یِاهو مارکت
فروشگاه یاهویِاهو مارکت
فروشگاه یاهوانسان سلطه جو
 انسان سلطه جوتعریف
اورت شوستروم از انسان سلطه جو و شخصیت مقابل آن یعنی انسان خویشتن ساز:
«انسان سلطه جو شخصی است که با روشهای خود-شکستی خاص خود و دیگران را به
عنوان اشیا استثمار،استفاده و یا کنترل می کند هر چند هر کس تا اندازه ای
سلطه جو است اما روانشناسی انسان مدرن عقیده دارد که از این سلطه جوئیها می
توان قابلیتهای مثبتی که آبراهام مزلو و کرت گلداشتاین آن را خویشتن سازی
می نامند به وجود آورد. نقطه مقابل سلطه جو خویشتن ساز است که می توان او
را اینگونه تعریف کرد : شخصی که خود و دیگران را به عنوان افراد یا
موجوداتی با قابلیتهای بی مانند قدر می نهد و خویشتن واقعی خود را آشکار می
سازد. |
یادداشت های پنج ساله
 یادداشت های پنج سالهکتاب «یادداشت‌های پنج‌ساله» نوشته‌ی نویسنده‌ی مشهور کلمبیایی معاصر «گابریل گارسیا مارکز» و ترجمه‌ی «بهمن فرزانه» است. این کتاب دربرگیرنده‌ی حدود شصت یادداشت متفاوت از مارکز در طی چهار سال (۱۹۸۰-۱۹۸۴) است. عقاید مارکز در مورد نویسندگی، سیاست، جامعه، جایزه‌ی نوبل و... از موضوعات این نوشته‌ها هستند. او با دیدی موشکافانه، انتقادی و بیانی گیرا و جذاب از افکار و اعتقاداتش سخن می‌گوید. «داستانی مخوف برای شب سال نو»، «بیماری سیاسی محمدرضا پهلوی»، «همینگوی خصوصی من»، «کوکاکولا، یادش بخیر»، «مزخرفات آنتونی کوئین»، «بسیار خوب، باز هم در مورد ادبیات صحبت کنیم» و... چند عنوان از یادداشت‌های او هستند. در بخشی از یادداشت شبح جایزه‌ی نوبل می‌خوانیم: «هر سال در همین دوره، شبحی آرام و قرار از دست نویسندگان می‌گیرد: جایزه‌ی نوبل ادبیات. خورخه لوئیس بورخس که تقریبا همیشه کاندیدای این جایزه است، در مصاحبه‌ای مطبوعاتی اعتراض کرده بود که چگونه برای دو ماه آن همه پیش‌بینی در نگرانی معلق نگهش می‌دارد و عذابش میدهد. بدون شک بورخس شایسته‌ترین نویسنده‌ی اسپانیولی زبان برای جایزه‌ی نوبل است و هر سال بی‌رحمانه و ناگریز این بلا را بر سرش می‌آورند. بدبختانه نتیجه‌ی نهایی به شایستگی و حق مسلم کاندیدا ربطی ندارد؛ به انصاف و عدالت خداوند متعال نیز مربوط نیست. به اراده‌ی اسرارآمیز هیئت داوران آکادمی سوئد مربوط میشود و بس.» |
ربات فوروارد به سوپر گروه ها(افزایش بازدید)
 ربات فوروارد به سوپر گروه ها(افزایش بازدید)
افزایش بازدید تلگرام نرم افزار فوروارد به سوپر گروه بازدید بفروش پولدار شو
***به همراه جایزه*** یک شماره مجازی روسیه بدون ریپورت و تعدادی سوپر گروه
بعضی از مدیران کانال ها، برای افزایش اعتبار کانال خود ممبر خریداری میکنند. غافل از اینکه این ممبرها از پست ها بازدید نمیکنند.
ما در این پکیج رباتی را به شما معرفی کردیم که به راحتی و فقط با زدن ۱ دکمه میتوانید پست خود را به هزاران سوپرگروه ارسال کنید تا بازدید پست شما بالا رود.
کی دیگر از قابلیت های این ربات فوق العاده این است که میتوانید به آن تایم بدهید. به عنوان مثال ربات میتواند هر ۵ ثانیه پست شما را فوروارد کند یا هر ۱۰۰۰ ثانیه. (این تایم را شما معلوم میکنید) با این پکیج همیشه در چالش های تلگرام برنده شوید.
این برنامه مخصوص کامپیوتر است
رمز فایل:www.app-majazi.4kia.ir
از دیگر برنامه های ما دیدن فرمایید
|
مدلسازی ارتباط پارامترهای تنظیمی روی خواص مکانیکی و دینامیکی فرش اکریلیک ،پلی پروپیلن و پلی استر و مقایسه آنها
 مدلسازی ارتباط پارامترهای تنظیمی روی خواص مکانیکی و دینامیکی فرش اکریلیک ،پلی پروپیلن و پلی استر و مقایسه آنهاچکیده شناخت خصوصیات فیزیکی و مکانیکی فرش برای تولید محصولی با کیفیت و حفظ ظاهر مناسب از ضروریات میباشد . در این تحقیق تلاش شده است تا مدلی برای تعیین ارتباط میان پارامترهای مختلف این خصوصیات ارائه گردد، از این رو برای اندازه گیری این خصوصیات از سه نوع الیاف اکریلیک ، پلی پروپیلن و پلی استر استفاده شده و 81 نمونه فرش با پارامترهای مختلف از جمله تراکم ، نمره نخ و ارتفاع پایل تهیه گردیده است و تحت بار دینامیکی و استاتیکی قرار داده شده و میزان کاهش ارتفاع پایل و برگشت پذیری و مقاومت آن اندازه گیری گردیده است . تحلیل آماری این پژوهش با نرم افزار SAS انجام پذیرفته و نتایج به دست آمده از آن نشان میدهد در حالیکه تمامی متغییرهای مورد آزمایش اثر معنی داری بر روی رفتار کاهش ارتفاع پایل و برگشت پذیری و مقاومت آن دارند اما تاثیر متغیرهای جنس الیاف و ارتفاع پایل از اهمیت ویژه ای برخوردار است. کلمات کلیدی : برکشت پذیری ، خصوصیات فیزیکی و مکانیکی ، نیروی استاتیکی و دینامیکی ، ارتفاع پایل ، فرش فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول : مقدمه ای بر کفپوش ها... 1 1-1-1. مقدمه 2 1-2- تاریخچه فرش... 2 1-2-1. تعریف فرش 3 1-3- انواع کفپوش... 3 1-4- مشخصات فنی فرش ماشینی.. 3 1-5- ویژگی های الیاف مناسب برای نخ پرز... 4 1-6- نخ های مصرفی در فرش ماشینی.. 5 1-7- تعاریف مربوط به کیفیت فرش... 6 1-8- دستگاههای مورد استفاده برای تعیین خصوصیات فیزیکی و مکانیکی فرش.. 6 فصل دوم : تحقیقات انجام شده.................... 9 2-1- خواص مکانیکی دینامیکی نخ فرش و عملکرد فرش. 10 2-1-1- اندازه گیری خواص مکانیکی دینامیکی بر روی نخ فرش11 2-1-1-1- اثرات کشش الیاف....................... 13 2-1-1-2-اثر فر و موج الیاف..................... 13 2-1-1-3- اثر تاب چند لا......................... 15 2-1-1-4- اثر هیت ست (heat set...................... 15 2-1-1-5- اثر رطوبت............................. 16 2-1-2- نتیجه گیری............................. 18 2-2- مقایسه عملکرد خواص فرش شامل نخ نایلون 6ونایلون 66 19 2-2-1- مواد و روش ها.......................... 20 2-2-2- نتایج وبحث............................. 22 2-2-2-1- اثر نوع الیاف روی دفع روغن............ 25 2-2-2-2- اثر نوع الیاف روی دفع آب.............. 25 2-2-2-3- اثر نوع الیاف روی دفع خاک............. 25 2-2-2-4- اثر نوع الیاف بر روی ثبات رنگ با نیتروژن 25 2-2-3- ارزیابی نا پارامتریک بافت.............. 26 2-2-4- نتیجه گیری............................. 29 2-3- مطالعه وتحقیق اثر بار دینامیکی و استاتیکی روی خصوصیات فرش دست باف................................... 30 2-3-1- بررسی اثر تراکم گره بر خصوصیات بار استاتیکی فرش دست باف.............................................. 33 2-3-2- اثر بار استاتیک در رفتار برگشت پذیری فرش های دست باف33 2-4- اثر ارتفاع پایل و تراکم بر خصوصیات نهایی استفاده از فرش.......................................... 35 2-4-1- تئوری37 2-4-2- مواد و روش ها.......................................... 40 2-4-3- نتایج وبحث41 2-4-4- نتیجه گیری43 2-5- مطالعه در مورد از دست دادن ضخامت تحت بار دینامیکی بر روی فرش های از نوع ویلتون........................................ 43 2-5-1- مواد و روش............................. 45 2-5-2-نتایج وبحث.............................. 46 2-5-3- کاهش ضخامت............................. 50 2-5-4- تجزیه وتحلیل تفاوت معنی دار آماری...... 52 2-5-5- نتیجه گیری............................. 53 فصل سوم : تجربیات............................. 55 3-1- مقدمه.................................... 56 3-2- مشخصات مواد مصرفی در نمونه های آزمایش شده56 3-3- تعیین ضخامت تحت فشار بار متحرک........... 58 3-4- تعیین کاهش ضخامت تحت اثر بار ثابت........ 61 3-5- دستگاه مقاومت سنج پایل فرش............... 66 3-6- تعیین میزان انرژی تلف شده در نخهای مصرفی. 68 فصل چهارم : بحث و نتیجه گیری.................. 69 4-1- مقدمه............................. 70 4-1-1– مجموع مربعات اضافی...................... 71 4-1-2- آزمون برای معنی دار بودن رگرسیون....... 73 4-1-3-ضریب تعیین چندگانه...................... 74 4-1-4- عامل تورم واریانس...................... 74 4- 2- تجزیه وتحلیل نتایج...................... 75 4-2-1- برگشت پذیری پایل بعد از 60 دقیقه از برداشتن بار استاتیکی (متغیر Y1....................................... 76 4-2-2- میانگین برگشت پذیری پاپل در طول 60 دقیقه بعد از برداشتن بار استاتیکی................................... 79 4-2-3- کاهش ارتفاع پایل بعد از 1000 ضربه بار دینامیکی (متغیر Y3................................................ 83 4-2-4- نیروی کشیدگی پرز ( بر حسب گرم) با کد متغیرY4 86 4-3- نتیجه گیری............................... 88 پیوست......................................... 91 فهرست شکل ها عنوان صفحه فصل1 شکل 1-1- روش کار دستگاهRheovibron................. 7 فصل2 شکل2-1- عملیات اصلی (بارگذاری کشش دینامیکی) روی Rheovibron12 شکل2- 2- خصوصیات مکانیکی دینامیکی الیاف و نخ پلی پروپیلن 14 شکل2-3- دستگاه بار استاتیکی................... 32 شکل 2-4- اختلاف ضخامت فرش های نوع A,B,C,D........ 33 شکل 2-5- اختلاف برگشت پذیری نمونه هایA,B بعد از حذف نیرو 34 شکل 2-6- اختلاف برگشت پذیری پایل نمونه های فرشE,F,C,D بعد از حذف نیرو.......................................... 34 شکل 2-7- مجموعه تمام تغییر شکل های وابسته به ارتفاع و تراکم پایل در سه چرخه بار گذاری a- یک چرخه b- دو چرخه c- سه چرخه.... 41 شکل2-8- تغییر شکل ارتجاعی وابسته به ارتفاع و تراکم پایل در سه چرخه بار گذاری a- یک چرخه b- دو چرخه c- سه چرخه ................. 41 شکل2-9- تغییرات غیر قابل بازگشت وابسته به ارتفاع و تراکم پایل در سه چرخه بار گذاری a- یک چرخ b- دو چرخه c- سه چرخه ............ 41 شکل2-10- تقریب لگاریتمی از مقدار ضخامت....... 50 شکل2-11 تقریب رگرسیون لگاریتمی از ضخامت از دست داده 51 شکل2-12- مقایسه تغییر شکل وضخامت از دست داده بعد از 1000 ضربه.............................................. 52 فصل 3 شکل 3-1- دستگاه اعمال بار ثابت................ 64 فصل 4 شکل4-1- مدل برازش خطی Y1....................... 78 شکل4-2- نمودار برگشت پذیری در نمونه ها بعد از 60 دقیقه79 شکل4-3- مدل برازش خطی Y2....................... 81 شکل4-4- نمودار میانگین برگشت پذیری در نمونه ها در مدت 60 دقیقه.............................................. 82 شکل4-5- مدل برازش خطی Y3....................... 84 شکل4-6- نمودار میزان کاهش ارتفاع پایل بعد از بار دینامیکی 85 شکل4-7- مدل برازش خطیY5....................... 87 فهرست جداول عنوان صفحه فصل 1 فصل2 جدول2- 1- اندازه گیری مکانیکی دینامیکی بر روی لیف نایلون 6 13 جدول 2- 2- اندازه گیری مکانیکی دینامیکی روی نخ پایل نایلون 6.............................................. 15 جدول2-3- اندازه گیری مکانیکی دینامیکی نخ نایلون616 جدول2-4- اندازه گیری مکانیکی دینامیکی روی نخ پلی استر 17 جدول2- 5- اندازه گیری مکانیکی دینامیکی روی الیاف و نخ پلی پروپیلن....................................... 17 جدول2-6-اندازه گیری مکانیکی دینامیکی روی نخ نایلون 66 18 جدول2-7- خصوصیات دینامیکی نخ رنگ شده نایلون... 18 جدول2- 8- تعریف متغییر ها..................... 21 جدول2- 9- مشخصات نمونه فرش در آزمایشات........ 22 جدول2- 10- اندازه مشخصات نمونه های فرش........ 23 جدول2- 11- آزمون آماری معنی دار به روش ANOVA.. 24 جدول2-12- مقایسه جفتی طرح ها با پایل کات...... 28 جدول 2- 13- مقایسه جفتی طرح ها با پایل حلقه... 28 جدول2- 14- مشخصات ساختاری فرش................. 38 جدول2- 15- ماتریس طرح ریاضی................... 