یِاهو مارکت

روابط ایران و ترکیه در طول تاریخ همواره فراز و فرودهای بسیاری را طی نموده و این روابط مختص دهه های اخیر نبوده، دو کشور بخاطر همسایگی با یکدیگر از زمان امپراطوری عثمانی روابطشان به شکل معمول ادامه داشته است. همان طور که از عنوان پایان نامه پیداست نوشتار حاضر به دنبال آن است تا عواملی که باعث واگرایی بین دو کشور ایران و ترکیه می شود را مورد بررسی دقیق قرار دهد.ایران و ترکیه دو بازیگر قدرتمند در منطقه پیرامونی محسوب می شوند که هر کدام اهداف مشخصی را دنبال می کند تا به عنوان یک قدرت منطقه محسوب شوند.ترکیه در تلاش است تا جایگاه بهتری نسبت به گذشته در تحولات خاورمیانه به دست آورد و نقش موثری در منطقه داشته باشد از طرف دیگر جمهوری اسلامی ایران نیز اهداف مشخصی را در منطقه دنبال می کند تا به عنوان یک قدرت برتر منطقه محسوب شود. هر دو کشور خواهان تأثیرگذاری بیشتر در منطقه خاورمیانه هستند که این عمل به نوبه خود باعث می شود بر روابط دو کشور تأثیر بسزایی داشته باشد و باعث واگرایی بین دو کشور شود.در این پایان نامه داده ها به صورت نقشه و جدول مورد استفاده قرار گرفته است و روش کار به صورت توصیفی- تحلیلی می باشد.همان طور که سه عنصر دین، اقتصاد و امنیت نقش اصلی را در همسویی منافع ایران و ترکیه بازی می کند و در حقیقت زمینه های اصلی گسترش روابط دو کشور همین سه عنصر است در نقطه مقابل می توانیم سه عنصر در واگرایی روابط ایران و ترکیه اشاره کنیم از جمله آن:

1- نقش قدرت جهانی و منطقه ای

2- ایدئولوژیک

3- سیاسی

این مسئله به اثبات می رسد که روابط ایران و ترکیه از نظر سیاست خارجی ترکیه به سمت تضادهایی پیش رفته است. قابل ذکر است که با تغییر ماهیت سیاست خارجی ترکیه نسبت به ایران و تلاش روزافزون این کشور برای الگو قرار گرفتن در منطقه خاورمیانه و همچنین موضع گیری تند این کشور علیه سوریه، عراق نوعی تیرگی در روابط بین ایران و ترکیه می توان مشاهده نمود.

واژه کلیدی: ایران، ترکیه، واگرایی، منطقه خاورمیانه

مقدمه

تجربه ی تاریخی ایران و ترکیه در دو قرن معاصر از بسیاری جهات شبیه و یکسان است هیچ یک از این دو کشور در قرن نوزدهم که سلطه استعماری سکه ی رایج در جهان و کشورهای اسلامی بود به طور رسمی مستعمره نشده اند. این دو کشور به عنوان بازماندگان دو امپراطوری ریشه دار و بزرگ منطقه، هر دو دارای تاریخی طولانی از ملیت و هویت ملی هستند و به سبب همسایگی با یکدیگر، در طول تاریخ و دهه های اخیر روابطی حسنه، به خصوص از لحاظ اقتصادی با هم داشته اند. صرف نظر از بررسی تاریخی روابط ایران و ترکیه، نوعی دگرگونی اساسی در سطح روابط دو کشور ایران و ترکیه در چند دهه اخیر دیده می شود.

ترکیه در دوره حکومت اسلام گرایان و حزب عدالت و توسعه توجه بیشتر به خاورمیانه معطوف گردیده و سعی داشته در منطقه خاورمیانه خود را به عنوان قدرت برتر مطرح نماید. در این رابطه علی رغم همکاری های گذشته و تقابل های فرهنگی و همسایگی با یکدیگر با توجه به دو کشور برای قرار گرفتن در سکوی برتری در منطقه ی خاورمیانه نشانه هایی از رقابت و درگیری در روابط دو کشور ایران و ترکیه دیده می شود. (onis, 2007: 16)

کشورهای آلمان و هلند و امریکا بنا به تقاضای ترکیه از «ناتو» آمادگی خود را برای استقرار موشک های پاتریوت در مرز مشترک ترکیه با سوریه اعلام کرده اند، ایران استقرار سپر موشکی امریکا در ترکیه به ویژه مناطق همجوار مرز با ایران را تهدید جدی برای امنیت ملی خود می داند و در این رابطه به وضوح به ترکیه اعتراض کرده است.

بر اساس نظریه باری بوزان در خصوص روابط ایران و ترکیه باید گفت هر دو کشور سعی دارند در منطقه شبکه ای از همکاری های سیاسی، اقتصادی و امنیتی را با بازیگران دولتی و حتی غیر دولتی آن منطقه یا بازیگران فرامنطقه ای که در منطقه حضور دارند شکل دهند و این شبکه را رهبری کنند.

ترکیه بنابر استراتژی خود که معطوف به متوازن کردن سیاست خارجی است، در صدد است تا مشکلات خود با همسایگان را به حد صفر برساند. در این روند دولت ترکیه به قدرت دیپلماتیک، چانی زنی و اقناع اهمیت فراوانی می دهد. اما مسأله ای که مطرح است این است که با وجود اینکه هر دو کشور ایران و ترکیه سعی دارند به یک قدرت منطقه تبدیل شوند، آیا تعقیب این استراتژی، رقابت را در رابطه ی بین ایران و ترکیه می طلبد یا همکاری را؟ در این خصوص جمهوری اسلامی ایران، با توجه به ماهیت ایدئولوژیک نظام حاکم از یک سو و توان فراوان جمعیتی، سرزمینی، اقتصادی و ویژگی های خاص ژئوپلیتیک و موقعیت استراتژیک آن در خاورمیانه از دیگر سو، تمایل دارد که به قدرت برتر منطقه تبدیل شود و ترکیه در حقیقت با توجه به نزدیکی با غرب با بهره گیری از اوضاع نامناسب منطقه و کسب پرستیژ منطقه ای و بین المللی از یک سو به دنبال استفاده بهینه از قدرت نرم خود در عرصه سیاسی و بین المللی است و از سوی دیگر در پی تثبیت نقش خود به عنوان بازیگری که ایجاد کننده نظم در تحولات بین المللی است می باشد.

هدف از این تحقیق آن است به اطلاعاتی دست یابیم که چه عواملی باعث واگرایی بین دو کشور ایران و ترکیه شده است و برای این واگرایی ها چه راه حل هایی وجود دارد تا دو کشور ایران و ترکیه به سوی همگرایی پیش روند. (جلال درخشه، 1390: 34-33

1-1- بیان مسأله

ایران کشوری در جنوب غربی آسیا و در منطقه خاورمیانه و از غرب با ترکیه همسایه است ایران واسطه قرار گرفتن در منطقه میانی اورآسیا موقعیتی راهبردی دارد و تنگه هرمز از راهبردی ترین مسیرهای بین المللی کشتیرانی در جهان به شمار می آید. همچنین ترکیه در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی آسیا واقع شده است. ترکیه از سه طرف به وسیله دریا احاطه شده است و دارای 7 تنگه راهبردی بسفر و داردانل می باشد.

