چربی، نتایج تحقیقات انجام شده بیانگر این موضوع می باشد که اکثر گونه های آرتمیا از جمله آرتمیا اورمیانا (Artemia urmiana) دارای مقادیر اندکی از اسیدهای چرب غیر اشباع بلند زنجیر سری امگا 3[1] به خصوص اسید ایکوزاپنتانوئیک[2] بوده و فاقد اسید چرب دوکوزاهگزانوئیک[3] هستند (Watanabe, 1993). لذا غنی سازی ناپلیوس آرتمیا جهت بالا بردن ارزش غذایی آن امری ضروری است.
مطالعات نشان داده اند که اسیدهای چرب ضروری (EFA) از قبیل
دکوزاهگزانوئیک اسید (DHA ،3-n22:6)، ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA،3-n20:5) و
آراشیدونیک اسید (ARA،6-n20:4) در تغذیه لارو ماهیان اهمیت زیادی دارند
(Takeuchi.,1997; McEvoy et al., 1998;Sargent et al., 1999; Estevez et al.,
1999). این اسیدهای چرب جزء فسفولیپیدها هستند که ساختار حساسی دارند و از
اجزای فیزیولوژیکی غشای سلول های اکثر بافت ها به شمار می روند. با این
وجود، معمولاً در مراحل اولیه تغذیه لاروی از غذای زنده از قبیل روتیفر و
آرتمیا استفاده می شود که به طور طبیعی از لحاظ این اسیدهای چرب فقیر
هستند. بنابراین، غنی سازی غذاهای زنده با چربی های غنی از اسیدهای چرب
ضروری، برای رشد بهتر و بقا در طول دوره دگردیسی ضروری می باشد (Rainuzzo et al., 1997).
این غذاهای زنده (آرتمیا و روتیفر) صافی خوار[4]
هستند و به طور موفقیت آمیزی به عنوان حامل زیستی، از طریق روش غنی سازی
برای انتقال مواد مغذی ضروری برای لاروهای شکارچی به کار می روند (Leger et al., 1986; Citarasu et al., 1998; Immanuel et al., 2004). آرتمیا طی فرایند غنی سازی می تواند به عنوان حامل مواد مختلفی نظیر انواع ترکیبات مغذی (Watanabe et al., 1983)، عوامل ضدمیکروبی (Dixon et al., 1995a,b) و انواع واکسن ها (Campbell et al.,
1993) عمل کند و برای انتقال پروبیوتیک ها و ترکیبات تحریک کننده سیستم
ایمنی به منظور افزایش مکانیسم دفاعی میزبان (Gatesoupe, 1999) استفاده شود
و ممکن است همه این ها با بهبود خواص میکروفلورهای داخل سیستم گوارشی،
تاثیر مثبتی روی موجود میزبان داشته باشند.
قابلیت استفاده از آرتمیا به عنوان منبع مناسب اسیدهای چرب ضروری،
اسیدهای آمینه، ویتامین ها، رنگدانه ها، آنتی بیوتیک ها و هورمون ها باعث
گردیده تا این موجود از جایگاه ویژه ای برخوردار باشد و روز به روز بر
اهمیت و دامنه استفاده از آن افزوده شود (Bengeston et al.,1991).
غنی سازی آرتمیا با مواد ذکر شده می تواند با بهبود رشد، بقا و مقاومت
لارو تاثیر بسزایی بر افزایش تولیدات آبزی پروری داشته باشد (Van Stappen.,
1996).
طبق مطالعات صورت گرفته روی غنی سازی آرتمیا با اسیدهای چرب و روغن
ها،اختلاف در میزان اسیدهای چرب EPA و DHA در آرتمیای غنی شده، تفاوت میزان
این اسیدهای چرب را در منابع محیط غنی سازی از لحاظ کمی و کیفی (مثلاً
روغن ماهی یا جلبک) نشان می دهد.
افزایش جهانی تولیدات آبزی پروری و کاهش ذخایر ماهیان مورد استفاده جهت
تولید روغن ماهی، یافتن جایگزینی برای روغن ماهی در جیره غذایی ماهیان
پرورشی را به مشکلی اساسی در صنعت آبزی پروری تبدیل کرده است (Bell et al., 2002; Mourente et al., 2005). روغن های گیاهی که غنی از اسیدهای چرب غیراشباع 18 کربنی (C18
PUFA) و اکثراً عاری از اسیدهای چرب غیراشباع گروه امگا 3(n-3 HUFA) شامل
ایکوزاپنتانوئیک اسید (EPA) و دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) که به مقادیر
زیاد در روغن ماهی یافت می شوند، نماینده های شاخصی برای این جایگزینی می
باشند (Mourente et al., 2005; Huang et al., 2007).