38 جدول2- 16- پارامترهای اصلی فرش های نمونه...... 45 جدول2-17 - نتیجه آزمایشات نمونه فرش با پایل اکریلیک (ارتفاع پایل13میلی متر)............................... 47 جدول2- 18- نتیجه آزمایشات نمونه فرش با پایل پشم (ارتفاع پایل12میلی متر)............................... 47 جدول2- 19- نتیجه آزمایشات نمونه فرش با پایل pp (ارتفاع پایل10میلی متر................................ 47 جدول 2-20-پارامترهای آماری محاسبه شده از نتایج آزمایش 48 جدول2-21- میانگین مقدار آزمایشات و پیش گویی نتایج 49 جدول2-22- نتایج آنالیز واریانس................ 52 فصل 3 جدول 3-1- مشخصات دستگاه بافندگی............... 56 جدول 3-2- مشخصات کلی نخهای مصرفی در نمونه های مورد آزمایش 57 جدول3-3- نتایج درصد کاهش ارتفاع پایل در اثر بار دینامیکی 60 جدول3- 4- نتایج در صد برگشت پذیری در آزمایشات استاتیکی بعد از 60 دقیقه...................................... 65 جدول 3- 5 - میانگین در صد برگشت پذیری در آزمایشات استاتیکی 66 جدول شماره 3 – 6 - نیروی کشیدگی پرز از فرش.... 68 فصل 4 جدول4-1- آنالیز واریانس برای معنی دار بودن رگرسیون در رگرسیون چند متغیره.................................... 73 جدول 4-2- آنالیز واریانس برگشت پذیری پایل بعد از 60 دقیقه از برداشتن بار استاتیکی.......................... 77 جدول 4-3- آنالیز واریانس مدل رگرسیون با پنج متغیر مستقل برای متغیر وابسته Y1............................... 77 جدول 4-4- برآورد ضرایب معادله برای متغیر Y1... 77 جدول 4-5- اهمیت وسهم هر کدام از متغیرهای مستقل از مدل 78 جدول 4-6- آنالیز واریانس برگشت پذیری پایل بعد از 60 دقیقه از برداشتن بار استاتیکی ......................... 80 جدول 4-7- آنالیز واریانس مدل رگرسیون با پنج متغیر مستقل برای متغیر وابسته Y2............................... 80 جدول 4-8- برآورد ضرایب معادله برای متغیرY2.... 81 جدول 4-9- اهمیت وسهم هر کدام از متغیرهای مستقل از مدل 81 جدول 4-10- آنالیز واریانس درصد کاهش ارتفاع پایل در اثر بار دینامیکی...................................... 84 جدول 4-11- آنالیز واریانس مدل رگرسیون با پنج متغیر مستقل برای متغیر وابسته Y3............................... 84 جدول 4-12- برآورد ضرایب معادله برای متغیرY3.. 84 جدول 4-13- اهمیت وسهم هر کدام از متغیرهای مستقل از مدل85 جدول 4-14- آنالیز واریانس نیروی کشیدگی پرز ( بر حسب گرم) با کد متغیرY4....................................... 87 جدول 4-15- آنالیز واریانس مدل رگرسیون با چهار متغیر مستقل برای متغیر وابسته Y5............................... 87 جدول 4-16- برآورد ضرایب معادله برای متغیرY5... 87 جدول 4- 17- اهمیت وسهم هر کدام از متغیرهای مستقل از مدل88 فهرست پیوست ها عنوان صفحه جدول پ-1- کدگذاری نمونه های مورد آزمایش....... 92 جدول پ -2- کد جداول دینامیکی.................. 92 جدول پ-3- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA1 92 جدول پ - 4- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA2 92 جدول پ -5- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA393 جدول پ-6- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA4 93 جدول پ-7- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA5 93 جدول پ-8- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA6 93 جدول پ-9- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA7 94 جدول پ-10- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA894 جدول پ-11- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدA994 جدول پ-12 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB194 جدول پ- 13- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB295 جدول پ -14- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB395 جدول پ-15 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB495 جدول پ-16- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB595 جدول پ –17- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB696 جدول پ-18- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB796 جدول پ- 19- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB896 جدول پ -20- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدB996 جدول پ-21- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC197 جدول پ – 22- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC2 97 جدول پ- 23- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC397 جدول پ-24- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC497 جدول پ-25 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC598 جدول پ-26- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC698 جدول پ-27- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC798 جدول پ- 28- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC898 جدول پ- 29- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدC999 جدول پ-30- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD199 جدول پ -31- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD2 99 جدول پ- 32- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD3 99 جدول پ-33- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD4100 جدول پ- 34- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD5 100 جدول پ-35 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD6 100 جدول پ- 36- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD7 100 جدول پ- 37- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD8 101 جدول پ- 38- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدD9 101 جدول پ- 39- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE1101 جدول پ- 40- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE2101 جدول پ- 41- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE3102 جدول پ- 42- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE4102 جدول پ- 43- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE5102 جدول پ- 44- نتایج آزمایش ینامیکی روی نمونه با کدE6102 جدول پ- 45- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE7103 جدول پ- 46- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE8103 جدول پ- 47- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدE9103 جدول پ-48 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF1103 جدول پ- 49- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF2104 جدول پ- 50- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF3104 جدول پ- 51- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF4104 جدول پ- 52- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF5104 جدول پ- 53- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF6105 جدول پ- 54- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF7105 جدول پ- 55- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF8105 جدول پ-56 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدF9105 جدول پ- 57- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG1 106 جدول پ-58- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG2106 جدول پ- 59- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG3 106 جدول پ- 60- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG4 106 جدول پ- 61- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG5 107 جدول پ- 62- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG6 107 جدول پ- 63- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG7 107 جدول پ- 64- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG8 107 جدول پ- 65- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدG9 108 جدول پ- 66- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH1 108 جدول پ-67- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH2108 جدول پ-68 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH3 108 جدول پ- 69- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH4 109 جدول پ- 70- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH5 109 جدول پ- 71- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH6 109 جدول پ- 72- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH7 109 جدول پ- 73- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH8 110 جدول پ- 74- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدH9 110 جدول پ-75 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ1110 جدول پ- 76- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ2110 جدول پ- 77- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ3111 جدول پ- 78- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ4111 جدول پ- 79- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ5111 جدول پ- 80- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ6111 جدول پ- 81 - نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ7 112 جدول پ- 82- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ8112 جدول پ- 83- نتایج آزمایش دینامیکی روی نمونه با کدJ9112 جدول پ – 84- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد A113 جدول پ –85- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد B 114 جدول پ –86- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد C 115 جدول پ –87- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد D 116 جدول پ –88- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد E 117 جدول پ –89- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد F 118 جدول پ – 90- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد G119 جدول پ –91- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد H 120 جدول پ –92- نتایج ازمایشات استاتیکی روی نمونه های با کد J 121 فصل اول: مقدمه ای بر کفپوش ها 1-1- مقدمه امروزه فرش به عنوان یک زیر انداز و کف پوش در اکثر خانه ها دیده می شود نزد ایرانیان فرش یکی از جلوه‌های منحصر به فرد به شمار می‌رود شماری از فرش‌های دست بافت ایرانی، درزمره‌ی برجسته ترین آثار هنری آفریده شده به دست بشر هستند امروزه علیرغم بازار رقابت شدید، مشغله‌های دنیای جدید و دغدغه‌های جهان صنعتی، چه در ایران و چه در خارج از ایران، نام ایران با نام فرش گره خورده است خانه یک ایرانی بدون فرش، خانه‌ای بی روح و خالی جلوه می‌کند و این نمونهای کم نظیر و پیوند یک قوم با هنر ملی خود است حال با این تفاسیر و با توجه به اینکه نقش زیبایی و جلوه فرش که در زندگی روزمره با آن در تماس هستیم تولید فرش با دوام و با حفظ ظاهر مناسب در طول مدت استفاده از اهمیت ویژه ای برخوردار می گردد . به همین منظور می بایست از خصوصیات فیزیکی فرش که مرتب تحت فشار بارهای ثابت ومتحرک مانند پایه میز و صندلی و راه رفتن بر روی آن هستیم آگاهی کامل داشته باشیم و با بررسی کوچکترین جزئیات ، سعی در تولید محصولاتی با کیفیتی بهتر نمائیم1-2- تاریخچه فرش تاریخچه‌ی بافت قالی (یا فرش)تا آنجا که دانسته شده است، به هزاره‌ی پنجم و ششمِ پیش از میلاد در آسیایمرکزی برمیگردد. قالی ایرانی پازیریک، قدیمی‌ترین قالیِ دستبافِ یافته‌شده‌ی جهان است که در سیبریکشف شده و بافت ایراندر دوران هخامنشیاناست. قالی‌بافی در سده‌ی ۱۰ میلادیبه وسیله‌ی مورهابه اسپانیاشناسانده شد. جنگ‌های صلیبیباعث شد تا قالی‌های ترکی به اروپابرده شوند که در آنجا بیشتر از دیوارها آویزان میشد و یا بر روی میزها قرارمی‌گرفت. بنابراین، از آغاز آشناییِ اروپاییانبا قالی، آنها به آن به دیده‌ی یک اثر هنری و نه یک زیراَنداز می‌نگریستند. پس از گسترش تجارت در سده‌ی ۱۷، قالی‌های ایرانیبه شکل چشمگیری به اروپای غربی شناسانده شدند. امروزه مراکز عمده‌ی تولید و بافت قالی، کشورهای ایران، پاکستان، هند، ترکیه، شمال آفریقا، منطقه‌ی قفقاز، نپال، اسپانیا، ترکمنستانو تبتمی‌باشند. 