ترکیه دارای پیشینه تاریخی و هویتی شناخته شده در منطقه می باشد و با تکیه به این قدرت سعی به تأثیرگذاری فرهنگی- ایدئولوژیکی به کشورهای منطقه داشته و سعی در ایجاد شکوفایی مجدد می باشد. به بیانی روشن تر سیاست دولت اردوغان را نمی توان به صرف احیای خلیفه گری یا عناصر اسلامی آن تعبیر کرد، بلکه علاقه سیاستمداران حزب عدالت و توسعه به دوران امپراطوری عثمانی را باید متناسب با متن جهانی تعریف کرد که خود را در آن می بینند در این متن؛ ارتباط با غرب در قالب عضویت در اتحادیه اروپا و شریک استراتژیک غرب بودن عناصر اصلی را تشکیل می دهند. از طرفی ایران به عنوان یک قدرت منطقه ای دارای تمدن عظیم و پیشینه تاریخی بزرگ و با ذخایر عظیم انرژی در پی تحکیم و تثبیت موقعیت خود در منطقه و تأثیرگذاری به کشورها و افزایش توان خود در حوزه های مختلف سیاسی- فرهنگی- اقتصادی در منطقه می باشد. حال باید دید حضور دو کشور ایران و ترکیه به عنوان قدرت منطقه ای چه تأثیرات متقابلی بر روابط دو کشور ایران و ترکیه در حوزه های مختلف سیاسی- اقتصادی- فرهنگی و ... گذاشته و آیا این تأثیرات زمینه بروز همگرایی را فراهم می کنند یا موجب واگرایی بین دو کشور ایران و ترکیه می گردد.

تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر روابط ایران و ترکیه ما را به شناخت متغیرهای تأثیرگذار بر واگرایی ایران و ترکیه رهنمود کرده و رقابت ژئوپلیتیکی این دو کشور جهت تأثیرگذاری بر کشورهای منطقه را آشکارتر می کند . در این پژوهش به این برآیند دست یابیم که عوامل تاثیر گذار بر واگرایی های ژئوپلیتیک ایران و ترکیه کدامند .

تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه

متغییر مستقل متغییر وابسته

1-2- سوال تحقیق

1- عوامل تأثیرگذار بر واگرایی ژئوپلیتیکی ایران و ترکیه کدامند؟

1-3- فرضیات تحقیق

1- رقابت منطقه ای باعث واگرایی ایران و ترکیه می شود.

2- رقابت ایدئولوژیک نقش مهمی در واگرایی های دو کشور ایران و ترکیه دارد.

1-4- اهداف تحقیق

1- هدف علمی این پژوهش تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه

2- هدف کاربردی این پژوهش بررسی روابط ایران و ترکیه در منطقه و تأثیرگذاری آن بر کشورهای منطقه

3- دیگر ضرورت های این پژوهش واکاوی علل واگرایی ها و تأثیرات آن در منطقه خاورمیانه بزرگ است

1-5- ضروریات و اهمیت تحقیق

سیاست خارجی ترکیه در دوران حزب عدالت و توسعهدچار تغییرات اساسی و بنیادین شد که «نوعثمانی گرایی جدید» نام گرفت. توجه به خاورمیانه جدید، فرهنگ جدید حاکم بر آن و ملاحظات بومی این منطقه، اساس سیاست خارجی ترکیهرا تشکیل می دهد.

اما سیاست جدید حزب عدالت و توسعه همواره با این انتقاد روبرو بوده که در تعارض با سیاست های غربی گرایی این کشور بوده است اما واقعیت آن است که ترکیه درصدد ارتقای منزلت استراتژیک در خاورمیانه، ارتقای موقعیت خود به عنوان عضو ناتو و همچنین نزدیک شدن به دروازه های اتحادیه اروپاست. همچنین توجه به مسائل سیاسی و جنبه های ژئوپلیتیکی آن می تواند ره گشای پیش بینی های گوناگونی شود که زمینه های بهتر اداره کردن هر بخشی از کشور را فراهم سازد. بنابراین ضرورت می بایست سیاست و جغرافیا را بهتر بشناسیم تا نحوه اداره کردن کشورآسان ترگردد، پژوهش حاضر زمینه های شناخت ژئوپلیتیک و سیاست و نقش آن را در توسعه یک کشور فراهم می سازد، تا با توجه به سایر کارهای انجام گرفته در این خصوص راه گشای پژوهش های آتی و نیز استفاده جویندگان و پژوهندگان این عرصه و عرصه های مرتبط با این مقوله باشد.

1-6- روش تحقیق و مراحل آن

روش تحقیق در این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی می باشد اما به لحاظ شیوه و مدل تحقیقاتی به شرح ذیل انجام می گردد.

روش گردآوری مطالب و اطلاعات مورد نیاز در این تحقیق از طریق مطالعه اسناد و منابع کتابخانه ای اعم از کتاب ها، مجله ها و مقالات و رساله های نوشته شده در خصوص موضوع تحقیق و مباحث مرتبط با آن و سایت ها و وبلاگ های مربوط به موضوع پژوهش در فضای مجازی جهت آگاهی و شناخت بیشتر موضوع موردنظر می باشد.

این پژوهش با استفاده از روش نظری و برگرفته شده از اصول علم جغرافیا و با تأکید بر جغرافیای سیاسی و سایر علوم مانند علوم سیاسی و با استفاده از شیوه مطالعات کتابخانه ای و جمع آوری اسناد و مدارک و اینترنتی می باشد که پس از تدوین اطلاعات به دست آمده طبقه بندی شده به رشته نگارش در آمده است.

1-7- روش تجزیه و تحلیل داده ها

برای تجزیه و تحلیل اطلاعات با توجه به نوع تحقیق عمل می شود که در این تحقیق نوع پژوهش بنیادی است و از روش های استدلال و تحلیل عقلانی استفاده می شود و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اینترنتی و بهره گیری از اسناد مختلف و پرسشنامه ها انجام می گردد.

1-8- بهره وران تحقیق

وزارت کشور- سپاه پاسداران- استانداری ها- فرمانداری ها

وزارت امور خارجه

1-9- سازماندهی تحقیق

این پایان نامه از 5 فصل تهیه می شود که عبارتند از:

فصل اول کلیات تحقیق

فصل دوم آن مبانی نظری تحقیق

فصل سوم آن ویژگی های جغرافیایی ایران و ترکیه

فصل چهارم آن یافته های تحقیق

فصل پنجم: نتیجه گیری، ارزیابی فرضیه ها و پیشنهادات

1-10- انگیزه تحقیق

با توجه به اینکه ایران و ترکیه دو قدرت مهم منطقه ای به شمار می آیند و هر یک بر آنند تا روندهای منطقه ای را به سود خویش رقم زنند؛ این فرآیندها، هر پژوهشگری را وا می دارد، برآیند این کنش ها و واکنش های ناحیه را دریابد و ضرورت، ایجاب می نماید تا هر محققی به شرایط حاکم بر ناحیه خود اشراف ویژه حاصل نماید.

1-11- مشکلات تحقیق

در انجام و نگارش پژوهش حاضر به مانند هر کار تحقیقی، محدودیت ها و تنگناهایی وجود داشت که به پاره ای از آنها به اختصار اشاره می شود.

الف) کمبود کتب مرتبط با این مبحث در کتابخانه های عمومی که دسترسی به منابع تخصصی را با مشکل مواجه می کند.

ب) عدم در اختیار داشتن کتب تخصصی کافی در دانشگاه ها و موسسات آموزشی که دانشجو برای تهیه و دسترسی به منابع معتبر با چالش فراوانی روبه رو می باشد.