تولید جهانی روغن های حاصل از دانه های گیاهی در سال های اخیر به طور
پیوسته افزایش یافته، به طوری که قیمت آن ها نسبتاً ثابت و قابلیت دسترسی
آن ها بیشتر شده است. در میان روغن های گیاهی آفتابگردان و کلزا و سویا،
روغن کلزا نتایج بهتری از لحاظ میزان اسیدهای چرب برای غنی سازی ناپلی
آرتمیا داده است (کاظمی، 1389) همچنین روغن کلزا به میزان زیادی در داخل
کشور تولید می شود بنابراین استفاده از این روغن، به دلیل داشتن مقادیر
بالایی از اسیدهای چرب 18 کربنه نظیر اسید لینولئیک و اسید لینولنیک می
تواند نیازهای ماهیان آب شیرین و لب شور را به اسیدهای چرب تامین نماید، به
همین دلایل در این تحقیق از این روغن استفاده شد. با توجه به تحقیقاتی که
قبلاً در پژوهشکده آرتمیا در ارتباط با استفاده از آرتمیای غنی شده با روغن
های گیاهی از جمله روغن کلزا در تغذیه لارو ماهی قزل آلا انجام شده است،
می توان پیش بینی کرد که جایگزینی کامل این روغن به جای روغن ماهی در غنی
سازی آرتمیا، می تواند وابستگی به روغن ماهی را که عمدتاً از خارج از کشور
وارد می شود از بین برد که این امر می تواند به توسعه صنعت آبزی پروری کمک
قابل توجهی نماید.
میزان موفقیت در اصلاح پروفیل اسیدهای چرب ناپلیوس تحت تاثیر رژیم غذایی
غنی سازی، شرایط غنی سازی و گونه آرتمیا قرار می گیرد. اگرچه درباره غنی
سازی ناپلیوس آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا با غلظت های متفاوت روغن ها تحقیقات متعددی صورت گرفته است، ولی درباره بهینه سازی غنی سازی ناپلیوس آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا
با روغن کلزا به منظور تعیین شرایط بهینه برای غنی سازی آن ها و مقایسه آن
ها از این لحاظ تحقیقی صورت نگرفته است. بدین جهت و با توجه به اهمیت
بسیار زیاد ترکیب اسیدهای چرب در تغذیه آغازین لارو میگو و ماهیان پرورشی و
افزایش مقاومت آن ها در برابر استرس های محیطی و نیز افزایش ارزش غذایی
ناپلیوس ها برای پرورش لارو آبزیان لازم است که شرایط بهینه غنی سازی
ناپلیوس آرتمیا ارومیانا و آرتمیا فرانسیسکانا مورد
بررسی قرار گیرد که در تحقیق حاضر سعی شده تا تراکم ناپلی، غلظت روغن و
زمان بهینه برای حداکثر غنی سازی و بقای این دو گونه با روغن کلزا به دست
آید. امید است که نتایج حاصل از این تحقیق گامی در پیشرفت و توسعه بیشتر
صنعت آبزی پروری کشور باشد.
1-2- کلیات
1-2-1- بررسی عمومی آرتمیا
آرتمیا سخت پوست نسبتاً کوچک و ظریفی است که از آب های شور تا خیلی شور
که میزان املاح آن ها ممکن است تا چند برابر آب دریا باشد، زندگی می کند.
اسم و جنس این سخت پوست به زبان لاتین با توجه به شکل ظاهری آن آرتمیا به
معنی گوشواره آبی می باشد. در زبان انگلیسی به آن Artemia یا
Brine shrimp می گویند. طول آرتمیا در نرها حدود mm 12-8 و در ماده ها mm
15-10است البته گاهی ممکن است طول آن ها به mm 20 هم برسد. نرها کوچکتر از
ماده ها بوده و دارای یک جفت انبرک می باشند که آن ها را از ماده ها متمایز
می سازد. مشخصه مهم ماده ها نیز داشتن کیسه تخمی است که در ابتدای ناحیه
شکمی قرار می گیرد (Persoone and Sorgeloos, 1980).
[1]. Highly unsaturated fatty acid, HUFA
[2]. EPA
[3]. DHA
[4]. Filter feeder