1-3- تعریف فرش فرش واژه ای عربی است که به معنای زمین میباشد و در زبان فارسی دارای مفاهیمی چون گسترده شده ، زیرانداز و کف پوش می باشد. با توجه به تعریف فوق مفاهیمی چون گلیم ، نمد ، زیلو ، فرش ماشینی و دستباف را می توان فرش دانست 1-4- انواع کفپوش الف: کفپوشهای پرزداری که روی سیم بافته می شود .این کفپوش ها روی ماشینهای بافندگی یک مرحله ای که در آن میله های فولادی شکل ارتفاع پرز را معلوم می نماید تولید می شوند و به انواع ویلتون دو پودی وسه پودی تقسیم می شود ب: کفپوش های رویه به رویه که روی ماشین های بافندگی که می توانند کفپوش های بهم چسبیده را تولید نمایند ایجاد می شوند ج: کفپوش های اکسمینستر که بوسیله قرار دادن پودهای متوالی و رنگین ایجاد می شود به طوریکه طرحی که قبلا پیش بینی شده ایجاد شود 1-5- مشخصات فنی فرش ماشینی تراکم فرش: هر تخته فرش دارای دو نوع تراکم (عرضی و طولی) میباشد. تراکم عرضی فرش :تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر عرض فرش را گویند که با شانه مشخص میشود. مثال: قالی 350 شانه یعنی در هر متر عرض فرش معادل 350 ریشه (گره رنگ) بافته شده است. شانه‌های رایج بازار عبارتند از 220-250-280-320-350-380-400-440-500-700-1000 شانه. تراکم طولی فرش : تعداد ریشه (گره رنگ) در یک متر طولی قالی را گویند. مثال: قالی با تراکم 500 یعنی در یک متر طولی فرش معادل 500 ریشه (گره رنگ) بافته شده است، تراکم‌های طولی رایج در بازار عبارتند از: 300-400-500-600-700-800-900-1000 رج میباشد. (تراکم طولی در روشهای مختلف بافت فرش ماشینی با همدیگر تفاوت دارد). تعداد ریشه(گره رنگ) در یک متر مربع فرش: حاصلضرب تعدادگره در یک مترعرض ماشین در تعداد گره در طول آن برابر است با تعداد ریشه در یک متر مربع مواد اولیه مصرفی در فرش :جهت بافت هر فرش باید سه نوع نخ مصرف نمود: نخ پرز، نخ تار و نخ پود. البته جنس این سه نخ معمولا متفاوت است ولی از جنس یکسان نیز استفاده می شود رنگ :جهت بافت گره‌های از رنگهای مختلف استفاده میشود که به دور نخ پود به صورت گره و یا به شکل (U) قرار می‌گیرد و از جنس های مختلف استفاده میشود متداولترین آنها اکریلیک ، پشم ، پلی پروپیلن و مخلوط آن می باشد نخ تار فرش :این نخ معمولا به صورت مخلوط پنبه پلی استر ریسیده میشود، کیفیت الیاف مصرفی و نوع ریسندگی آن عامل مهمی در دوام و زیبایی فرش است. این نوع نخ‌ها بیشتر در قالی‌های اکریلیک مصرف میشود و جهت نخ تار قالی‌های پلی‌پروپیلن و بی.سی.اف از همان جنس نخ پرز (یعنی نخ بی.سی.اف) بعلت ارزانی استفاده میشود. 1-6- ویژگی های الیاف مناسب برای نخ پرز رنگ پذیری یکنواخت و با دوام بسیار بلند مدت مقاومت در برابر عوامل محیطی از جمله نور خورشید و ... مقاومت بالا در برابر پارگی (قوام، تطویل مناسب) مقاومت در برابر آبرفتگی خواص آنتی استاتیک جلای بالا و زیر دست مطلوب الیاف طول عمر بالای الیاف حالت ارتجاعی (Resilience) بالای الیاف دیرتر کثیف شدن و از طرفی زودتر تمیز شدن الیاف در شستشو 1-7- نخ های متداول مصرفی در فرش ماشینی الف :الیاف اکریلیک به طور کلی الیاف اکریلیک به روش های زیر تهیه می شود 1-اکسیداسیون اتیلن: یک روش کلاسیک بوده واستعمال صنعتی ندارد 2-از استیلن : به منظور تهیه اکریلو نیتریل ، استیلن را با هیدروسیانیک اسید در مجاورت آب و کلروسود به عنوان کاتالیزور به طور افزایشی ترکیب می نمایند 3-روش سوهیو: در این روش برای تهیه اکریلونیتریل از اکسیداسیون پروپیلین به اکرولین استفاده می شود 4- روش استالوئید: در این روش هیدروسیانیک اسید به استالوئید افزوده می شود تا سیانیدرین حاصل شود در اثر گرفتن یک مولکول آب از سیانیدرین ، اکریلونیتریل به دست می اید در نتیجه تماس فرایندهای اشاره شده در بالا به اکریلونیتریل به دست میاید که این ترکیب به خاطر دارا بودن باند دوتایی قابلیت ترکیب اضافی با یک مولکول دیگر از اکریلونیتریل را داشته بدین ترتیب می تواند پلیمریزه شود ب:الیاف پلی پروپیلن مولکول پلی پروپیلن شامل یک زنجیره بلند اتمهای کربن با شاخه های گروههای متیل می باشد پلی پروپیلن بخش اصلی مخلوط های بدست آمده از فرایند های کراکینگ حرارتی و کاتالیزوری در صنعت نفت می باشد . پلی پروپیلن در بسیاری از موارد شبیه پلی اتیلن است ولی مقاومت حرارتی پایین تر و استحکام وسختی بالاتری دارد ودر مجموع بهتر از پلی اتیلن است . پلی پروپیلن ابتدا برای مصارف پلاستیکی تولید میشد ولی بعدا به صورت الیاف استیپل ونخ های مولتی فیلامنت عرضه شد الیاف پلی‌استر: الیاف مصنوعی حاصل از دی متیل ترفتالاکیا اسید ترفتالیک و اتیلن گلیکون ٰو یا از 1 و 4 در متیلول سیکلوهگزان و یا کودل (kodel) که به روش ذوب ریسیتولید می‌شوند. تولید انبوه این الیاف از سال 1945 آغاز شد از خصوصیات این الیاف می توان دانسیته g/cm3 1.38، نیرو تاحد پارگی بسیار زیاد، الاستیسیته خوب، مقاومت سایشی، ثبات بسیار خوب نوری، مقاومت در برابر اسیدهای معدنی و آلی بالا را نام برد. الیاف پلی‌استر ضد چروک و نمدی شدن بوده و جمع نمی‌شوند، به راحتی شستشو و به سرعت خشک می‌شوند. 1-8- تعاریف مربوط به کیفیت فرش دوام: قابلیت کفپوش در نگهداری مشخصات آن ضمن کاربرد آن است دوام ظاهر: پایداری ساختمان ظاهری کفپوش ها از نظر طرح و رنگ می باشد موئی شدن : الیافی که در کفپوش محکم نشده و بعد از مدتی از رویه خارج شده و به صورت کرک در می اید پرزدهی: شکلی از توده کوچک الیاف که معمولا از رویه کفپوش های نساجی بیرون کشیده شده وبه وسیله برس و مکش خارج نمی شود سایه دار شدن: تغییرات به وضعی ثابت در ظاهر پرزهای فرش که باعث ایجاد تغییرات نامنظم در جهت قرار گرفتن گره ها و حلقه ها و یا الیاف پرز می شود مقاومت در برابر گرد و خاک : منظور مقاومت ظاهر کفپوش های نساجی در برابر گرد و غبار در طول مصرف است |
بررسی نقش و اثرات تمرکز مالکیت بر معیارهای ریسک مطلوب و نامطلوب در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
 بررسی نقش و اثرات تمرکز مالکیت بر معیارهای ریسک مطلوب و نامطلوب در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهرانچکیده در تحقیق حاضر به بررسی نقش و اثرات تمرکز مالکیت بر معیارهای ریسک مطلوب و نامطلوب در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شده است. نمونه آماری پژوهش 87 شرکت در طی دوره زمانی 1385 لغایت 1389 بوده است. در این تحقیق برای مطالعه اثر تمرکز مالکیت بر معیارهای ریسک مطلوب و نامطلوب از روش داده های تلفیقی ایستا ( روش حداقل مربعات تعمیم یافته یا EGLS ) استفاده شده است. روش داده های تلفیقی به لحاظ مزایا و برتری هایی که نسبت به روش های مقطعی و سری های زمانی دارد به طور فزاینده ای در تحقیقات اقتصادی استفاده می شود. روش مزبور در عین افزایش قدرت آماری ضرایب، باعث می شود هم خطی بین متغیرها کاهش یافته و به واسطه افزایش درجه آزادی، برآوردی کاراتر انجام شود.یافته های پژوهش حاکی از آن است که بین تمرکز مالکیت و ریسک مطلوب رابطه ی مثبت و معناداری از نوع غیر خطی(درجه دو) وجود دارد. هم چنین رابطه ی تمرکز مالکیت با ریسک سیستماتیک رابطه ی منفی و معناداری می باشد. یعنی با افزایش تمرکز مالکیت، ریسک شرکت ها کاهش می یابد. از سوی دیگر نتایج تحقیق هیچگونه رابطه ی معناداری بین تمرکز مالکیت و ریسک نامطلوب را نشان نمی دهد. واژگان کلیدی: تمرکز مالکیت، ریسک مطلوب، ریسک نامطلوب، داده های تلفیقی فصل اول: کلیات 1-1)مقدمه بخشی از تحولات مهم در حسابداری در سایه تشکیل شرکت های بزرگ و جدایی مالکیت از مدیریت شرکت ها اتفاق افتاده است. در گذشته مالکان همان مدیران واحدهای تجاری بودند و هیچگونه تضاد منافع بین مدیریت و مالکیت مطرح نبود. بطوریکه مالکان خود بر تمامی عملیات شرکت کنترل داشته و باعث افزایش ارزش شرکت می شدند. پیشرفت تکنولوژی و به تبع آن تشکیل شرکت های سهامی بزرگ و نیاز روز افزون به سرمایه باعث شد که بازارهای بزرگ سرمایه بوجود آید و در پی آن مالکیت از مدیریت جدا شود. تا سالهای متمادی فرض بر این بود که تمامی گروههای مربوط به یک شرکت سهامی برای یک هدف مشترک فعالیت می کنند. ولی با مطرح شدن تئوری نمایندگی جنسن و مک لینگ(1976) این فرضیه مطرح شد که مالکان و مدیران هر کدام بدنبال حداکثر کردن منافع خود هستند(نمازی و کرمانی،1387). از طرفی سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار که بدنبال بدست آوردن بیشترین بازدهی از سرمایه گذاری خود می باشند، همواره ریسک سرمایه گذاری را نیز مورد توجه قرار می دهند و در صورتی پذیرای ریسک بالاتری می شوند که بازده بالاتری نیز عایدشان شود، در حالیکه ممکن است بازده واقعی ناشی از سرمایه گذاری با بازده مورد انتظار سرمایه گذاران متفاوت باشد. بنابراین خریداران سهام در بورس اوراق بهادار، ریسک و بازده سرمایه گذاری را بطور همزمان مورد توجه قرار می دهند. بر اساس تعاریف جدید، ریسک احتمال زیان تعریف می شود، یعنی تغییرات مطلوب (افزایش نرخ بازده دارایی مالی) به عنوان ریسک محسوب نشده و فقط تغییرات نامطلوب (آن دسته از مشاهداتی که کمتر از نرخ بازده مشخصی می باشند) به عنوان ریسک محسوب می شود، لذا دیدگاه دوم در کانون توجه قرار گرفته است. بر اساس تعریف نوین از ریسک، معیارهای اندازه گیری جدیدی نیز تعریف شده که انتظار می رود در مقایسه با معیارهای متعارف اندازه گیری ریسک، دقیق تر و قابلیت های بیشتری نیز داشته باشند (سعیدی و صفدری پور، 1387). حداکثر کردن ارزش شرکت، مستلزم به کارگیری بهینه منابع مالی و کسب بازده و ریسک متناسب است. اساسی ترین رکن بحث حاکمیت شرکتی، اطمینان یافتن از اعمال حاکمیت صحیح سهامداران بر اداره شرکت و حداکثر کردن ارزش شرکت است. از این رو یکی از مقولات مهم در راستای این امر، آگاهی از ساختار مالکیت و ریسک است تا با استفاده از آن بتوان استراتژیهای لازم را در جهت کاهش هزینه های نمایندگی تدوین کرد. 1-2) بیان مسأله هر پژوهش در واقع با قصد پاسخگویی و راه حل یابی برای یک مسئله اصلی که در واقع در قالب یک پرسش ظهور کرده است، آغاز می شود. بیان مسئله، طرح مسئله به زبان علمی می باشد که این امر شامل محدود کردن مسئله و جداسازی آن از مسائل حاشیه ای است. پژوهشگر باید بتواند مسئله را به گونه ای بیان کند که اهمیت آن را به اثبات برساند(خاکی،1387،ص 9). امروزه مدیران برای جلب سرمایه گذاران سعی در حداکثر کردن ارزش شرکت را دارند و افزایش درآمد ورشد در سود به عنوان یکی از راهکارهایی است که برای این منظور در نظر می گیرند. در بورس اوراق بهادار تهران نیز شرکت ها سعی دارند با افزایش سود سالیانه