ج) عدم وجود مرکزی خاص جهت انجام تحقیق و پژوهش در زمینه های علمی مختلف که دانشجو در راستای نیازسنجی موجود، پس از اتمام کار به آن مرکز ارائه نماید.

1-12- پیشینه تحقیق

1- عوامل همگرا و واگرا در روابط ایران و ترکیه در اردیبهشت 1392 توسط آقای مجید دیوسالار دانشجوی دکتری روابط بین الملل- ]در مورد ایران و ترکیه و نفوذ و نقش بیشتر دو کشور به عنوان دو بازیگر قدرتمند منطقه ای مورد بررسی قرار می دهد[.

2- تحلیل سیاست های آمایش سرزمین ایران و ترکیه در مناطق مرزی همجوار. فصلنامه پژوهش های جغرافیایی (علمی پژوهشی) دانشگاه تهران، شماره 69، پاییز 1388.

3- روابط ایران و ترکیه در دوره ریاست جمهوری آقای دکتر احمدی نژاد، در سال های 86 تا 92، نوشته محمد حسین زاده،

]در مورد واگرایی و همگرایی ایران و ترکیه نوشته است[.

4- تضاد و همکاری در روابط ایران و ترکیه بعد از جنگ سرد (2008) خرداد 1391، توسط توحید مقدم ارسباری و دکتر صمد قائم پناه،

]نوشته آن به دنبال آن است که چرا روابط ایران و ترکیه همیشه توأم با تضاد و همکاری بوده است و هیچگاه روابط دو کشور عمیق و گرم و روند تکاملی نداشته است[.

5- تأثیر حذب عدالت و توسعه ترکیه در روابط ایران و ترکیه، نوشته توسط رضا شاکری،

]ایران و ترکیه می توانند با همکاری های استراتژیک در منطقه منافع خود را به نحو احسن به دست آورند اگر چنین رقم نخورد همواره قدرت های منطقه ای ریشه نفاق را بین دو کشور می دوانند[.

6- چالش و اقدامات ترکیه برای مهار قدرت منطقه ای ایران، مرداد 1391.

1-13- محدوده جغرافیایی تحقیق

تحقیق حاضر در محدوده جغرافیایی کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا و با هدف بررسی و تحلیل نقش ژئوپلیتیک کشورهای ترکیه و ایران در منطقه و همچنین سیاست های منطقه ای این کشورها انجام خواهد پذیرفت.

1-14- واژه ها و مفاهیم تحقیق

1-14-1- تعریف ژئوپلیتیک

ژئوپلیتیک یا سیاست جغرافیای اثر محیط و اشکال یا پدیده های محیطی، چون موقعیت جغرافیایی، شکل زمین، منابع کمیاب، امکانات ارتباطی و انتقالی (زمینی، دریایی، هوایی و فضایی)، وسایل ارتباط جمعی و ... را در تصمیم گیری های سیاسی، به ویژه در سطوح گسترده منطقه ای و جهانی، مطالعه و بررسی می کند.

1-14-2- تعریف خاورمیانه

خاورمیانه منطقه ای است که سرزمین های میان دریای مدیترانه و خلیج فارس را شامل می شود و از جمله مناطق حیاتی و موثر در معادلات ژئوپلیتیک جهانی، منطقه خاورمیانه است. خاورمیانه را مرکز دنیای قدیم می دانند، مرکزی که در دل آن منطقه خلیج فارس به منزله هارتلند جهانی قرار دارد. (مجتهدزاده، 1381: 284)

1-14-3- تعریف واگرایی

عبارت است از تفکیک و جدایی از همدیگر و دور شدن آنها از هدف مشترک و حرکت به سمت هدف های خاص. (حافظ نیا، 1385)

1-14-4- تعریف تحلیل

در لغت به معنی قوت ها، ضعف ها، فرصت ها و تهدیدات است و ارزیابی متغیرهای موثر و بالقوه داخلی و محیط را تجزیه و تحلیل گویند.

دریافت فایل

تحلیل ژئوپلیتیک عوامل تأثیرگذار بر واگرایی های ایران و ترکیه...

یاهو مارکت چهارشنبه 22 آذر 1396 ساعت 00:20

0 نظر

تحلیل ژئوپلیتیک جایگاه جمهوری آذربایجان در استراتژی منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران...

فهرست مطالب
عنوان	صفحه
چکیده	1
مقدمه	2
فصل اول: کلیات تحقیق	4
1-1- بیان مسئله	5
1-2 - سوال تحقیق	6
1-3- فرضیه‌ها	6
1-4- اهداف تحقیق	7
1-5- دلایل انتخاب موضوع تحقیق	7
1-6- روش تحقیق و مراحل انجام آن	7
1-7- ضرورت های انجام تحقیق	7
1-8- سوابق ادبیات تحقیق	9
1-9- محدوده مورد مطالعه	12
1-10- سازمان دهی تحقیق	12
1-11- تعریف مفاهیم و اصطلاحات	12
1-11-1- جغرافیای سیاسی	12
1-11-2- ژئوپلیتیک	13
1-11-3- منطقه گرایی	13
1-11-4- استراتژی	13
1-11-5- ایران	14
1-11-6- جمهوری آذربایجان	14
فصل دوم - مبانی نظری	19
2-1- منطقه گرایی	20
2-2- استراتژی ژئوپلیتیکی	22
2-3- مفهوم ژئوپلیتیک	23
2-3-1- تبار شناسی مفهوم ژئوپلیتیک	23
2-3-2- رویکرد ژئوپلیتیک از بدو تولد تا کنون	24
2-4- عوامل مؤثر در ژئوپولیتیک	27
2-4-1- عوامل ثابت	27
2-4-2- عوامل متغیّر	30
2-5- نظریه‏های ژئوپولیتیک	3
2-5-1- ژئوپولیتیک؛ اهمیت سیاسی فضای جغرافیایی
فصل سوم - ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان و بررسی مشترکات دو کشور ایران و آذربایجان	37
3-1-بررسی عوامل ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان	38
3-1-1-موقعیت جغرافیایی	38
3-2- جغرافیای سیاسی جمهوری آذربایجان	42
3-3- جمعیت	43
3-4- مذهب در جمهوری آذربایجان	44
3-5- فرهنگ وآموزش در جمهوری آذربایجان	50
3-6- تاریخ کشور جمهوری آذربایجان	50
3-7- اشتراکات تاریخی و فرهنگی ایران و آذربایجان	54
3-8-همجواری و تأثیر عوامل ژئوپلیتیک	56
3-9- مواضع ژئوپلیتیکی ایران و آذربایجان در مورد رژیم حقوقی دریای خزر	57
3-10- منافع مشترک در دریای خزر	59
3-11- آذربایجان به عنوان همسایهای با اهمیت	60
3-12- روابط جمهوری اسلامی ایران با جمهوری آذربایجان	61
3-13- فرصتها و تهدیدات در روابط ایران و جمهوری آذربایجان	61
3-14 سمتگیری ژئوپلیتیک دو کشور ایران و آذربایجان	62
3-15- افزایش سطح واقع گرایی در هیئت حاکمه دو کشور	64
3-16- وجود پتانسیل مناسب برای همکاری اقتصادی	66
3-17- مهمترین واقعیتهای جغرافیایی و ژئوپلیتیک موثر در روابط دو کشور ایران وآذربایجان	68
3-17-1-عامل همسایگی	68
3-18- بررسی عوامل ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان	71
3-18-1- سوابق تاریخی	71
3-18-2- مشکلات استراتژیک	72
فصل چهارم - بررسی استراتژیهای قدرتهای فرا منطقهای در جمهوری آذربایجان	75
4-1- قدرتهای منطقهای و فرا منطقهای	76
4-2- روابط با قدرتهای منطقهای و فرا منطقهای	77
4-2-1- روابط با ایران	77
4-2-2- روابط با آمریکا	79
4-2-3- روابط با روسیه	81
4-2-4- روابط با رژیم صهیونیستی	81
4-2-5- روابط با ترکیه	84
4-3- سیاست (داخلی و خارجی) جمهوری آذربایجان	87
فصل پنجم - آزمون فرضیات ونتیجهگیری	90
5-1- مقدمه	91
5-2- ارزیابی فرضیهها	91
5-3- نتیجه گیری	93
5-4- پیشنهادات	96
منابع و ماخذ	97
چکیده انگلیسی	103

