یِاهو مارکت

فروشگاه یاهو

یِاهو مارکت

فروشگاه یاهو

معنا و معنویت رنگ و نور در آثار پنج نگارگر شاخص با تأکید بر مضامین عرفانی و مذهبی

معنا و معنویت رنگ و نور در آثار پنج نگارگر شاخص با تأکید بر مضامین عرفانی و مذهبی

معنا و معنویت رنگ و نور در آثار پنج نگارگر شاخص با تأکید بر مضامین عرفانی و مذهبی

فهرست مطالب

مقدمه 1

فصل اول: کلیات پژوهش 3

1-1 بیان مسئله 3

1-2 سؤال‌های اصلی 5

1-3 فرضیه‌ها 5

1-4 اهداف و کاربرد نتایج تحقیق 6

1-5 مروری بر ادبیات نظری و پیشینه تحقیق 7

1-5-1 مقالات 7

1-5-2 پایان‌نامه‌ها 10

1-5-3 کتب 13

1-6 روش تحقیق 17

1-7 نمونه آماری تحقیق 18

1-8 محدودیت‌های تحقیق 18

فصل دوم: بررسی رنگ و نور در نگارگری اسلامی ایران 20

2-1 تعاریف و مبانی نظری تحقیق21

2-2رنگ و نور در معارف اسلامی 27

2-2-1 نور در قرآن 28

2-2-2 رنگ در قرآن 32

2-2-3 نور در کلام ائمه اطهار و بزرگان دین 33

2-2-4 رنگ در کلام ائمه اطهار و بزرگان دین 34

2-3رنگ و نور در حکمت اسلامی و ادبیات ایران 39

2-3-1 حکمت اسلامی و رنگ و نور از نظر حکما و عرفا 39

2-3-1-1 رنگ و نور در مکتب اشراق 42

2-3-1-2 رنگ و نور در کبرویه 47

2-3-1-3 رنگ و نور از منظر نجم رازی 53

2-3-2 نور و رنگ در ادبیات اسلامی 57

2-4 کیفیت رنگ و جایگاه نور در نگارگری ایران60

2-4-1 اندیشه و بینش نگارگری ایرانی 61

2-4-2 چگونگی کاربرد رنگ در آثار نگارگری 64

2-4-3 جایگاه نور در نگارگری ایرانی _اسلامی 70

مؤلّفه‌های تحقیق 73

فصل سوم: تحولات نگارگری پس از نیمه عصر صفوی تا معاصر 74

3-1 تحولات غرب بر نگارگری ایران 74

3-1-1 نگرش تفکرات غربی در هنر 75

3-1-2 دوره صفوی 83

3-1-2-1 مقدمه‌ای از اوایل صفوی تا عصر شاه‌عباس(مکتب اصفهان) 83

3-1-2-2 دوره عصر شاه‌عباس و پیدایش مکتب اصفهان 88

3-1-3 دوره افشاریه، زندیه و قاجار 97

3-1-4 دوره پهلوی و 100 سال اخیر 106

3-2 پیدایش مدرسه صنایع مستظرفه و تاثیرات آن در نگارگری جدید113

3-2-1 تاثیر هنری مکتب کمال‌الملک در نقاشی ایران114

3-2-2 مکتب سقاخانه و تاثیر آن بر نگارگری معاصر 116

3-2-3 پیدایش حوزه جدید نگارگری و ویژگی‌های آن‌ها117

3-2-3-1 مدرسه قدیمه 118

3-2-3-2 هنرستان اصفهان 120

3-2-3-3 هنرمندان تهران 122

3-2-3-4 هنرمندان مشهد 124

مؤلّفه‌های تحقیق 125

فصل چهارم: بازشناسی رنگ و نور در تحلیل آثار 126

4-1 ویژگی رنگ و نور در آثار استاد محمود فرشچیان 126

4-2 ویژگی رنگ و نور در آثار استاد حسین بهزاد 143

4-3 ویژگی رنگ و نور در آثار استاد محمدباقر آقامیری153

4-4 ویژگی رنگ و نور در آثار استاد مجید مهرگان163

4-5 ویژگی رنگ و نور در آثار استاد اردشیر مجرد تاکستانی172

مؤلّفه‌های تحقیق 181

آزمون فرضیه‌ها 182

نتیجه‌گیری 183

گزارش کار عملی 185

معرفی ابزار و مواد استفاده شده 190

منابع 191

منابع تصویر 200

پیوست -

 

فهرست تصاویر

 

 