خود، باعث تشویق سرمایه گذاران به سرمایه گذاری در سهام عادی شوند. از طرفی سرمایه گذاران نیز در بازار سرمایه سعی دارند منابع خود را به سمتی سوق دهند که بیشترین سودآوری را برای آنها داشته باشد و در صورتی که سرمایه گذاران به سود مورد نظر خود دست نیابند، اقدام به خروج سرمایه از بازار سهام و سرمایه گذاران در سایر فعالیت ها خواهند نمود که این امر منجر به کاهش دادو ستد در سهام و از رونق افتادن بورس اوراق بهادار خواهد شد. در این راستا آگاهی از میزان ریسک شرکت ها نیز می تواند نقش به سزایی در تصمیم گیری افراد داشته باشد (گرجی زاده، 1389). با مراجعه به تحقیقات و ادبیات مدیریت مالی مشاهده می شود که عمده ترین دلایل ناکامی شرکت ها فقدان یا عدم کفایت سرمایه گذاری و تامین مالی نا مناسب و ناکافی آنان است. به عنوان مثال مالکان اینگونه شرکت ها ممکن است ترکیب نامناسبی از منابع (بدهی در مقابل سرمایه ) را انتخاب کنند، یا اینکه منابعی را تحصیل کنند که تعهدات و محدودیت های نقدینگی بالایی را برای آنان به دنبال داشته باشد و یا قراردادهایی منعقد کنند که تعهدات هزینه ای بالایی را بر آنان تحمیل نماید. حتی ممکن است برای تامین مالی به عرضه کنندگان منابعی مراجعه کنند که کار کردن با آنها مشکل ساز باشد. بنابراین، ممکن است ضعف های موجود منجر به سرمایه گذاری نامناسبی شود که ادامه ی بقا و حیات شرکت را تهدید کند (سجادی وهمکاران، 1390). با افزایش اندازه شرکت ها ساختار مالکیت پراکنده تر می گردد و حضور مدیران در عرصه ی مالکیت افزایش و به طبع آن مساله ی نمایندگی از اهمیت بیشتری برخوردار می گردد. هرچه تعداد سهامداران عمده در ترکیب مالکیت شرکت بیشتر باشد، باعث تسهیم نظارت و کنترل میان سهامداران عمده می شود و تضاد منافع میان آنها کاهش می یابد، بنابراین بازده حقوق صاحبان سهام شرکت نیز افزایش می یابد (موسوی و همکاران، 1389). نظریه نمایندگی نشان می دهد که ساختار مالکیت بر توانایی مالکان در تاثیرگذاشتن در ریسک پذیری شرکت تاثیر می گذارد(Jensen & Meckling, 1976). نظریه نمایندگی فرض می کند که مدیران ریسک گریز بوده و سهامداران دارای ریسک خنثی هستند. زیرا آنها می توانند به ریسک های ویژه تنوع ببخشند. مالکان و مدیران به طور کلی ترجیحات ریسک متفاوتی دارند. بر اساس این مدل، انگیزه کاهش ریسک پدید خواهد آمد. در شرکتهایی که توسط مالکان کنترل می شوند در آنها سهامداران برای ریسک پذیری بیشتر انگیزه دارند. بنابراین انتظار می رود که شرکتهایی با سهامداران بزرگ ومالکیت متمرکز در مقایسه با شرکتهایی که دارای مالکیت پراکنده می باشند، ریسک پذیرتر باشند (Paligorova , 2010).سهامداران بزرگ از جریان نقد و منافع کنترلی که از شرکت هایی که خودشان اداره می کنند حاصل می شود لذت می برند. آنها مشوق های قدرتمندی برای جمع آوری اطلاعات و نظارت مدیران به منظور به حداکثر رساندن منافع خود دارند(1986Shleifer,& Vishny) (1981Amihud & Lev,)(1980Grossman & Hart,). جهت کمی نمودن واندازه گیری ریسک تاکنون معیارهای گوناگونی از قبیل دامنه تغییرات ، دامنه میان چارکی، واریانس، انحراف معیار، انحراف مطلق از میانگین ونیمه واریانس ارائه شده است. یکی از رایج ترین این معیارها، واریانس و بتای محاسبه شده بر اساس آن می باشد. جهت محاسبه انحراف معیار پس از محاسبه میانگین داده ها، انحراف داده ها از میانگین محاسبه شده و میانگین مجموع مجذورات این انحرافات به عنوان معیار ریسک ارائه می گردد. ولی نمی توان هرگونه انحراف از میانگین را ریسک محسوب نمود. برای رفع این نقیصه می توان از نیمه واریانس و بتای محاسبه شده بر اساس آن به عنوان یکی از معیارهای ریسک نامطلوب استفاده نمود. یکی دیگر از دلایل استفاده از معیارهای ریسک نامطلوب احتمال نرمال نبودن توزیع بازده سهام است که در اینصورت واریانس و بتای معمولی پاسخگوی انتظارات تحلیل گران ریسک نخواهد بود (تهرانی وپیمانی، 1387). با توجه به موارد فوق این پرسش مطرح می شود که میزان تمرکز مالکیت چه تاثیری بر ریسک مطلوب و نامطلوب شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار دارد؟ 1-3) ضرورت و اهمیت اجرای تحقیق پژوهشگر باید بتواند با توجه به دانش و ادبیات موجود ضرورت انجام پژوهش خود را بیان کند و برای این کار باید نشان دهد که پژوهش مزبور از دیدگاه جدید و خلاقانه به مسائل نگاه می کند. بیان اهمیت موضوع پژوهش باید بتواند اهمیّت و ارزش پژوهش خود را نسبت به نظریه های موجود به اثبات برساند(خاکی،1387،ص 28).تصمیم گیری در زمینه ی سرمایه گذاری و اجرای هر پروژه ای، امری استراتژیک برای کلیه ی افراد حقیقی و حقوقی در هر جامعه ای است. هدف از این مطالعه، بررسی تأثیر تمرکز مالکیت بر معیارهای ریسک مطلوب و نامطلوب شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار می باشد. اهمیت این پژوهش در این است که به گونه ای تجربی به مدیران، سرمایه گذاران و سایر تصمیم گیرندگان نشان می دهد که متفاوت بودن میزان تمرکز یا پراکندگی مالکیت شرکت های پذیرفته شده در بورس ممکن است بر ریسک آنها تأثیر گذارد. با توجه به تفاوت های موجود در میزان تمرکز در مالکیت، سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران، نیازمند منابعی جهت کسب اطلاع از نتایج سرمایه گذاری در سهام های مختلف جهت کاهش ریسک سرمایه گذاری خود می باشند. این کار علاوه بر این که به سرمایه گذاران کمک می کند تا با اطمینان بیشتر اقدام به سرمایه گذاری نمایند، تأثیر بسزایی در جهت تصمیم گیری به منظور انتخاب سهم سرمایه گذاری و ایجاد پرتفوی مناسب و سودآور دارد. بنابراین با توجه به شرایط اقتصادی در ایران و عدم تمایل به سرمایه گذاری در اوراق بهادار، انجام تحقیقات در این زمینه در جهت شکوفایی و رونق هر چه بیشتر بازار سرمایه ایران امری لازم و ضروری می باشد. 1-4) اهداف تحقیق اهداف تحقیق در واقع بیان کننده خلاصه ای از آنچه که بایستی با انجام پژوهش به آن دست یافته شود می باشد. هدف تحقیق در واقع پاسخگویی به یک نیاز است ، نیازی که در ارتباط با سئوال پژوهش ایجاد شده است (خلعتبری،1387، ص114). اهداف کلّی: هدف کلی به طور مستقل از مسأله ی تحقیق مشتق می شود، در واقع اهداف کلی خود پاسخی به مسأله ی تحقیق است که مشخص می کند تحقیق چه چیزی را دنبال می کند(خاکی،1387،ص 29). هدف کلّی در این تحقیق بررسی تاثیر میزان تمرکز مالکیت بر ریسک مطلوب وریسک نامطلوب شرکت های پذیرفته شده در بورس و سپس تعیین ارتباط بین تمرکز مالکیت و ریسک مطلوب و ریسک نامطلوب شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. اهداف فرعی: اهداف فرعی از اهداف اصلی آن نشأت می گیرند و می توان آنها را مسأله ی تفکیک شده ی تحقیق نامید.اهداف فرعی در این تحقیق عبارتند از: 1-تعیین ارتباط بین میزان تمرکز مالکیت و ریسک سیستماتیک 2-تعیین ارتباط بین میزان تمرکز مالکیت و واریانس مطلوب 2-تعیین ارتباط بین میزان تمرکز مالکیت و واریانس نامطلوب 4-تعیین ارتباط بین میزان تمرکز مالکیت و انحراف معیار نامطلوب 1-5)چارچوب نظری تحقیق چارچوب نظری بنیادی است که تمامی تحقیق بر آن استوار می شود.این چارچوب شبکه ای است منطقی، توصیفی و پرورده مشتمل بر روابط موجود میان متغیرهایی که در پی اجرای فرایندهایی چون مصاحبه، مشاهده و بررسی پیشینه شناسایی شده اند. این متغیرها ناگزیر با مسئله تحقیق مرتبط هستند.پس از شناسایی متغیرهای مناسب باید شبکه ای از روابط میان متغیرها تدوین شود تا بتوان فرضیه های مرتبط با آن ها را پدید آورد و سپس آزمود. نتایج آزمون فرضیه ها(که متضمن تأیید یا عدم تأیید است)، درجه حل شدن مشکل به یاری یافته های تحقیق آشکار می شود.بدین ترتیب، چارچوب نظری گام مهمی در فرایند تحقیق به شمار می آید(سکاران،1381،ص 94). تمرکز مالکیت شکل1-1)مدل تحلیلی تحقیق در این تحقیق متغیر وابسته ریسک، ریسک نامطلوب و ریسک مطلوب می باشد؛ و به ترتیب بوسیله معیارهای بتا، نیمه واریانس نامطلوب، نیمه انحراف معیار نامطلوب و نیمه واریانس مطلوب سنجیده می شوند. تمرکز مالکیت متغیر مستقل است و متغیرهای کنترلی در این تحقیق اندازه شرکت و نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری می باشند. 1-6)فرضیه های تحقیق فرضیه حدس عالمانه ای است درباره ی حل یک مسأله.فرضیه را می توان به منزله ی رابطه ای منطقی بین دو یا چند متغیر تعریف کرد که بصورت جمله ای آزمون پذیر بیان می شود. با توجه به بیان مسأله این تحقیق و چارچوب نظری تحقیق، فرضیه های تحقیق عبارتند از: v فرضیه اصلی 1 : بین تمرکز مالکیت ومعیارهای ریسک نامطلوب رابطه معناداری وجود دارد. فرضیه های فرعی: بین تمرکز مالکیت ونیمه واریانس رابطه معناداری وجود دارد. بین تمرکز مالکیت و نیمه انحراف معیار رابطه معناداری وجود دارد. v فرضیه اصلی 2 : بین تمرکز مالکیت و ریسک مطلوب رابطه معناداری وجود دارد. v فرضیه اصلی 3 : بین تمرکز مالکیت و ریسک سیستماتیک رابطه معناداری وجود دارد. 1-7)تعاریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای تحقیق منظور از عملیاتی کردن، قابل مشاهده ساختن یک نظریه یا متغیر و پیش بینی روش های اندازه گیری آن است(خاکی،1387،ص 178). متغیر مستقل، یک ویژگی و خصوصیت است که بعد از انتخاب توسط محقق در آن دخالت یا دستکاری می شود و مقادیری را می پذیرد تا تأثیرش بر روی متغیر وابسته مشاهده می شود(خاکی،1386،ص 167). متغیر مستقل تمرکز مالکیت( CON): تمرکز مالکیت عبارت است از چگونگی توزیع سهام بین سهامداران شرکتهای مختلف. هر چه تعداد سهامداران کمتر باشد، مالکیت متمرکزتر خواهد بود. دراین تحقیق به منظور محاسبه نسبت تمرکز مالکیت ازشاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI) استفاده می شود. شاخص مزبوراز مجموع مجذور درصد سهام متعلق به سهامداران شرکتها به دست میآید. این شاخص به موازات افزایش میزان تمرکز مالکیت افزایش پیدا کرده و در شرایطی که کل سهام متعلق به یک نفر باشد، بیشترین ارزش را به خود اختصاص داده و معادل 10.000 واحد محاسبه می شود. درصورتیکه ساختار مالکیت پراکنده بوده وکلیه سهامداران دارای نسبتهای مساوی باشند،HHI کمترین ارزش را پیدا کرده و معادل 10000/N محاسبه میشود. شاخص هرفیندال بشرح زیر قابل محاسبه است که در آن pi میزان سهام هر سهامدار و p کل سهام شرکت است (محمدی و همکاران 1388). (1-1) متغیر وابسته متغیر وابسته متغیری است که مشاهده یا اندازه گیری می شود تا تأثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص شود(دلاور،1384). متغیر های وابسته در این تحقیق عبارتند از: ریسک سیستماتیک (β) : بتا نشان دهنده حساسیت نوسانات بازده اوراق بهادار در ازای نوسانات بازده پرتفوی بازار بوده واز حاصل تقسیم کواریانس بازده اوراق بهادار (دارایی های ریسکی ) با بازده پرتفوی بازار بر واریانس بازده پرتفوی بدست می آید (مشکی، 1390). (1-2) واریانس نامطلوب: از مجذورات انحرافات نامطلوب ( انحرافات کمتر از میانگین نرخ بازده ) حول میانگین نرخ بازدهی)(µ به دست می آید ( نیم واریانس زیر نرخ میانگین ). ریسک دارایی منفرد به وسیله واریانس داده های نا مطلوب یا به بیان ساده تر، نیمه واریانس ( ( Semivarمحاسبه می گردد (تهرانی وپیمانی، 1387). (1-3) انحراف معیار نامطلوب: به وسیله جذر واریانس نامطلوب محاسبه می گردد. واریانس مطلوب: ریسک به وسیله واریانس داده های مطلوب محاسبه می گردد. (1-4) متغیر کنترلی متغیر های کنترلی، متغیرهایی هستند که بر متغیر مستقل اثر گذارند و می بایست هنگام بررسی روابط متغیر های مستقل و وابسته، در نظر گرفته شوند تا بتوان اثر این متغیرها بر متغیر وابسته را کنترل نمود. متغیرهای کنترلی که علاوه بر متغیر مستقل در این تحقیق بکار می روند عبارتند از: اندازه شرکت (SIZE) : منظور از اندازه، لگاریتم طبیعی ارزش بازار سهام منتشر شده در پایان سال مالی شرکت می باشد. استفاده از لگاریتم طبیعی باعث می شود تا ضرایب احتمالی این متغیرها در مدل ، تحت تاثیر اثرات مقیاس های بزرگ قرار نگیرد (مشکی، 1390). نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری (MTB): عبارتست از نسبت ارزش بازار سهام منتشر شده در پایان سال به ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام شرکت(محمدی و همکاران، 1388). -8)قلمرو تحقیق قلمرو موضوعی تحقیق تحقیق حاضر از لحاظ موضوعی، به بررسی تاثیر تمرکز مالکیت برمعیارهای ریسک مطلوب وریسک نامطلوب شرکت ها می پردازد. قلمرو مکانی تحقیق شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که تاریخ پذیرش آنها پنج سال قبل از سال 1385 می باشد، قلمرو مکانی تحقیق حاضر را شکل می دهد. قلمرو زمانی تحقیق این تحقیق داده های فاصله زمانی بین سال های 1385 تا 1389 را به عنوان قلمرو زمانی، مورد بررسی قرار می دهد. 1-9)ساختار تحقیق این تحقیق از پنج فصل تشکیل شده است. فصل اول کلیات تحقیق است که شامل بیان مساله، اهداف و ضروریت های انجام تحقیق، چارچوب نظری وفرضیه های تحقیق می باشد.