چکیده

در تحقیق حاضر نگارنده سعی بر آن دارد تا با استناد به اسناد و واقعیتهای موجود در روابط دو کشور جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان به یک جمع بندی در روابط دو کشور برسد. بدین منظور سوالی با این عنوان که «از دیدگاه ژئوپلیتیک، جمهوری آذربایجان در استراتژی منطقهگرایی جمهوری اسلامی ایران از چه جایگاهی برخوردار است؟» مطرح گردید.

بر اساس سوال مطرح شده فوق فرضیاتی با عناوین زیر مطرح است:

1- تحولات ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان میتواند بر استراتژی منطقهگرایی جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار باشد.

2- مشترکات دو کشور بر روند تحقق استراتژی منطقهای جمهوری اسلامی ایران تأثیر گذار خواهد بود.

3- استراتژی قدرتهای فرامنطقهای در جمهوری آذربایجان از موانع اساسی تحقق قدرت منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران میباشد.

نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که شناخت جامع موقعیت ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان از سوی ایران موجب تبیین اهداف و تحقق استراتژیهای منطقهای این کشور خواهد شد. هر چند در بین دو کشور اختلافات زیادی نیز وجود دارد. جمهوری آذربایجان از دو همسایه غربی (ارمنستان) و همسایه شمالی (روسیه) احساس تهدید می کند و از آنجایی که آذربایجان بیش از 90 درصد از جمعیت شیعه دارد مسئولین این کشور از نفوذ مذهبی ایران بر مردم کشورشان می ترسند؛ لذا از جانب ایران نیز امنیت را احساس نمی کنند. از طرف دیگر ایران با دو کشور ارمنستان و روسیه دارای روابط حسنه است که این عامل و شیعه هراسی آذربایجان باعث ایجاد شکاف عمیق در روابط دو کشور بوده و آذربایجان را بر آن داشته تا با کشورهای فرا منطقه ای همکاریهای مشترک داشته باشند. از جمله رژیم صهیونیستی و آمریکا از دشمنان ایران محسوب می شوند و این عامل شکاف بین روابط این دو کشور را دو چندان نموده است.

واژگان کلیدی: ژئوپلیتیک، استراتژی، جمهوری آذربایجان، ایران، منطقه گرایی.

مقدمه

در سیاست جغرافیایی یا ژئوپلیتیک که از نظر لغوی به معنای سیاست زمین است، نقش عوامل محیط جغرافیایی در سیاست ملل بررسی میشود. بدون تردید یکی از متغیرهای موثر در شکلگیری خطمشی سیاست خارجی، مباحث استراتژیک و سیاست دفاعی هر کشور، محیط منطقهای و ابعاد مختلف آن
میباشد. اگر چه امروزه منافع ملی کشورها مهمترین معیار برای تصمیمگیری سیاسی است، اما نباید فراموش کرد که منافع ملی واقع بینانه در ارتباط با ظرفیت اقدام دولتها تعریف میشود و اغراق نیست اگر گفته شود جوهر ژئوپلیتیک را قدرت و توان ملی تشکیل میدهد. به این معنا که موضوع ژئوپلیتیک رابطه میان عوامل جغرافیایی ثابت و متغیر با سیاست دولتها در پرتو قدرت بالقوه و بالفعل است. کشورها سعی میکنند از طریق تحلیل ظرفیت قدرت و بررسی عوامل ژئوپلیتیکی زمینه دستیابی به قدرت بیشتر را به منظور پشتیبانی لازم از منافع خود فراهم آورند.

در میان دولتهای پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، جمهوری آذربایجان در منطقه قفقاز جنوبی از اهمیت ویژهای برخوردار است. این کشور با دارا بودن بیش از 700 کیلومتر مرز مشترک با جمهوری اسلامی ایران علاوه بر اینکه دارای خصوصیات جغرافیایی، ژئوپلیتیکی، تاریخی و فرهنگی خاص خود میباشد، دارای منابع قابل توجه نفت و گاز و دومین کشور شیعه در جهان بعد از ایران دارای اهمیت در همسایگی شمال ایران محسوب میشود. بنابراین لازم است جمهوری اسلامی ایران در استراتژی منطقه گرایی خود نسبت به عوامل اساسی و ژئوپلیتیکی موجود میان دو کشور شناخت کافی و دقیقی کسب نماید و در اتخاذ تصمیم گیریهای استراتژیکی و سیاست خارجی خود با جمهوری آذربایجان توجه قابل ملاحظهای به آنها داشته باشد

فصل اول

کلیات تحقیق

1-1- بیان مسأله

کشور جمهوری آذربایجان با داشتن اشتراکات قومی، فرهنگی و مذهبی به عنوان یکی از همسایگان شمالی ایران محسوب می‌گرددکه حدود700 کیلومتر مرز مشترک بایکدیگردارند. هردوکشوردارای ارزشهای مشترک متقابل وبعضی ازعناصرفرهنگی مشترک هستند. آذربایجان بعد ازایران دومین کشور شیعی جهان از لحاظ جمعیت است.عضویت دوکشور در سازمانهای منطقهای همچون سازمان کنفرانس اسلامی وسازمان اکو از شاخصهای مهمی است که دوکشور را به نحوی به هم وابسته و پیوسته کرده است.

اما باوجود واقعیتهای جغرافیایی و ژئوپلیتیک مثبت و پیوند دهنده، قرار گرفتن این کشور در منطقه قفقاز و مجاورت با کشورهای دارای قدرت و اثرگذار مانند روسیه و ترکیه و نیز تاثیر پذیری این کشور از استراتژی های قدرت‌های فرامنطقه‌ای از جمله اتحادیه اروپا، رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا به عنوان قدرت جهانی باعث پیدایش رویکردها وسیاستهای خصمانه ازسوی کشورآذربایجان درمقابل جمهوری اسلامی ایران شده است. گسترش پیوندهای این کشور با غرب وتمایل شدید آنان برای درگیرساختن بیشتر منافع ایالات متحده وحضور نظامی این کشور و نیز ناتودر منطقه ومهمتر از آن تقویت هیجانات واحساسات ناسیونالیستی وضد ایرانی دراین جمهوری اختلاف برسرتعیین رژیم حقوقی دریای خزر- طرح موضوع آذربایجان واحد باشعارآذربایجانیهای جهان، ترس از اسلام شیعه و نفوذ اندیشههای انقلابی به داخل کشورشان و نیز روابط ایران و ارمنستان ازدیدگاه جمهوری آذربایجان از دیگرسوو روابط جمهوری آذربایجان با ایالات متحده امریکا ورژیم صهیونیستی وفعالیت گسترده این کشور در لائیک نمودن مردم و نیزتلاش برای ایجاد اختلافات وگرایشات قومی و فرهنگی در داخل مرزها ازدیدگاه ج.ا.ایران باعث گردیده غالبا روابط دوکشورسرد و بر مبنای بی اعتمادی باشد.

عدم تبیین استراتژیهای کارآمد و همه جانبه نگر از سوی ج.ا.ایران عملا راه را برای اجرائی نمودن اهداف دیگرکشورها هموارنموده و این کشورها (قدرتهای منطقهای وجهانی) با استفاده ازحداکثر زمان ممکن فرصتها وبهرهبرداریهای لازم راخواهند نمود و این امر را میتوان به عنوان اصلیترین عامل در روابط کنونی فی مابین تلقی کرد.

به هرحال وضعیت ژئوپلیتیک این کشور برای تبیین استراتژی‌های جمهوری اسلامی ایران دارای اهمیتی بسیار زیاد است.به عبارتی دیگر استراتژی ژئوپلیتیک، راهبرد و خط مشی اتخاذ شده از سوی یک دولت یا سازمان و ائتلاف بین المللی بر علیه رقبای خود برای رسیدن به اهداف و منافع ملی با استفاده از عوامل جغرافیایی است(حافظنیا، 1379: 122).در این تحقیق سعی شده است علاوه برآشکارنمودن فرصت‌ها و چالش‌های مابین جمهوری آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران با یک بررسی جامع نگرانه در جهت وضعیت و شرایط ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان به عنوان همسایه شمالی ایران از یک سو و نیز جایگاه منطقه‌ای و جهانی ژئوپلیتیک این کشور در نگرش و تدوین استراتژی‌های منطقه‌ای و جهانی جمهوری اسلامی ایران مورد توجه قرار گیرد.

با توجه به اهمیت جمهوری آذربایجان در جهت ترسیم استراتژی‌های قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای ایران به عنوان متغیر مستقل، جمهوری آذربایجان به عنوان متغیر وابسته و روسیه، اتحادیه اروپا، رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا به عنوان متغیر میانجی بررسی خواهد شد.

1-2 - سوال تحقیق

از دیدگاه ژئوپلیتیک، جمهوری آذربایجان در استراتژی منطقه گرایی ج. ا. ایران از چه جایگاهی برخوردار است؟

1-3- فرضیه‌ها

1-به نظر میرسد تحولات ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان میتواند بر استراتژی منطقهگرایی جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار باشد.

2-به نظر میرسد مشترکات دو کشور بر روند تحقق استراتژی منطقهای جمهوری اسلامی ایران تأثیر گذار خواهد بود.

3-به نظر میرسد استراتژی قدرتهای فرامنطقهای در جمهوری آذربایجان از موانع اساسی تحقق قدرت منطقهگرایی جمهوری اسلامی ایران میباشد.

1-4- اهداف تحقیق

1- تبیین جایگاه ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان در استراتژی منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران

2- تحلیل تاثیر قدرتهای فرامنطقهای بر ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان

3- تحلیل علائق ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران در آذربایجان

4- تحلیل موانع تحقق استراتژی قدرت منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران در آذربایجان

5- تحلیل مولفه های اثر گذار بر روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان

1-5- دلایل انتخاب موضوع تحقیق

1-قرار گرفتن ایران بین دو منطقه مهم انرژی جهان (کاسپین و خلیج فارس) و شرایط ویژه ای که به ایران داده است.

2- حضور قدرت های فرا منطقه ای به ویژه ایالات متحده امریکا و هم پیمانانش جهت تسلط در منطقه قفقاز و جمهوری آذربایجان

1-6- روش تحقیق و مراحل انجام آن

روش تحقیق در این پایان نامه، کیفی می باشد که داده های مورد نیاز از طریق مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به پژوهش های انجام گرفته و با بررسی اسناد، مجلات، مقالات، کتاب ها و سایت های علمی توسط فیش برداری گرد آوری گردیده است.

1-7- ضرورت های انجام تحقیق

یکی از متغیر های موثر در شکل گیری خط مشی سیاست خارجی کشورها، ویژگی های ژئوپلیتیک آنهاست، به عبارت دیگر سیاست خارجی تا اندازه زیادی متاثر از محدودیت های ژئوپلیتیک است. اگر چه امروزه منافع ملی کشورها مهم ترین معیار برای تصمیم گیری سیاسی است و نباید فراموش کرد که منافع ملی واقع بینانه در ارتباط با ظرفیت اقدام دولت ها تعریف می شود، اما یکی از اساسی ترین عوامل در تعیین توان ملی، ژئوپلیتیک است(اطاعت، 1376: 25) در این میان واقعیت های جغرافیایی محیط پیرامونی و جهانی (ژئوپلیتیک) و نظام بین الملل (روابط بین الملل) به عنوان یکی از مهمترین و شاخصترین بارزههای محیط جغرافیایی- سیاسی هر کشوری در امر گزینش استراتژی تاثیر حیاتی دارند.

بنابراین واقعیتهای ژئوپلیتیک واقعیتهایی هستند که از ماهیت جغرافیایی- سیاسی برخوردارند، همچنین بیانگر ویژگیهای جغرافیایی سیاسی تاثیرگذار بر رفتار سیاسی، استراتژیها، منافع و اهداف ملی، امنیت ملی، تمامیت ارضی، بقا و موجودیت کشورها نیز میباشند به طوری که چشم پوشی از آنها ممکن است تمامیت ارضی، امنیت ملی، بقا و موجودیت یک کشور را به خطر اندازد(حسین پور، 1385: 14)

پس اگر تامین اهداف، منافع ملی و در نهایت حفظ تمامیت ارضی کشور، محور اصلی و اساسی سیاست گذاری های داخلی و خارجی یک حکومت باشد حتما باید مبتنی بر استراتژی ژئوپلیتیک باشد تا در عرصه بین الملل و نظام جهانی به خواسته مطلوب خود برسد. در غیر این صورت، استراتژی ها و اصول سیاست های حکومت برش و ظرفیت لازم و کافی را در راستای تامین منافع ملی و تمامیت ارضی نخواهد داشت و سیاست گذاران، تصمیم گیران و مدیران حکومت به عدم کفایت و ناتوانی در عرصه اداره و اجرای امور مملکتی متهم خواهند شد. استراتژی ژئوپلیتیکی عبارت است از خط مشی ای که دولت یا سازمان یا گروه بین المللی بر پایه جنبه های فضایی- جغرافیایی و عوامل ژئوپلیتیک ثابت و متغیر در پیش می گیرد تا به اهداف، منافع و امنیت ملی خود دست پیدا کند(حافظ نیا، 1385: 211) بنابراین برای هر حکومتی ضرورت دارد تا با تامل و مطالعه در محیط و واقعیت های موجود در فضاهای جغرافیایی- سیاسی پیرامونی و سیستم جهانی، درک درست و منطقی از وقایع و اتفاقات موجود به دست آورد تا زنگار اتهام نالایقی و ناتوانی در اداره و اجرای امور سرزمین را از چهرهی خود دور کند. جمهوری آذربایجان نیز با دارا بودن بیش از 700 کیلومتر مرز مشترک با ایران و داشتن خصوصیات جغرافیایی، ژئوپلیتیک، تاریخی و فرهنگی خاص خود، یکی از مهم ترین همسایگان ایران محسوب می شود. در این صورت ضرورت دارد تا جمهوری اسلامی ایران برای تامین منافع ملی و تمامیت ارضی خود در تدوین استراتژیهای سیاست خارجی خود به واقعیتهای جغرافیایی و ژئوپلیتیک موجود بین دو کشور توجه ویژهای داشته باشد.