فصل دوم شامل سه بخش است. در بخش اول مبانی نظری مرتبط با ریسک آورده شده است، در بخش دوم مباحث مرتبط با ساختار مالکیت مورد بررسی قرار گرفته شده است و بخش سوم پیشینه تحقیق می باشد که از دو بخش مطالعات انجام شده در ایران و مطالعات انجام شده در خارج از کشور تشکیل شده است.فصل سوم روش شناسی تحقیق می باشد که در آن جامعه و نمونه، روش جمع آوری اطلاعات، مدل ها و متغیرهای مورد استفاده در تحقیق وروش های مورد نظر برای تجزیه و تحلیل اطلاعات توضیح داده شده است.فصل چهارم، تجزیه و تحلیل داده ها و یافته های تحقیق می باشد.فصل پنجم شامل نتیجه گیری، پیشنهادات و محدودیت های تحقیق است. 1-10)خلاصه فصل در این فصل به تشریح طرح تحقیق پرداخته شده و پس از اشاره مختصری به مفهوم، اهمیت و ضرورت، اهداف، سؤال اساسی و فرضیه ها، روش تحقیق در چند قسمت فرعی شامل نوع پژوهش، متغیرها، روشهای گردآوری داده ها و روش های تجزیه و تحلیل داده ها مورد بررسی قرار گرفته است. هم چنین، واژگان و اصطلاحات تخصصی نیز در این فصل بیان شده است. فصل دوم: ادبیات موضوعی تحقیق 2)مقدمه در ادبیات مالی رابطه بین بازدهی و ریسک با بررسی های صورت گرفته توسط پژوهشگران مختلف تأیید شده است.ریسک یکی از خصوصیات بازده است و به عبارتی ریسک روی دیگر سکه ای است که یک روی آن بازدهی است. در مدیریت مالی نوین این موضوع که بازدهی باید در تعادل منطقی با ریسک باشد، یکی از اصول اساسی است.می توان گفت، پدیده ریسک و اندازه گیری آن یکی از بحث انگیزترین مباحث موجود در تئوریهای مالی است. ریسک را می توان نتیجه نبود اطلاعات کامل تلقی نمود به طوری که در صورت نبود اطمینان کامل از موفقیت، ریسک وجود دارد. تعاریف بسیاری از ریسک ارائه شده است که در ذیل به چند مورد آن اشاره می گردد: -حالت یا کیفیتی که مورد شک است. -امکان آن که حوادث آینده باعث ضربه زدن به ما شود. -اتفاق یا نتیجه غیر منتظره -عدم اطمینان -تغییرات ممکن در پدیده ها -انحراف از آنچه مدنظر است. همانگونه که ملاحظه می شود هر چه از تعریف اول به سمت تعاریف بعدی پیش می رویم به تدریج از یک سو بر قابلیت اندازه گیری ریسک افزوده می گردد ولی از سوی دیگر از همخوانی تعاریف ارائه شده با مفهوم رایج و عمومی ریسک کاسته می شود (تهرانی و پیمانی، 1387). بر اساس تعاریف جدید از ریسک که با ادراک سرمایه گذاران از ریسک تطابق بیشتری نیز دارد، افزایش بازدهی دارائی مالی به عنوان ریسک محسوب نمی شود. تعریف متعارف ریسک بیانگر هر گونه نوسانات است که شامل فرصت های ارزشمند سرمایه گذاری نیز می شود. در تعاریف جدید و شاخص هایی که بر آن اساس طراحی شده، فقط تغییرات نامطلوب(آندسته از مشاهداتی که کمتر از نرخ بازده مشخصی می باشند)به عنوان ریسک تعریف می شوند (سعیدی و صفدری پور، 1387). در گذشته افراد جهت تصمیم گیری در خصوص انتخاب محل های سرمایه گذاری تنها به اطلاعات مالی به دست آمده از صورت های که بر مبنای ارزش های تاریخی تهیه می شد و توسط کارشناسان مورد تحلیل قرار می گرفت اکتفا می کردند. ولی از زمان فروپاشی شرکت های بزرگی نظیر انرون و ورلدکام در خصوص عدم افشای رسوایی های مالی مدیران شرکت ها سرمایه گذاران توجه بیشتری به نقش برجسته نظام راهبری و اصول ان دارند. در طرف دیگر پس از جدا شدن شخصیت حقوقی بنگاههای تجاری از شخصیت حقیقی مالکان آنها و توسعه تجارت جهانی و احساس نیاز مالکان به منابع تأمین مالی بحث چند مالکی در شرکت ها شکل گرفت و موجب بوجود آمدن شرکت های سهامی شد. در این میان هرکدام از سهامداران بخصوص آنهاییکه دارای نفوذ بیشتری بودند، « که عمدتاً بخاطر بالا بودن حجم سرمایه شان بود»، سعی در جهت دادن تصمیمات مالی شرکت ها بسوی منافع خود بودند (هاشمی و بکرانی، 1390). برای سالیان متمادی در گذشته، اقتصاددانان فرض می کردند که تمامی گروههای مربوط به یک شرکت سهامی برای یک هدف مشترک فعالیت می کنند. اما در 30 سال گذشته موارد بسیاری از تضاد منافع بین گروهها و چگونگی مواجهه شرکت ها با این گونه تضادها توسط اقتصاددانان مطرح شده است. این موارد بطور کلی، تحت عنوان «تئوری نمایندگی» در حسابداری مدیریت بیان می شود. طبف تعریف جنسن و مک لینگ: رابطه نمایندگی قراردادی است که بر اساس آن صاحب کار یا مالک، نماینده یا عامل را از جانب خود منصوب و اختیار تصمیم گیری را به او تفویض می کند (نمازی و کرمانی، 1387). هرچه تعداد سهامداران عمده در ترکیب مالکیت شرکت بیشتر باشد باعث تسهیم نظارت و کنترل میان سهامداران عمده می شود و تضاد منافع بین آنها کاهش می یابد؛ بنابراین بازده حقوق صاحبان سهام شرکت نیز افزایش می یابد. درادامه این فصل در بخش اول مباحث مرتبط با ریسک، در بخش دوم مبانی نظری تئوری نمایندگی و تمرکز مالکیت و در بخش سوم پیشینه پژوهش مطرح می شود که ارتباط بین تمرکز مالکیت و ریسک شرکت ها را توسعه می دهد. بخش اول-مبانی نظری ریسک 2-1-1)بازده[1] معمولاً افراد مصرف کنونی را به مصرف آینده ترجیح می دهند. بنابراین برای تشویق افراد در به تعویق انداختن مصرف فعلی می بایستی انتظار کسب پاداش از سرمایه گذاری را برای آنان ایجاد کرد. در واقع انتظار کسب بازده یا پاداش سرمایه گذاری موجب می شود تا سرمایه گذاران مصرف در آینده را به مصرف فعلی ترجیح دهند. اغلب از بازده در جهت معرفی بازده سرمایه گذاری در یک دارایی در طول یک دوره زمانی که به آن بازده دوره نگهداری می گویند استفاده می شود و آن عبارتست از تغییرات قیمت و جریانات نقدی حاصل از آن دارایی طی دوره سرمایه گذاری. این میزان تغییرات را بر حسب درصد بیان می کنند که نشان دهنده درصدی از مبلغ سرمایه گذاری است و به آن نرخ بازده سرمایه گذاری می گویند. نرخ بازده عامل بسیار مهمی در تصمیم گیری های مالی جهت سرمایه گذاری به شمار می رود. بازده معمولاً از دو بخش تشکیل می شود: - سود دریافتی[2] : مهمترین جزء بازده سودی است که به صورت جریانات نقدی دوره ای سرمایه گذاری بوده و می تواند به شکل بهره یا سود تقسیمی باشد. ویژگی متمایز این دریافت ها این است که منتشر کننده، پرداخت هایی را به صورت نقدی به دارنده دارایی پرداخت می کند. این جریانات نقدی با قیمت اوراق بهادار نیز مرتبط است. - سود (زیان ) سرمایه[3] : دومین جزء مهم بازده، سود (زیان ) سرمایه است که مخصوص سهام عادی است ولی در مورد اوراق قرضه بلند مدت و سایر اوراق بهادار با درآمد ثابت نیز مصداق دارد. به این جزء که ناشی از افزایش (کاهش ) قیمت دارایی است، سود ( زیان ) سرمایه می گویند. این سود (زیان ) سرمایه ناشی از اختلاف بین قیمت خرید و قیمت زمانی است که دارنده اوراق قرضه قصد فروش آنها را دارد. این اختلاف می تواند سود یا زیان باشد. مجموع این دو جزء بازده کل اوراق بهادار را تشکیل می دهد و نرخ بازده اوراق بهادار که معیاری جهت تصمیم گیری سرمایه گذاران جهت سرمایه گذاری است به شرح زیر محاسبه می گردد: (2-1) rit= نرخ بازده یک قلم دارایی Pit= قیمت سهام در انتهای دوره Pit-1=قیمت سهام در ابتدای دوره Dit= سود تقسیمی در طی دوره (ابزری و همکاران،1386) به طور کلی عواید حاصل از نگهداری یک دارایی در طول یک دوره، بازدهی دوره ی نگهداری نامیده می شود. روش های مختلفی برای اندازه گیری بازدهی حاصل از سرمایه گذاری وجود دارد، از جمله این روش ها می توان به بازده موزون پولی و بازده موزون زمانی اشاره کرد (عبده تبریزی و شریفیان،1387). منافع حاصل از مالکیت ممکن است به شکلهای مختلفی به سهام داران پرداخت شود که عمده ترین آنها عبارتند از : (گل ارضی،1379، ص53)
برای حالت «1» با استفاده از فرمول 2-3 می توان نرخ بازده هر سهم را محاسبه نمود. برای حالت های «2 و3» فرمول محاسبه نرخ بازده به صورت زیر خواهد بود: (2-2) که در آن؛ Dt= سود نقدی پرداختی؛ α= درصد افزایش سرمایه از محل مطالبات و آورده نقدی؛ β= درصد افزایش سرمایه از محل اندوخته؛ C= مبلغ اسمی پرداخت شده توسط سرمایه گذار بابت افزایش سرمایه از محل آورده نقدی (و مطالبات). البته، چنانچه زمان وقوع هر یک از حالت های فوق، قبل از پرداخت (برگزاری مجمع) باشد، یا به عبارت دیگر چنانچه مجمع عمومی فوق العاده (در رابطه با افزایش سرمایه ) قبل از برگزاری مجمع عمومی عادی (در رابطه با تقسیم سود )باشد، در آن صورت فرمول، به صورت زیر خواهد بود: (2-3) نمادهای به کار رفته همان نمادهایی هستند که در فرمول 2-2 به کار رفته اند. به هنگام تجزیه ی سهام، شرکت تصمیم به کاهش ارزش اسمی می گیرد؛ که در اینصورت تعداد سهام در دست سهام داران به نسبتی که سهام تجزیه شده است، افزایش می یابد و قیمت سهام در بازار نیز به همان نسبت، کاهش خواهد یافت. بازده سهم در چنین شرایطی از رابطه زیر بدست می آید؛ (2-4) که در آن: S= تعداد سهام جدید می باشد. «تجمیع سهام» حالتی است که شرکت به دلیل پایین بودن ارزش اسمی، تصمیم به افزایش ارزش اسمی سهام می گیرد. تجمیع یا ترکیب سهام، از یک سو باعث کاهش تعداد سهام شرکت و از سوی دیگر باعث افزایش قیمت سهام در بازار می شود. با توجه به اینکه افزایش قیمت سهام، در چنین شرایطی واقعی نبوده و از تجمیع سهام، ناشی شده است؛ لذا، عامل تعدیل بازده، با « علامت منفی» در رابطه ظاهر می شود: (2-5) که در آن: Z= تعداد سهامی است که طبق مصوبه ی شرکت، تبدیل به یک سهم شده است. 2-1-2)طیف تعاریف ریسک و الگوهای فکری ریسک در مدیریت مالی با بررسی اجمال نظریات مختلف مشاهده می شود که با توجه به دیدگاههای مختلف تعارف متفاوتی از ریسک وجود دارد. صاحب نظران با تکیه بر دیدگاههای مختلفی که نشعت گرفته از اصول حاکم بر مکاتب جامعه شناختی و مدیریتی است تعاریف متعددی که در بر گیرنده نقطه نظرات آنها نسبت به ریسک بوده، ارائه داده اند. رو[4] (1976) در مقدمه کتاب خود یعنی «آناتومی ریسک» بطور مقتصر شیوه تعریف ریسک و مشکلات تحقیقات جاری را که به معرفی تعریفی از ریسک کمک می کند، اینگونه آورده است: «مطمئناً تحلیل یک مفهوم به ظاهر ساده زمانی که انسانها اصالت به عمل می دهند، راه حل چشمگیری بدست نخواهد داد، موضوع ریسک واقعاً بسیار پیچیده است». تعریف ریسک از دیدگاه نایت[5](1921) نیز دارای چنین احساس مثبت بر عقل گرایی خوشبینانه است. او می گوید ریسک عبارت از موقعیتی است که در آن تصمیم گیرنده سه ویژگی دارد .
در چنین دورانی، یعنی زمانی که عقل گرایی علمی خوشبینانه در اوج حرکت فکری خود بود و اسالت به عمل داده می شد، تعارف ریسک دارای ویژگی های زیر بود: 1 – دیدگاه مثبتی از ریسک ارائه می شود . در این دیدگاه، دانشمندان ریسک را ناشی از ابهام در موارد مطلوب و نا مطلوب در یک تصمیم گیری می دانند، در حقیقت ریسک از هر عاملی که موجب عدم اطمینان در تصمیم گیری می شود، ناشی می گردد. 2 – قابل اندازه گیری باشد . ریسک زمانی کاربرد علمی دارد که برای صاحب نظران قابل اندازه گیری باشد، بنابراین ریسک باید به گونه ای تعریف شود که قابلیت اندازه گیری به صورت کمی داشته باشد. با مرور زمان و تغییر طرز فکر و نگرش جامعه، دیدگاه منفی تر نسبت به ریسک ارائه گردید. در این دیدگاه صاحب نظران بر عوامل نا مطلوب ایجاد کننده ریسک (خسارت و ضرر و زیان ها) بیشتر تأکید داشته و معتقدند که ریسک باید نشان دهنده تاثیر عوامل نا مطلوب در یک تصمیم گیری باشد. رو(1977) در این دیدگاه ریسک را به شکل زیر تعریف می کند : «پتانسیلی برای درک نتایج منفی و ناخواسته یک پدیده» وایلت[6] (1901) نه تنها رابطه ریسک با عدم اطمینان را تشریع می کند، بلکه به عنوان نتیجه منفی یک تصمیم نیز می نامد، او ریسک را اینگونه تعریف می کند: «عدم اطمینان عینی و کمی شده با توجه به وقوع یک حادثه ناخواسته» و در نهایت دننبری[7](1974) با تعریف ریسک به عنوان «عدم اطمینان برای ضرر» به جنبه منفی تری از ریسک اشاره می کند. شکل شماره یک نشان دهنده طیف تعاریف مختلف از ریسک است. «دیدگاه منفی»
«دیدگاه مثبت» شکل شماره 2-1: طیف تعاریف ریسک(بقایی،1380) در یک سوی طیف، تعاریفی که درای دیدگاه مثبت از ریسک است مطرح می شود. در این تعاریف اولا ریسک باید قابل اندازه گیری بوده و ثانیا تمام عوامل مطلوب یا نا مطلوب، با توجه به توزیع احتمال وقوع پدیده، مورد توجه قرار گیرد . در سوی دیگر طیف تعارفی که دارای دیدگاه منفی نسبت به ریسک است مطرح می شود، در این تعاریف اولاً ریسک باید عینی و کمی باشد، ثانیاً با توجه به توزیع احتمال وقوع پدیده فقط عوامل نامطلوب در ایجاد ریسک مد نظر قرار می گیرد. در میان این دو سوی نیز تعاریفی وجود دارد که از نقاط مشترک دو دیدگاه استفاده می کند. بر اساس مطالب مطروحه الگوهای فکری که می توان بر اساس آن ریسک را تعریف، ارزیابی و تخمین زد، عبارتند از: الف-تغییر پذیری در اندازه شاخص در این الگوی فکری، ریسک به منزله ی تغییر پذیری در کل محدوده شاخص مورد نظر (محدوده مطلوب یا نا مطلوب) است. بطور مثال، زمانی که از بازده صحبت می کنیم، تغییر پذیری در بازده ( ناحیه مثبت و منفی ) تشریح کننده ریسک است. معیارهای مورد استفاده در مدل هایی که از این الگوی فکری استفاده می کنند عبارتند از:
ب- تغییر پذیری در ناحیه نامطلوب شاخص شاید این الگوی فکری زاویه واقع بینانه تری از ریسک مطرح کند. در این الگوی فکری احتمال وقوع نتایج منفی یک سرمایه گذاری، عامل تشریح کننده ریسک به شمار می رود. معیار های مورد استفاده در مدل هایی که از این الگوی فکری تبعیت می کنند عبارتند از:
ج-تغییر پذیری نسبت به اندازه آرمان هر شاخص در این الگوی فکری، ابتدا تصمیم گیرنده باید اندازه آرمان شاخص را تعیین و سپس تغییر نا پذیری شاخص نسبت به اندازه مشخص شده را به عنوان اساسی برای تعریف، ارزیابی و تخمین ریسک مد نظر قرار دهد. معیار های مورد استفاده در مدل هایی که از این الگو تبعیت می کنند عبارتند از:
(بقایی،1380) 2-1-3)ریسک[8] وانواع آن زیان بالقوه قابل اندازه گیری یک سرمایه گذاری را ریسک می نامند. در فرهنگ و بستر ریسک به معنی شانس و احتمال آسیب و یا زیان و ضرر تعریف شده، و تعریف مالی و مقداری ریسک، توزیع احتمال بازده هر سرمایه گذاری می باشد. در فرهنگ مدیریت رهنما ، در تعریف ریسک آمده است:« ریسک عبارت است از هر چیزی که حال یا آینده دارایی یا توان کسب درآمد شرکت ، موسسه یا سازمانی را تهدید می کند.» وستون وبریگام در تعریف ریسک یک دارایی می نویسند: ریسک یک دارایی عبارت است از تغییر احتمالی بازده آتی ناشی از آن دارایی. «نیکلز» مفهوم ریسک را از ابعاد مختلف مدنظر قرار داده وآن را از نظر مفهومی به دو دسته تقسیم می کند. وی معتقد است واژه ریسک به احتمال ضرر، درجه احتمال ضرر، و میزان احتمال ضرر اشاره دارد. در این راستا ریسک احتمال خطر هم احتمال سود و هم احتمال زیان را در بر می گیرد. در حالی که ریسک خالص صرفاً احتمال زیان را در بر می گیرد و شامل احتمال سود نمی شود، مانند احتمال وقوع سیل. هر نوع سرمایه گذاری با عدم اطمینان هایی مواجه می گردد که بازده سرمایه گذاری را در آینده مخاطره آمیز می سازد. ریسک یک دارایی سرمایه ای بدین خاطر است که این احتمال وجود دارد که بازده حاصل از دارایی کمتر از بازده مورد انتظار است. بنابراین ریسک عبارتست از احتمال تفاوت بین بازده واقعی و بازده پیش بینی شده و یا می توان گفت ریسک یک دارایی عبارتست از تغییر احتمالی بازده آتی ناشی از آن دارایی. وستون بریگام، ریسک یک دارایی نظیر اوراق بهادار را تغییر احتمال بازده آتی ناشی از دارایی می داند. بنابر این با معیار پراکندگی بازده دارایی، ریسک را می توان انحراف معیار نرخ بازده تعریف نمود. پس می توان پراکندگی بازده های ممکنه از بازده مورد انتظار را با واریانس محاسبه وبعنوان یک معیار از ریسک تلقی نمود. در یک تعریف کلی می توان چنین بیان داشت که « نوسان پذیری بازده سرمایه گذاری را ریسک سرمایه گذاری می نامند». به عبارت دیگر، هر قدر بازده یک قلم سرمایه گذاری بیشتر تغییر کند، سرمایه گذاری مزبور ریسک بیشتری دارد. معیاری که جهت اندازه گیری تغییرات نرخ بازده از آن استفاده می شود، انحراف معیار نام دارد و به شرح زیر محاسبه می شود: (2-6) σ= انحراف معیار ( شاخص ریسک سرمایه گذاری ) Ri= بازده دارایی در حالت i ام = متوسط نرخ بازده دارایی Pi= احتمال پیشامد حالت iام (ابزری و همکاران،1386) 2-1-3-1)رویکرد بنیادی عوامل تشکیل دهنده ی ریسک را که باعث تغییر در قیمت سهم در بازار می شوند می توان در مقوله های «ریسک سیاسی، ریسک نرخ بهره، ریسک تورم، ریسک مالی، ریسک نقدشوندگی و ریسک نرخ ارز » دسته بندی نمود. در ادامه به توضیح مختصری از هر کدام از موارد فوق می پردازیم. 2-1-3-1-1)ریسک سیاسی[9]: ریسک سیاسی یا کشور عبارت است از کاهش ارزش سرمایه، که به دلیل تغییرات در سیاست ها و نظامهای سیاست گذاری یک کشور رخ می دهد. این ریسک به انتظارات سرمایه گذار نسبت به آینده سیاسی کشور بستگی دارد. بنابراین تغییراتی که در قیمت رخ می دهد از کنترل شرکت منتشر کننده ی سهام، خارج است. یک جنگ ناگهانی یا پایان یافتن آن، انتخاب رئیس جمهور جدید یا فوت ناگهانی رئیس جمهور، رونق سفته بازی، خروج ناگهانی مقدار هنگفتی طلا از بازار و امثال اینها، از جمله رخدادهایی هستند که پیامدهای روانی بسیار زیادی بر بازار سهام دارند. در کل، این ریسک، تغییرات عمده ای در محیط اقتصادی – سیاسی یک کشور ایجاد می کند. ایالات متحده ی امریکا در بین کشورها کم ریسک ترین کشور شناخته می شود. به دلیل اینکه نظام اقتصادی و سیاسی آن دارای ثبات بیشتری بوده است. کشورهایی مثل روسیه به دلیل تغییر در سلسله مراتب حکومتی وتغییر شدید در نرخ ارز در زمره ی کشورهای با ریسک بالا تلقی می شوند. بهترین راه برای محفوظ ماندن از ریسک سیاسی آن است که سرمایه گذاریها بلند مدت باشد ودر کشورهای مختلفی سرمایه گذاری شود. 2-1-3-1-2)ریسک تجاری[10]: تغییراتی که در قدرت سوددهی یک شرکت رخ می دهد، احیاناً باعث ضرر سرمایه ای یا کاهش بازده سالانه سرمایه گذاری خواهد شد. ریسک تجاری را، در ناتوانی یک شرکت در پایداری صحنه ی رقابت، یا در حفظ نرخ رشد ، و یا ثبات میزان سوددهی در کوتاه مدت یا بلند مدت، می توان تعریف کرد. در چنین حالتی، میزان سود تقسیمی شرکت، کاهش می یابد و این کار بر بازدهی و تغییر پذیری بازدهی سالانه، آثار نامطلوبی می گذارد. شرکت های رو به رشد (یعنی شرکتی که نرخ بازدهی سالانه آن سریعاً افزایش می یابد) با ریسک تجاری بیشتری مواجه می باشند. همچنین شرکت هایی که هزینه ی ثابت بالایی دارند، و در امور صنعتی از فنّاوری پیشرفته ای بهره می گیرند با ریسک تجاری بالایی روبه رو هستند. ریسک سرمایه گذاری در شرکت های کوچک و تازه تأسیس، بیشتر از شرکت های بزرگ و با سابقه است. یکی از راههای محاسبه ی ریسک تجاری، تعیین میزان پایداری سود و ثبات نرخ رشد سود شرکت است. ریسک تجاری شرکتی که از نظر سوددهی و نرخ رشد، ثبات زیادی داشته باشد از ریسک تجاری شرکتی که میزان سود سالانه آن متزلزل ومتغیر بوده، کمتر است. با ترسیم منحنی سود و محاسبه انحراف معیار آن، می توان میزان پایداری سود شرکت را تعیین کرد. 2-1-3-1-3)ریسک نرخ بهره[11]: بسیاری از سرمایه گذاران، خرید اوراق بهادار با بازدهی ثابت یا اوراق قرضه های معتبر را راه حلی برای رهایی از ریسک می دانند. ولی باید یادآور شد که این نوع اوراق بهادار دارای ریسک نرخ بهره هستند. ریسک نرخ بهره، یعنی ریسک کاهش ارزش اصل سرمایه (البته به لحاظ تغییر در نرخ بهره ی اوراق بهاداری که به تازگی انتشار می یابند). بهترین راه حل برای محفوظ ماندن در برابر ریسک نرخ بهره این است که، شخص سرمایه گذار اوراق قرضه با تاریخهای سررسید متفاوت خریداری کند. راه حل دیگر، مشخص کردن جهت تغییرات نرخ بهره است. 2-1-3-1-4)ریسک نرخ تورم[12]: ریسک تورم، ریسک کاهش ارزش اصل وفرع سرمایه، به دلیل کاهش قدرت خرید پول می باشد. تورم، می تواند بازده ی واقعی سهام عادی را کاهش دهد. نرخ تورم بالا، باعث می شود که قدرت خرید پول کاهش یابد ودر نتیجه سرمایه گذار با دریافت اصل وفرع سرمایه ی خود، کالاها و خدمات کمتری بخرد. اگر بعد از خرید اوراق بهادار نرخ تورم افزایش یابد، نرخ بهره در بازار نیز افزایش خواهد یافت و افزایش نرخ بهره ی بازار، موجب کاهش ارزش و قیمت اوراق بهاداری خواهد شد که قبلاً منتشر شده اند. با خرید اوراق بهادار با درآمد ثابت، سرمایه گذار مشمول ریسک تورم خواهد شد. با خریدن سهام عادی می توان در برابر ریسک تورم برای خود مصونیت ایجاد کرد. زیرا با افزایش سطح عمومی قیمت ها، انتظار می رود که سود شرکت ها نیز افزایش یابد. البته بین افزایش قیمت سهام عادی شرکت ها و شاخص عمومی قیمت ها ، همبستگی کاملی وجود ندارد. 2-1-3-1-5)ریسک مالی[13]: مقصود از ریسک مالی، ریسک اضافی ناشی از استفاده از بدهی است که تحت عنوان اهرم مالی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. هرقدر شرکت وام بیشتری بگیرد(اوراق قرضه بیشتری منتشر کند) ، حاشیه سود خالص شرکت کمتر خواهد شد و ریسک سهام عادی آن بیشتر می شود. 2-1-3-1-6)ریسک نقدشوندگی[14]: ریسک نقدشوندگی را نمی توان همانند ریسک مالی یا ریسک تجاری محاسبه کرد. اصولاً سرمایه گذاران، نقدشوندگی را از این دیدگاه مورد توجه قرار می دهند، که بتوانند یک دارایی را سریعاً بخرند یا بفروشند، بدون آنکه قیمت آن دستخوش تغییرات شدید شود، از همین دیدگاه است که می گویند دارایی مزبور دارای قدرت نقدشوندگی بالایی است. هر قدر خرید وفروش یک دارایی سریع تر انجام شود، ریسک نقدشوندگی کمتر می شود. اوراق واسناد خزانه (امریکا) به ویژه اوراق خزانه 30 تا 90 روزه، ریسک نقد شوندگی ندارند. زیرا سرمایه گذاران می توانند به سرعت وبدون کاهش قیمت اوراق را بخرند یا بفروشند. نقطه مخالف این وضعیت، وقتی است که یک نفر بخواهد در سهام شرکت های کوچک، سرمایه گذاری کند که برای خرید یا فروش آنها باید چند روز یا چند هفته منتظر بماند و در مواردی هم باید قیمت پیشنهادی فروش را کمتر نماید. 