1-8- سوابق ادبیات تحقیق

اگر چه تحقیقات مختلفی در باره روابط، شرایط و موقعیت‌های سیاسی و دیپلماسی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان اعم از نقد و تحلیل بر روابط سیاسی، موقعیت‌ها، چالش‌ها و فرصت‌ها به صورت کتاب و مقاله به رشته تألیف درآمده است، اما با توجه به مطالعه و بررسی‌های به عمل آمده بوسیله محقق، تاکنون به صورت خاص تألیفی در رابطه با عنوان این پایان نامه به عمل نیامده است و این تحقیق برای اولین بار بر تحلیل جایگاه جمهوری آذربایجان در استراتژی منطقه ای ایران تمرکز دارد. در عین حال در اینجا به برخی از تحقیقات مشابه انجام شده اشاره می شود:

برآورد استراتژیک ترکیه با گردآوری الیاس واحدی(1382) که پس از نقل مقدمات به تحلیل رویکردهای سیاسی و روابط بین‌الملل این کشور و چشم‌اندازهای کوتاه مدت و بلندمدت آن در جهت ارتقای قدرت و نفوذ در سطح منطقه خصوصا به مناطق و کشورهایی که دارای مشترکات با ترکیه هستند به ویژه جمهوری آذربایجان پرداخته است و در پی تثبیت جایگاه خود و یافتن راهکارهایی برای کسب منافع بیشتر با دیگر رقبای منطقه‌‌ای خود میباشد.

دکتر پیروز مجتهدزاده و همکاران در مقاله‌ای با عنوان" تحلیل و بررسی همپوشی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در تعامل با جمهوری آذربایجان" با تحلیل واقعیتهای ژئوپلیتیک منطقه‌ای در پی شناساندن موقعیتها و فرصتهای موجود بین دو کشور با توجه به اشتراکات فراوان دوسویه و نیز چالشهای پیش رو اعم از دیدگاه‌های اساسی رؤسای کشورها و نیز نفوذ قدرتهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای راهکارهایی را برای پیشبرد برخی از اهداف مورد نظر جمهوری اسلامی ایران ارائه نموده است. نتایج پژوهش نشان داده است که سیاست عدم سازش جمهوری آذربایجان و تا حدودی عدم استراتژی مدون و هدفمند از طرف جمهوری اسلامی ایران باعث شده است تا واقعیت های ژئوپلیتیک و جغرافیایی مثبت و پیوند دهنده، نظیر همسایگی، تجانس جمعیتی، منافع مشترک، وابستگی جغرافیایی و ژئوپلیتیک و اشتراکات فرهنگی و تاریخی و ... به حد کافی نتوانند روابط نزدیکی بین طرف ایجاد کنند. همچنین یافتههای ایشان نشان داد که هرچند این مساله تا حدودی از طرف ایران با توجه به مواضع تند ناسیونالیستی و پافشاری بر سیاست عدم سازش از سوی آذری ها قابل درک می باشد اما جمهوری آذربایجان در مورد استراتژی سیاست خارجی خود در قبال جمهوری اسلامی ایران هیچ دلیل منطقی و واقع بینانه ای که بتوان سیاست عدم سازش این جمهوری را بر اساس آن قابل توجیه کرد تا کنون ارائه نکرده است.

در کتاب ایالات متحده آمریکا و اسراییل تألیف دیوید شون بام با ترجمه محمدرضا ملکی از انتشارات دفتر مطالعات سیاسی وزارت خارجه به بررسی و تحلیل دیدگاه‌ها و روشهای گسترش نفوذ این دو قدرت منطقه‌ای و جهانی اشاره نموده و استراتژیهای کوتاه مدت میان مدت و بلندمدت این کشورها را به نقد و بررسی کشانده است.

افصلی، رشیدی و دیگران در مقاله ای با عنوان تحلیل ساختار ژئوپلیتیکی حاکم بر روابط دوجانبه ایران و جمهوری آذربایجان از سال 1991 تا 2010 میلادی با رویکرد جغرافیای سیاسی برساخت گرایی با نگاهی برساخت گرایانه به فهم و درکی از ساختار ژئوپلیتیکی حاکم بر روابط دو جانبه ایران و جمهوری آذربایجان پرداخته و درصدد پاسخگویی به این سوال بود که ساختار ژئوپلیتیکی حاکم بر روابط دو جانبه ایران و جمهوری آذربایجان چگونه و تحت تاثیر چه فرایندهایی ساخته شده است؟ برای دست یابی به سوالات تحقیق از روش اثباتی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که برخی فرآیندهای همگراساز از قبیل تشیع، فرهنگ و رسوم، مراسم و اعیاد مشترک مانند نوروز و نیز بحث همسایگی و نیازمندی های متقابل ژئوپلیتیکی سبب نزدیکی کنشگران ایرانی و آذری به یکدیگر می گردد و ساختار ژئوپلیتیکی حاکم را به سمت بهبود سوق می دهد اما در برابر فرایندهایی از قبیل تقابل هویتی ناشی از جغرافیا و تاریخ، قومیت و تضاد در شکل حکومت ها و نظام سیاسی( اسلام گرایی کنشگران ایرانی و لیبرال- سکولاریزم آذری ها) این کنشگران به همراه برخی رویه های منفی مانند مساله ی قره باغ، تعلل در شناسایی آذربایجان و نیز ارتباطات چالش زا ( میان کنشگران دو طرف) با کشورهایی مانند آمریکا، اسرائیل، ترکیه و تا حدودی روسیه از جانب آذربایجان و ارمنستان از سوی ایران ( حال درست یا غیر واقعی از منظر آذریها) و هم چنین مساله رژیم حقوقی دریای خزر در عمل باعث برساختگی ژئوپلیتیکی عادی شده که گاه باعث آشفتگی و تعارض میگردد.

هادی زرگری در مقاله ای با عنوان تضاد منافع ایران و آمریکا در آذربایجان، سیاست کلی ایران در قبال همسایگان شمالی را فعال می داند چرا که موقعیت ژئوپلیتیک ایران را در مقام پل ارتباطی قرار داده که دو منطقه پر اهمیت جهان یعنی آسیای مرکزی و قفقاز را با خلیج فارس به هم متصل می سازد. اما جمهوری اسلامی ایران با وجود داشتن عوامل مشترک با جمهوری آذربایجان به موفقیت های چندانی دست نیافته است. دلیل این امر را ناشی از تعارض منافع ایران با آمریکا می داند. زیرا آمریکا بعد از فروپاشی شوروی نقش فعالتری در منطقه قفقاز ایفا کرده و خواهان جلوگیری از نفوذ ایران در کشورهای منطقه است. در نتیجه ایران برای تامین منافع ملی خود در جمهوری آذربایجان باید به گونه ای سیاست گذاری و تصمیم گیری نماید که نشان دهد به عنوان یک بازیگر در برابر الزامات ساختار نظام بین المللی منفعل نیست.