2-1-3-1-7)ریسک نرخ ارز[15]: این ریسک، در اثر خرید اوراق بهاداری که با نرخ ارز متفاوتی منتشر شده اند، به وجود می آید. احتمال این ریسک وقتی بیشتر می شود که سرمایه گذار داراییهایی را در کشورهای مختلف خریداری نماید. برای مثال یک سرمایه گذار امریکایی که سهام منتشر شده ای را در ژاپن خریداری می نماید ، علاوه بر قبول ریسک ناشی از تغییر در نرخ «ین»، ریسک حاصل از هر گونه تغییر، در برابری ین با دلار را نیز پذیرفته است. هر چقدر نرخ ارز بین دو کشور، نوسان پذیرتر باشد، ریسک نرخ ارز آن بیشتر خواهد بود. این نگرش نسبت به ریسک را معمولاً «رویکرد بنیادی» می نامند؛ زیرا، عوامل ذاتی موثر بر متغیر بازدهی اوراق بهادار (انحراف معیار )را در طول زمان نشان می دهد که به آن «ریسک کلی اوراق بهادار » نیز می گویند (راعی و پویان فر،1389، ص255-229). -1-3-2)نگرش نظریه نوین پرتفوی تجزیه و تحلیلگران مدرن منابع ریسک را که باعث تغییر و پراکندگی در بازده می شود به دو دسته تقسیم می کنند. این دو نوع ریسک را که به آنها ریسک سیستماتیک و غیر سیستماتیک می گویند به صورت زیر می توان نشان داد. ریسک سیستماتیک + ریسک غیر سیستماتیک = ریسک کل 2-1-3-2-1)ریسک غیر سیستماتیک[16] به آن قسمت از تغییرپذیری در بازده کلی محصولات مالی که به تغییرپذیری کلی بازار بستگی ندارد، ریسک غیر سیستماتیک می گویند. این نوع ریسک منحصر به محصول خاصی نیست و به عواملی همچون ریسک تجاری، مالی و ریسک نقدینگی بستگی دارد. این نوع ریسک را می توان با ایجاد پرتفولیو کاهش داد. 2-1-3-2-2)ریسک سیستماتیک[17] آن قسمت از تغییرپذیری در بازده کلی محصولات مالی را که مستقیماً به تغییرات بازار یا اقتصاد بستگی دارد ریسک سیستماتیک گویند. معمولاً تمامی اوراق بهادار تا حدودی از ریسک سیستماتیک برخوردارند و در بر گیرنده عواملی همچون ریسک تورم، بازار و نرخ بهره است. این نوع ریسک غیر قابل کاهش است (ابزری وهمکاران،1386). مارکوویتز وشارپ نشان دادند که سرمایه گذاران بایستی از یک معیار خارجی ریسک استفاده نمایند. تحت مفروضات مشخصی، تمامی سرمایه گذاران منطقی، که در پی حداکثرسازی سرمایه گذاری خود می باشند، خواستار نگهداری یک پرتفوی متنوع از داراییهای ریسک دارند ودر این راستا وام می گیرند ویا وام می دهند تا به یک سطحی از ریسک برسند که با ترجیحات آنها سازگار باشد. معیار مناسب برای ریسک یک دارایی منفرد در این شرایط، سنجش حرکت همزمان آن با پرتفوی بازار است. این حرکت که با کواریانس پرتفوی بازار اندازه گیری می شود، به نام ریسک سیستماتیک دارایی شناخته می شود؛ یعنی، قسمتی از کل واریانس دارایی خاص که قابل استناد به نوسان پذیری پرتفوی کل بازار است. علاوه بر این هر دارایی خاص، واریانسی دارد که به پرتفوی بازار، غیر مرتبط است (واریانس غیر بازاری ) که به جنبه های منحصر به فرد دارایی بر می گردد. واریانس غیر بازاری ، ریسک غیر سیستماتیک نامیده می شود و معمولاً کم اهمیت در نظر گرفته می شود؛ زیرا، با تشکیل یک پرتفوی بزرگ و متنوع قابل حذف است. بنابراین تحت این مفروضات صرف ریسک برای یک دارایی خاص، تابعی از ریسک سیستماتیک دارایی، با پرتفوی کل بازار دارایی های ریسک دار است. به معیار ریسک سیستماتیک، بتا( β) گویند (راعی و پویان فر،1389، ص229-230). 2-1-4)تئوری مدرن پرتفوی دهه ۱۹۵۰ را می توان مبدأ زایش دانش مالی یا تئوری مدرن مالی نام گذاری نمود. پیدایش تئوری مدرن پرتفوی به سال ۱۹۵۲ برمیگردد، یعنی زمانی که هری مارکویتز مقاله خود را با عنوان انتخاب پرتفوی منتشر نمود. مارکویتز در واقع مدلی برای تخصیص بهینه ثروت یک فرد بین دارایی های ریسکی ابداع نمود. این مدل، تنها بر دو عامل بازده مورد انتظار و واریانس تمرکز داشت و بر پایه این فرض بود که سرمایه گذاران ریسک گریز هستند (روشنگرزاده و رمضان احمدی،1390). بزرگ ترین کمک تئوری مدرن پرتفوی پی ریزی چهارچوب ریسک و بازدهی برای تصمیم گیری می باشد. مارکویتز با تعریف ریسک سرمایه گذاری در غالب کمی، یک رویکرد کمی را در انتخاب دارایی ها و مدیریت پرتفوی به سرمایه گذاران ارائه کرد. وی انحراف معیار را به عنوان شاخص پراکندگی، معیار عددی ریسک خواند (عبده تبریزی و شریفیان،1387). مدل مارکویتز بر اساس شاخصه های بازده منتظره و ریسک اوراق بهادار و متنوع سازی سبد اوراق بهادار بنا نهاده شده بود که در اصل یک چارچوب نظری برای تحلیل گزینه های ریسک و بازده است. بر اساس نظریه وی سبد سرمایه گذاری کارا سبدی است که در سطحی معین از ریسک دارای بیشترین بازده یا دارای کمترین ریسک به ازای سطح معینی از بازده باشد. مارکویتز در فرمول بندی معیار " ریسک _ بازده " خود به هدف سرمایه گذاری توجه خاص داشت. به نظر وی سرمایه گذار عاقل به دنبال سرمایه گذاری در طرح هایی است که بازدهی بیشتر و ریسک کمتری داشته باشند. وی ریسک سرمایه گذاری را تنها در انحراف معیار جستجو نمی کرد، بلکه اثر ریسک یک سرمایه گذاری را بر ریسک مجموعه ی سرمایه گذاری مورد توجه قرار می داد. روش میانگین _ واریانس استاندارد مارکویتز برای انتخاب سبد سهام اقدام به رهگیری یک مرز کارا می نماید. این مرز، منحنی پیوسته ای است که مبادله میان بازده و ریسک سبد سهام را نشان می دهد. به طور خلاصه مدل بهینه سازی مارکویتز به صورت زیر ارائه می شود: (2-7) Subject to : به طوری که R بازده مطلوب سرمایه گذار باشد به ازای R های مختلف مدل فوق حل شود و جواب به دست آمده از تابع هدف، که در حقیقت ریسک می باشد در نموداری به همراه R های معادل ترسیم شود، آنگاه شکل حاصل مرز کارا نامیده می شود. در مدل فوق ijδ کوواریانس سهامiو j، wi و wj وزن سهام iو j ، iα میانگین بازده سهم i و R سطح خاصی از بازده را نشان می دهد (گرکز و همکاران،1389). مارکویتز، در مدل خود فرض کرد که بازده مورد انتظار، متغیری تصادفی با توزیع نرمال است، که به وسیله دو پارامتر میانگین یا واریانس به طور کامل بیان می شود، فرض نرمال بودن بازده مورد انتظار در بسیاری از مواقع درست نیست، زیرا بسیاری از پژوهش ها نشان می دهند که شکل تابع توزیع داده ها دارای دو انتهای ضخیم تر نسبت به تابع نرمال است. به عبارت دیگر احتمال به وجود آمدن سودها و یا زیان های غیر عادی، بیش از آن است که تابع توزیع نرمال پیش بینی می کند (Giorgi & post,2008). مشکل دیگر استفاده از واریانس این است که سودهایی که فاصله ی زیادی از میانگین دارند و برای سرمایه گذار مطلوب هستند، به عنوان ریسک شناخته می شوند و در فرایند بهینه سازی به سهام با تابع توزیع کشیده تر، وزن بیشتری داده می شود. از سوی دیگر، واریانس، به عنوان معیار ریسک، برای سرمایه گذار ملموس و قابل درک نیست و نیاز به اطلاعات آماری دارد . به طور کلی ، اگر توزیع بازدهی یک نوع دارایی، از نوع نرمال نباشد، آنگاه استفاده از واریانس به عنوان معیاری برای محاسبه ی ریسک، روش درستی نخواهد بود (Benati &Rizzi,2007). هانچ و لیوی[18](1969) نشان دادند که مدل میانگین واریانس به لحاظ کارایی یک مدل معتبر بوده و این اعتبار کارآیی، تنها در زمانی برای هر نوع تابع مطلوبیت سرمایه گذاران صادق است که تابع توزیع احتمالات نرخ بازده از ویژگی توزیع نرمال برخوردار باشد. کالبرگ و زیمبا[19] (1983) نشان دادند که سبد اوراق بهاداری که به لحاظ درجه ریسک گریزی سرمایه گذاران ، یکسان است ، دارای ساختار یکسانی نیز می باشند . از این رو می توان تجزیه و تحلیل میانگین واریانس را منطبق با توابع مطلوبیت مقعر سرمایه گذاران دانست (تهرانی و سیری،1388). 2-1-5)تئوری فرامدرن پرتفوی در تئوری مدرن سبد اوراق بهادار، ریسک به عنوان تغییر پذیری کل بازده ها حول میانگین بازده تعریف و با استفاده از معیار واریانس، محاسبه می شود و به عنوان معیار ریسک متقارن شناسایی می گردد. این مسئله در حالی است که در بازارهای پررونق، سرمایه گذاران با وجه به اهداف کوتاه مدت تا حد امکان به دنبال نوسانات مثبت بوده و تنها نوسانات منفی را به عنوان ریسک حاصل از سرمایه گذاری شناسایی می کنند. با این وجود و با توجه به اصل ریسک گریزی سرمایه گذاران ، واضح است که افراد بیشتر از آنکه به دنبال بازده باشند، ریسک گریزند. به عبارت دیگر، ریسک متقارن نبوده و شدیداً به سمت ریسک نامطلوب تمایل دارد (تهرانی و سیری،1388). نظریه فرامدرن پرتفوی(PMPT) بر اساس رابطه بازدهی و ریسک نامطلوب به تبیین رفتار سرمایه گذار و معیار انتخاب پرتفوی بهینه می پردازد. فلسفه این تئوری بدین ترتیب است که چنانچه تعریف ریسک را به صورت " زیان بالقوه سرمایه گذاری که قابل محاسبه است" و یا "در معرض خطر قرار گرفتن" بپذیریم، منطقی است که تغییرات مطلوب بازدهی به عنوان معیار ریسک در نظر گرفته نشود و فقط تغییرات کمتر از میانگین در محاسبه ی ریسک منظور شود. استفاده از نیمه واریانس در محاسبه ریسک یکی از رویکردهای جدیدی است که با این تعریف تناسب بیشتری دارد (روشنگرزاده و احمدی،1390). در سال های اخیر، پژوهشگران مدل جدیدی را برای سبد سهام بهینه پیشنهاد کردند که فرض عدم نرمال بودن توزیع بازده ها در آنها منظور شده است. ساده ترین این پیشنهادات توسعه مدل مارکویتز است که در آن کارایی سبد سهام مانند قبل با بازده مورد انتظار سنجیده شده ولی ریسک با پارامترهای سمت چپ توزیع ( ریسک های نامطلوب ) جایگزین شده است. یکی از این حالت ها، جایگزینی واریانس با امید ریاضی مینیمم اختلافات بازده هر سهم و حداقل بازده مورد انتظار و صفر است [min (R – U , 0 )] ، در این جا R متغیر تصادفی است، که نشان دهنده بازده مورد انتظار و U حداقل بازده مورد قبول سرمایه گذاران است که می تواند معادل با نرخ بازده بدون ریسک باشد. این رویکرد را در پژوهش های (فیش بورن، 1977) و (روی، 1952) می توان مشاهده کرد. در نظریه فرامدرن سبد سهام از نیمه واریانس به عنوان معیار ریسک استفاده شده است. پژوهش های (کویرک، 1966 ) ، (مایو، 1970 ) از آن جمله اند، که نشان دادند سرمایه گذاران به لحاظ رفتاری و محاسبات فردی، بیشتر به ریسک نامطلوب توجه دارند تا ریسکی که همه نوسانات مثبت و منفی را در برداشته باشد (عباسی وهمکاران،1388). بر همین اساس تئوری پست مدرن سبد اوراق بهادار مطرح شد از مبدعین آن می بابست به رام و فرگوسن[20] (1994) و نیز کاپ لان و سیگل[21](1994)، اشاره نمود. این تئوری آن ریسکی که باید به اهداف خاص سرمایه داران مرتبط باشد را شناسایی کرده و هر پیامدی یا نتیجه ای که بالاتر و بهتر از این هدف باشد، به عنون ریسک در نظر نمی گیرد. در تئوری پست مدرن سبد اوراق بهادار، نرخ بازده هدف را تحت عنوان " حداقل بازده قابل قبول " تعبیر می نمایند که بیانگر حداقل نرخ بازدهی است که برای اجتناب از زیان دستیابی به برخی از اهداف مهم مالی باید کسب شود. از آنجایی که حداقل بازده قابل قبول به صورت عینی در محاسبه مرزهای کارا در تئوری پست مدرن سبد اوراق بهادار به کار برده می شود لذا برای حداقل بازده قابل قبول، یک مرز کارای