مظفر صیدی در مقاله با عنوان عوامل ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان و تاثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران به بررسی ارتباط ایران با جمهوری آذربایجان پرداخته است. وی عوامل ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان از قبیل نفت و گاز و سیاست داخلی و خارجی جمهوری آذربایجان را موثر بر امنیت ملی ایران می داند اما اگر جمهوری اسلامی ایران بتواند از فرصت های موجود و موقعیت ژئوپلیتیکی برتر خود به خوبی استفاده نماید موقعیت جغرافیایی جمهوری آذربایجان تاثیری بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران ندارد، در غیر این صورت می تواند منبع تهدید باشد. درنتیجه گیری این مقاله ذکر شده است که تیرگی روابط دو کشور ظرفیت قویتری برای بروز بحران های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی و... ایجاد می کند و زمینه های مناسب گسترش و همکاری دو طرف می تواند به بهم پیوستگی و ادغام اقتصادهای دو طرف منجر شود و سطح تنش ها و رویارویی را به حداقل رساند.

1-9- محدوده مورد مطالعه

محدوده مورد مطالعه کشور جمهوری آذربایجان و مقطع زمانی برای تحقیق حاضر سال 1391 تا 1392 در نظر گرفته شده است.

1-10- سازمان دهی تحقیق

تحقیق حاضر در پنج فصل تهیه شده است که شامل:

فصل اول؛ کلیات تحقیق،

فصل دوم؛ مبانی نظری، تاریخچه و نظریات پایه

فصل سوم؛ ژئوپلیتیک جمهوری آذربایجان و بررسی مشترکات دو کشور،

فصل چهارم؛ بررسی استراتژی های قدرت های فرامنطقه ای در جمهوری آذربایجان،

فصل پنجم؛ ارزیابی فرضیات ونتیجه گیری و پیشنهادها می باشد.

1-11- تعریف مفاهیم و اصطلاحات

از مهم ترین واژه ها و اصطلاحات به کار رفته در این تحقیق که به تشریح آن ها پرداخته می شود عبارتند از: جغرافیای سیاسی، ژئوپلیتیک، منطقه گرایی، ایران، جمهوری آذربایجان،

1-11-1- جغرافیای سیاسی

جغرافیای سیاسی که جزئی از جغرافیای انسانی است به مطالعه واحدهای متشکل سیاسی می پردازد. منظور از واحد متشکل سیاسی منطقه ای است مسکون که با مرزهای سیاسی محدود شده و در پرتو داشتن یک نظام حکومتی از وحدت سیاسی خاص برخوردار باشد. بنابراین نقش اساسی جغرافیای سیاسی مطالعه و بررسی واحدهای متشکل سیاسی از نقطه نظر جغرافیاست. (میر حیدر، 1379: 1)

1-11-2- ژئوپلیتیک

این واژه ابتدا در سال 1899م توسط دانشمند علوم سیاسی سوئدی به نام رودلف کیلن وضع شد و به بخشی از معلومات حاصله ناشی از ارتباط بین جغرافیا و سیاست اطلاق شد. موضوع ژئوپلیتیک را رفتار گروه های انسانی متشکل نسبت به یکدیگر بر پایه جغرافیا، قدرت و سیاست تشکیل می دهد. ژئوپلیتیک یا علم سیاست جغرافیایی، شاخه ای از مطالعات سیاسی است که از ترکیب جغرافیای سیاسی و علم سیاست به وجود آمده است. در این مطالعه اثر عوامل جغرافیایی مانند وضع جغرافیایی یک کشور یا فرآورده های طبیعی آن بر سیاست آن دولت یا ملت و این که اختراع ها و کشف ها چگونه ارزش عوامل جغرافیایی را دگرگون می کنند، بررسی می شود. (آشوری، 1386، 182) دکتر عزتی به نقل از پیتر تیلور می نویسد: ژئوپلیتیک عبارت است از مطالعه توزیع جغرافیایی قدرت بین کشورهای جهان به ویژه رقابت بین قدرت های بزرگ و اصلی (عزتی، 1388: 140).

1-11-3- منطقه گرایی

موقعیت تاریخی- تمدنی، ژئوپلیتیک وسیاسی- امنیتی ایران درنظام امنیت منطقهای و بین المللی به
گونهای است که اتخاذ رویکردهای مختلفی را درعملیاتی کردن سیاست خارجی ایران اجتناب ناپذیر
میسازد. سه رویکرد اصلی در منطقه گرایی سیاست خارجی ایران عبارتند از: رویکرد جغرافیایی و ژئوپلیتیک؛ رویکرد فرهنگی- تاریخی ورویکرد ایدئولوژیک وسیاسی- امنیتی. در طول دهههای گذشته، سیاست خارجی ایران چالشی را در ایجاد تعادل بین این سه رویکرد داشته است که به نوعی میتوان از آن به عنوان چالشهای نظری تمرکز بر زیر سیستمهای مختلف منطقهای در خاورمیانه عربی، آسیای مرکزی و قفقاز، خلیج فارس و آسیای جنوبی نام برد. همچنین چنین تضادی میتواند به عنوان چالش بین منطقه گرایی و جهان گرایی در جهتدهی روابط منطقهای و سیاست خارجی ایران تعبیر گردد. بعضی از صاحبنظران مطالعات سیاست خارجی چالش اصلی سیاست خارجی ایران را ایجاد تعادل بین دو عنصر ژئوپلیتیک و ایدئولوژی می دانند (رمضانی، 2004: 550).

1-11-4- ایران

ایران کشوری در جنوب غربی آسیا در منطقه خاورمیانه ودر جنوب حوزه دریای کاسپین نام رسمیآن جمهوری اسلامی ایران و پایتخت آن تهران است. مساحت این کشور 1648195 کیلومترمربع است و بر پایه آمار سال 1385 (هجری شمسی) حدود 70 میلیون و 472 هزار نفر جمعیت دارد. در شمال با ارمنستان، آذربایجان و ترکمنستان، از شرق با افغانستان و پاکستان، در غرب با ترکیه و عراق مرز زمینی و هم چنین دارای مرز دریایی در شمال با دریای کاسپین و در جنوب با خلیج فارس و دریای عمان است. (http://www.wikipedia.org)

شکل 1-1- موقعیت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان در منطقه و جهان

1-11-5 جمهوری آذربایجان

الف) موقعیت جغرافیایی

جمهوری آذربایجان در جنوب رشته کوه‌های قفقاز و شمال رودخانه ارس و در کنار دریای خزر واقع شده‌است. سه رشته‌کوه قفقازبزرگ در شمال، قفقاز کوچک در غرب، و کوه‌های تالش در جنوب این کشور را احاطه کرده‌است. این کوهها ۴۰ درصد از مساحت جمهوری آدربایجان را در برگرفته است و قله کوه بازار دوزو با ارتفاع ۴۴۶۶ متر بلندترین نقطه آن است. نواحی میانی شامل جلگه‌های آران مرکزی، مغان و میل و سواحل دریای خزر کم ارتفاع و پست بوده و ارتفاع در پست‌ترین قسمت ۲۸ متر پایین‌تر از سطح دریاهای آزاد است. جمهوری آذربایجان یک کشور محاط در خشکی است. این کشور در پیرامون دریای خزر، که یک دریای بسته‌است، واقع شده و طول خط ساحلی آن ۸۰۰ کیلومتر است تنوع زیستی و گیاهی آذربایجان به دلیل تنوع آب و هوا بسیار زیاد است به گونه‌ای که تنها بیش از ۴۵۰۰ گونه گیاه در کوهستانهای آذربایجان دیده می‌شود. این کشور از شمال با کشورهای روسیه و گرجستان، از غرب باجمهوری ارمنستان، از جنوب با ایران و از شرق با دریای خزر هم‌ مرز است.