منحصر به فرد وجود دارد. به سبب این امر است که مرز کارای تئوری پست مدرن سبد اوراق بهادار ( به سبب متغیر نرخ بازده هدف ) در مقابل مرز کارای تئوری مدرن سبد اوراق بهادار، حائز قدرت انطباق بیشتری با محدودیت های متصوره سرمایه گذاران از جمله درجات متنوع ریسک گریزی سرمایه گذاران می باشد. برای نمایش عدم اطمینان موجود در پیش بینی نرخ بازده دارائیها این نکته لازم است که برای هر دارایی، نوع توزیع آماری نرخ بازده تعیین شود و این مسئله در حالی است که تئوری مدرن سبد اوراق بهادار ، تنها در توزیع های دو پارامتری نرمال یا لوگ نرمال امکان پذیر می باشد. اما از سوی دیگر، تئوری پست مدرن سبد اوراق بهادار، طیف و طبقه وسیعی از توزیع های غیر نرمال را مورد استفاده قرار می دهد. در عین حال تحقیقات زیادی وجود دارد که نرمال بودن بازدهی را رد کرده اند. اولین تحقیقات توسط یوجین فاما[22] (1968) و مندلبرت[23](1963)انجام گرفت که بر نرمال نبودن توزیع بازده و وجود چولگی در آن دلالت داشت. نتایج این تحقیقات نشان می دهد که توزیع بازدهی از توزیع نرمال، کشیده تر بوده و دارای چولگی نیز می باشد. البته تحقیقات تجربی دیگری نیز در این زمینه توسط فیشر[24] (1966) و فیشر و لوری[25] (1968) بر روی نوسانات نرخ بازده شاخص بازار سهام آمریکا انجام گرفت که نشان داد که توزیع احتمالات تاریخی از نوع توزیع نرمال می باشد. شاید بتوان به طور خلاصه اینگونه بیان نمود که اولویت اول در محاسبه ریسک بیشتر به معیارهای ریسک نامطلوب منعطف می شود تا به معیار سنتی از قبیل واریانس. بر این اساس هری مارکویتز در مبحث بررسی معیارهای مختلف اندازه گیری ریسک به معیار نیمه واریانس به عنوان یکی از گزینه های اندازه گیری ریسک اشاره نمود (تهرانی و سیری،1388). از معایب استفاده از نیمه واریانس ، نیاز به اطلاعات زیاد ، معادل دو برابر مدل واریانس و هم چنین ابهام در توانایی تبیین چگونگی توزیع احتمال بازده ها را می توان نام برد (عباسی و همکاران،1388). برایان ام . رام، معتقد است که در نظریه ی فرامدرن پرتفوی دو پیشرفت اساسی نسبت به نظریه ی مدرن پرتفویی دیده می شود: ۱) بکارگیری ریسک نامطلوب به جای انحراف معیار (SD) به عنوان ابزار سنجش ریسک. ۲) نظریه فرامدرن پرتفوی توزیع های بازدهی غیر نرمال را نیز در بر می گیرد. و کاربرد این نظریه را در ارزیابی عملکرد، بهینه سازی پرتفوی و تخصیص دارایی ها می داند. به طور خلاصه می توان گفت که نظریه ی مدرن پرتفوی بر اساس رابطه ی بازدهی و ریسک محاسبه شده از طریق واریانس و انحرف معیار بازدهی تبیین می شود. در حالی که نظریه فرامدرن پرتفوی بر اساس رابطه ی بازدهی و ریسک نامطلوب به تبیین رفتار سرمایه گذار و معیار انتخاب پرتفوی بهینه می پردازد (Estrada,2000). 2-1-6)ریسک مطلوب و نامطلوب در نظریه مدرن پرتفوی، کل تغییرپذیری بازدهی حول میانگین، ریسک تلقی می گردد و با واریانس و انحراف معیار اندازه گیری می شود. در این نظریه نوسانات بالای میانگین و هم چنین نوسانات پایین میانگین هم ارزش می باشند. به زبان دیگر، واریانس شاخص ریسک متقارن است که البته در دنیای واقعی سرمایه گذاران مصداق ندارد. در یک بازار رو به رشد ما باید امکان هر چه بیشتر نوسان پذیری را جستجو کنیم و باید تنها در رکود بازار از نوسان اجتناب کنیم. پس از یک دیدگاه ویژه، ریسک متقارن نیست و دارای چولگی است (Rom &Fergusen,1993). معیارهای ریسک مطلوب مبتنی بر این فرض هستند که حرکات رو به بالای بازدهی و بنابراین نوسان پذیری رو به بالای بازدهی مورد انتظار یا میانگین نیز به عنوان ریسک تصور می شود. از طرف دیگر ریسک مطلوب، احتمال یا پتانسیل افزایش بازدهی یک دارایی یا سرمایه گذاری، بر اساس درصد یا مبلغ را نشان می دهد که می تواند معیاری از جذابیت یا مطلوبیت آن دارایی باشد و هر چه بیشتر باشد جذابیت سرمایه گذاری بیشتر است. معیارهای مبتنی بر ریسک نامطلوب مبتنی بر فرض عدم تقارن بازدهی و واکنش متفاوت سرمایه گذاران به نوسانات کمتر از میانگین و نوسانات بالای میانگین است. در این چارچوب که زیربنای نظریه فرامدرن پرتفوی قرار می گیرد، اعتقاد بر آن است که سرمایه گذاران حرکات رو به پایین بازدهی را ریسک تلقی می کنند و حرکات رو به بالا را فرصت می دانند. در این معیارها فرض بر این است که برای سرمایه گذاران تأمین امنیت اصل سرمایه نسبت به کسب بازدهی اولویت دارد و سرمایه گذاران بیشتر از آن که به دنبال کسب بازدهی باشند، به دنبال حفظ اصل سرمایه هستند. ریسک نامطلوب احتمال این که قیمت یک دارایی یا سرمایه گذاری کاهش یابد، یا میزان زیانی که می تواند از پتانسیل کاهش قیمت منتج شود را اندازه گیری می کند. ریسک نامطلوب برآوردی از پتانسیل یک دارایی برای کاهش قیمت، در زمانی است که شرایط بازار خوب پیش نمی رود، یا مبلغی است که ممکن است در یک سرمایه گذاری ضرر حاصل شود. به عبارتی آن قسمت از ریسک است که اثر منفی روی سرمایه گذاری دارد. ریسک نامطلوب به عنوان معیاری از ریسک است که تفاوت بین موقعیت ریسکی و موقعیت مقابل بدون ریسک آن را اندازه گیری می کند و فقط انحرافات نامساعد را در نظر می گیرد. مارکویتز ادعا کرد که افراد به دو دلیل علاقه مندند، ریسک نامطلوب را حداقل کنند. ۱)تنها معیار مربوط ریسک، ریسک نامطلوب است، چون سرمایه گذاران ابتدا به دنبال امنیت سرمایه گذاری خود هستند و حداقل کردن ریسک نامطلوب برای آنها اولویت دارد. ۲)عایدات اوراق ممکن است به صورت نرمال توزیع نشده باشند و در این شرایط استفاده از معیار ریسک نامطلوب مناسب تر است . مارکویتز در سال ۱۹۵۹ از معیار نیم واریانس در مقابل واریانس طرفداری کرد، چون این معیار، ریسک نامطلوب را در نظر می گرفت. او اعتقاد داشت که سرمایه گذاران به نوسانات منفی بیشتر از نوسانات مثبت اهمیت می دهند و بنابراین در تابع مطلوبیت آن ها به زیان ها در مقابل سودها وزن بیشتری تعلق می گیرد. رفتار سرمایه گذاران در مقابل زیان های نامطلوب و سودهای مطلوب متفاوت است. بنابراین سرمایه گذارانی که به ریسک نامطلوب خیلی اهمیت می دهند یک صرف ریسکی را برای نگهداری دارایی هایی که بازده های رو به پائین بیشتری نسبت به بازده های رو به بالا دارند تقاضا می کنند. می توان نتیجه گرفت که دارایی هایی که دارای چولگی منفی هستند، یعنی احتمال ایجاد زیان برای آنها بیشتر است و به عبارتی بازده های رو به پایین آنها اندازه مطلق بیشتری نسبت به بازده های رو به بالای آنها دارند. این دارایی ها، جذابیت کمتری برای سرمایه گذاران خواهند داشت و بازدهی بیشتری را طلب می کنند و کمتر قیمت گذاری می شوند. برعکس دارایی های با چولگی مثبت از آن جایی که پتانسیل سود بیشتری نسبت به زیان های محتمل دارند، جذابیت بیشتری دارند و صرف ریسک کمتری را می طلبند (صادقی و همکاران، 1389). مفهوم ریسک نامطلوب، واژه جدیدی در فرهنگ سرمایه گذاری نمی باشد. به طور خلاصه این واژه توسط ری[26] (1952) برای اولین بار مطرح شد. هدف اصلی در بکارگیری این واژه توسط این دانشمند، وزندهی بیشتر به احتمال پیامدهای سرمایه گذاری با نرخ بازده کمتر از نرخ بازده هدف بود. سوالم[27] (1966) در محدوده زمانی ۱۹۶۰ که بیشتر تحقیقات به سمت استفاده از نسبت (R/V) پیش می رفتند، در تاکید تحقیقات قبلی بیان نمود که سرمایه گذاران توجهی نسبت به نرخ بازده های پائین تر از نرخ بازده هدف ندارند و در این معیار نیم واریانس مطابقت و انطباق بیشتری با مدیریت سرمایه گذاری و مالی دارد. پیرو این مطالعات نتایج تحقیقات کوئیرک و ساپوسنیک[28] (1962) نشان از اهمیت و برتری معیار نیم واریانس بر معیار واریانس داشتند در ادامه مائو[29](1970) نشان داد که اولویت ها و ترجیحات سرمایه گذاران بیشتر معطوف به آن سطح از ریسک نامطلوب تابع توزیع احتمالات نرخ بازده می باشد، تا نسبت به کلیه انحرافات، که این مسئله نشان از بعد رفتاری سرمایه گذاران نسبت به ریسک بوده، و تنها می بایست از معیار نیم واریانس در اندازه گیری ریسک نامطلوب استفاده نمود. ارو[30](1970) اینگونه بیان نمود با کاهش درجه ریسک گریزی تابع سرمایه گذاران، دارایی های پر ریسک به دارائیهای معمول با ریسک کم تبدیل شده که به سبب این امر افزایش تقاضا برای دارائیهای ریسکی بیشتر شده و نهایتاٌ موجب افزایش ثروت سرمایه گذاران می گردد. مطالعه در زمینه معیار نیم واریانس توسط هوگان و وارنر[31] (1972)ادامه یافت. آنان الگوریتم را ارائه نمودند که تحت معیار ES در مبحث بهینه سازی سبد سهام بر اساس نرخ بازده کمتر از نرخ بازده هدف کاربرد داشت. هوگان و وارنر[32] (1974) معیار ES را به مدل قیمت گذاری دارائیهای سرمایه ای نیز بسط دادند اساس تحقیق مذکور کاربرد مدل قیمت گذاری دارائیهای سرمایه ای در توزیع های غیر نرمال تحت عنوان ) ES – CAPM می باشد. در ادامه باوا[33] (1975)نیم واریانس را در جایگاه معیار اندازه گیری ریسک در جهت کاهش محدودیت های حاکم بر تابع نزولی سرمایه گذاران ریسک گریز مطرح نمود (تهرانی وسیری،1388). 2-1-7)شاخص های اندازه گیری ریسک نامطلوب[34] همانگونه که عنوان گردید به کارگیری واریانس، انحراف معیار وبتای معمولی در تمامی توزیع ها امکان پذیر نبوده و وابستگی شدیدی به نوع توزیع بازده و نرمال بودن آن دارد. جهت رفع این نقیصه می توان از معیارهای ریسک نامطلوب استفاده نمود. 2-1-7-1)نیمه واریانس[35] در این شیوه، تابع مطلوبیت فرد سرمایه گذار بر اساس میانگین بازده دارایی و واریانس داده های نامطلوب بیان می شود. ریسک دارایی منفرد در این تکنیک به وسیله واریانس داده های نا مطلوب یا به بیان ساده تر، نیمه واریانس (2i∑)، محاسبه می گردد: ∑i2 = E[ min{( Ri – μi ) , 0}2](2-8) نیمه واریانس از عمده ترین ابزارهای اندازه گیری ریسک نامطلوب می باشد (تهرانی و پیمانی،1387). 2-1-7-1-1)مدل میانگین – نیم واریانس مارکویتز[36] این چنین مشهور شده است که هری مارکویتز طرح بهینه سازی سبد سهام را مطرح کرد و مشهود است که قلب مساله بهینه سازی سبد سهام، یک سرمایه گذار است که سود و بهره او وابسته به بازده مورد انتظار وی و ریسک سبد سهامش که به وسیله واریانس بدست می آید، می باشد. اما آن چیزی که چندان به آن توجه نشده است، این است که از همان اوایل، مارکویتز نسبت به تعریف دیگری از ریسک علاقه نشان داد که همان نیم واریانس می باشد. در حقیقت مارکویتز، یک فصل از کتابش را به بحث درباره نیم واریانس اختصاص داد، به طوری که می گوید:"این گونه به نظر میرسد که تحلیل بر پایه S(نیم واریانس ) ، سبدهای بهتری از تحلیل بر پایه V ( واریانس ) ایجاد می کند." [1]-Return [2]-Yield [3]-Capital Gain [4]- Row [5]- Knight [6]- willet [7]-Denenbury [8]-Risk [9]- Political Risk [10]- Bussines Risk [11]-Interest Rate Risk [12] - Inflation Rate Risk [13]- Financial Risk [14]-Liquidity Risk [15]-Currecy Risk [16]Unsystematic Risk [17]-Systematic Risk [18]-Hanoch & Levy [19]-Kallberg &Ziemba [20]- ROM [21]- Kaplan & Siegel [22]- Fama [23]- Mandelbert [24]- Fisher [25]- Fisher & Lorie [26]-Roy [27]-Swalm [28]Quirk & Saposnik [29]-Mao [30]- Arrow [31]- Hogan & Warner [32]- Hogan & Warner [33]- Bawa [34]-Downside Risk [35]-Semi Variance [36]-Mean - Semivariance |