نقشه 1-2- نقشه سیاسی جمهوری آذربایجان

ب) آب و هوای جمهوری آذربایجان

از لحاظ آب و هوایی جمهوری آذربایجان دارای چندین نوع آب و هوای مختلف است. درجه هوای متوسط در مناطق جلگه‌ای شمال و شرق کشور تا ۶ درجه سانتیگراددر زمستان و ۲۶ درجه سانتیگراد در تابستان می‌رسد در حالیکه در مناطق کوهستانی غربی تا ۹- درجه در زمستان و ۱۲ درجه سانتیگراد در تابستان می‌رسد. بطور کلی شمال و شرق کشور دارای آب و هوای نسبتاً خشک و کوهستانی است در حالیکه منطقه جنوب شرقی آب وهوای مرطوب و ملایم تری دارد. مناطق غربی و شمالی و جنوبی شامل قره باغ و شمال شرقی جمهوری خودمختار نخجوان دامنه کوههای قفقاز و ناحیه لنکران-آستارا و کوههای تالش بسیار مرطوب هستند.

ج) مساحت

وسعت خاک جمهوری ‌آذربایجان برابر با86600کیلومتر مربع است، که از این لحاظ یکصد و دوازدهمین کشور جهان به شمارمی‌رود. از کل مساحت این کشور، 82629 کیلومتر مربع خشکی و 9713 کیلومتر مربع وسعت آب‌ها است.جمهوری ‌آذربایجان خط ساحلی به طول 800 کیلومتر با دریای خزر دارد.

د) همسایگان

این کشور از غرب 566 کیلومتر با ارمنستان، از جنوب 432 کیلومتر با ایران، از شمال غربی 322 کیلومتر با جمهوری گرجستان و از شمال 284 کیلومتر با روسیه مرز مشترک دارد. این کشور دارای یک جمهوری خود مختار به نام نخجوان است. نخجوان از شمال و شرق 221 کیلومتر با ارمنستان، ازجنوب 179 کیلومتر با ایران و از غرب 9 کیلومتر با ترکیه مرز مشترک دارد.

هـ) دین و زبان

بیشتر جمعیت جمهوری آذربایجان مسلمان عمدتا شیعه هستند. زبان رسمی کشور ترکی آذربایجانی می‌باشد.در کنار زبان ترکی آذربایجانی،زبان‌های روسی، ارمنی، کردی، تالشی، تاتی، عبری، و لزگی نیز میباشد.

شکل 1-3- نقشه طبیعی جمهوری آذربایجان

و) مردم آذربایجان

قوم آذربایجانی که اکثریت مردم این کشور را تشکیل می‌دهند. مردمی عمدتاً شیعه ‌مذهب، آذری ‌زبان و با فرهنگ ایرانی هستند.جمهوری آذربایجان به همراه ایران، عراق و بحرین چهار کشوری هستند که در آن شیعیان اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دهند.جمهوری آذربایجان پرجمعیت‌ترین کشور در میان جمهوری‌های قفقاز است. در سال 2011 جمعیت جمهوری آذربایجان به 9.1 میلیون نفر رسید. از جمعیت 9میلیون یکصد هزار نفری جمهوری آذربایجان، 53 درصد شهرنشین و 47 درصد در روستاهازندگی می‌کنند. نرخ رشد جمعیت در این کشور 6/7 درصداست4/93 درصد از مردم جمهوری آذربایجان مسلمان عمدتا شیعه ، 5/2 درصدارتدوکس روس هستند.

دریافت فایل

تحلیل ژئوپلیتیک جایگاه جمهوری آذربایجان در استراتژی منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران...

یاهو مارکت چهارشنبه 22 آذر 1396 ساعت 00:19

0 نظر

کارت ویزیت تهیه غذا

کارت ویزیت تهیه غذا
1 رو
سایز 8.5*4.8

دریافت فایل

کارت ویزیت تهیه غذا

یاهو مارکت چهارشنبه 22 آذر 1396 ساعت 00:19

0 نظر

تراکت تهیه غذا

تراکت تهیه غذا
2 رو
سایز 14.5*20

دریافت فایل

تراکت تهیه غذا

یاهو مارکت چهارشنبه 22 آذر 1396 ساعت 00:18

0 نظر

پکیج افزایش قد

پکیج شامل روش های تضمینی افزایش قد می باشد. بهترﯾﻦ ﺭﻭﺵ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﻗﺪ ﺗﻀﻤﯿﻨﯽ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺪﻭﻥ ﻗﺮﺹ
ﮐﺎﻣﻠﺘﺮﯾﻦ ﻭ ﺟﺪﯾﺪﺗﺮﯾﻦ ﺭﻭﺵ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﻗﺪ ﺗﻀﻤﯿﻨﯽ ﻃﺒﯿﻌﯽ،ﺑﺪﻭﻥ ﻗﺮﺹ ﻭ ﻋﻮﺍﺭﺽ ﺟﺎﻧﺒﯽ
ﺷﺎﯾﺪ ﺷﻤﺎ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺣﺎﻝ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﻠﻨﺪ ﺷﺪﻥ ﻗﺪ ﺧﻮﺩ ﺍﺯ ﺭﻭﺵ
ﻫﺎﯾﯽ ﻣﺜﻞ ﺩﻣﭙﺎﯾﯽ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﻗﺪ،ﻗﺮﺹ ﻫﺎ ﻭ ﮐﭙﺴﻮﻝ ﻫﺎ ﻭ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﺭﻭﺵ ﻫﺎﯼ ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﺎﺷﯿﺪ .
ﺷﻤﺎ ﺍﮔﺮ ﺩﺭ ﺳﻨﯿﻦ10 ﺗﺎ 35 ﻫﺴﺘﯿﺪ ﻧﯿﺎﺯ ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ
ﺭﻭﺵ ﻫﺎﯼ ﻏﯿﺮ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﻗﺪ ﻣﺘﻮﺳﻞ ﺷﻮﯾﺪ
ﻣﺎ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻫﯿﻢ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ ﺭﻭﺵ ﻫﺎﯼ ﺍﻓﺰﺍﯾﺶ ﻗﺪ ﺭﺍ
ﺩﺭ ﯾﮏ پکیج ﺑﻪ ﺷﻤﺎ ﻋﺮﺿﻪ ﮐﻨﯿﻢ

دریافت فایل

پکیج افزایش قد

یاهو مارکت چهارشنبه 22 آذر 1396 ساعت 00:18

0 نظر

55997
1
...
79
80
صفحه 81
82
83
...
11200

جستجو

چکیده

مقدمه

1-1- بیان مسأله

1-2- سوال تحقیق

1-3- فرضیات تحقیق

1-4- اهداف تحقیق

1-5- ضروریات و اهمیت تحقیق

1-6- روش تحقیق و مراحل آن

1-7- روش تجزیه و تحلیل داده ها

1-8- بهره وران تحقیق

1-9- سازماندهی تحقیق

1-10- انگیزه تحقیق

1-11- مشکلات تحقیق

1-12- پیشینه تحقیق

1-13- محدوده جغرافیایی تحقیق

1-14- واژه ها و مفاهیم تحقیق

1-14-1- تعریف ژئوپلیتیک

1-14-2- تعریف خاورمیانه

1-14-3- تعریف واگرایی

1-14-4- تعریف تحلیل