فهرست تصاویر

تصویر 3-1: ایمان اثر جوتو 80

تصویر 3-2: زن خوابیده اثر رضا عباسی 93

تصویر 3-3: گراوری از کلئوپاترا 94

تصویر 3-4: نگاره شاهزاده سوار به همراه ندیمه و خدمه اثر محمد زمان 98

تصویر 3-5: فتحعلی شاه،اثر مهرعلی 104

تصویر 3-6: فالگیر بغدادی اثر کمال‌الملک 106

تصویر 3-7: مجلس فردوسی در حضور سلطان محمود اثر هادی تجویدی 110

تصویر 3-8: نانوایی سنگکی اثر علی کریمی 113

تصویر 3-9: بربال فرشتگان اثر آیدین آغداشلو 115

تصویر 3-10: زمستان در ایستگاه اتوبوس اثر علی کریمی117

تصویر 3-11: دو دلداده اثر صادق تبریزی 119

تصویر 3-12: هفت گنبد بهرام اثر هادی تجویدی 120

تصویر 3-13: بازی چوگان اثر میرزا آقاامامی 124

تصویر 3-14: ظهور اثر عباس جمال‌پور 125

تصویر 3-15: وداع از مدینه اثر رضا مهدوی 126

تصویر 4-1: گرداب اثر محمود فرشچیان 131

تصویر 4-2: سحر اثر محمود فرشچیان 133

تصویر 4-3: بخشی از تابلو سحر 134

تصویر 4-4: شهید اثر محمود فرشچیان 136

تصویر 4-5: آوای دوست اثر محمود فرشچیان 138

تصویر 4-6: پنجمین روز آفرینش اثر محمود فرشچیان140

تصویر 4-7 : ستایش پروردگار اثر محمود فرشچیان 142

تصویر 4-8: به سور سینه شب زنده‌داران اثر محمود فرشچیان 144

تصویر 4-9: خیام اثر حسین بهزاد 148

تصویر 4-10: زکریای رازی اثر حسین بهزاد 150

تصویر 4-11: پیرچنگی اثر حسین بهزاد 151

تصویر 4-12: افسوس که نامه جوانی طی شد اثر حسین بهزاد 153

تصویر 4-13: شیرین و فرهاد اثر حسین بهزاد 154

تصویر 4-14: نقاش ازل اثر محمدباقر آقامیری 157

تصویر 4-15: شیرین و فرهاد اثر محمدباقر آقامیری159

تصویر 4-16: غارحرا اثر محمدباقر آقامیری 160

تصویر 4-17: دنیای محبت اثر محمدباقر آقامیری162

تصویر 4-18: ازصدایسخنعشق اثر محمدباقر آقامیری 164

تصویر 4-19: ارعاب اثر مجید مهرگان 166

تصویر 4-20: شیرین و فرهاد اثر مجید مهرگان 168

تصویر 4-21: ققنوس اثر مجید مهرگان 170

تصویر 4-22: خرم آن روز کزین منزل ویران بروم اثر مجید مهرگان 171

تصویر 4-23: مرزبان توحید اثر مجید مهرگان 173

تصویر 4-24: تاریخ انبیاء اثر اردشیر مجرد تاکستانی 175

تصویر 4-25: چاره‌گیری سیمرغ برای رستم اثر اردشیر مجرد تاکستانی177

تصویر 4-26: مرگ رستم اثر اردشیر مجرد تاکستانی178

تصویر 4-27: تشیع جنازه حضرت اباعبدالله اثر اردشیر مجرد تاکستانی180

تصویر 4-28: بدون عنوان اثر اردشیر مجرد تاکستانی181

تصویر1: تمرین قلم‌گیری از طرحی با الهام از تابلوِ "غاز حرا" اثر استاد آقامیری 186

تصویر 2: طرحی مدادی با الهام از تابلوِ "غاز حرا" اثر استاد آقامیری 187

تصویر3: طرح قلم‌گیری با الهام از تابلوِ "غاز حرا" اثر استاد آقامیری 187

تصویر 4: بخشی از نقاشی نیم تمام، با الهام از تابلوِ "غاز حرا" اثر استاد آقامیری 188

تصویر 5: نقاشی با الهام از تابلوِ "غاز حرا" اثر استاد آقامیری 189

تصویر 6: مراحل انجام کار طرحی با الهام از تابلو "به سوز سینه شب زنده‌داران" 190

تصویر 7: نقاشی با الهام از تابلو "به سوز سینه شب زنده‌داران" اثر استاد فرشچیان 190

 

مقدمه

 

مقدمه:

نور، در هنر ایران، قبل از ورود اسلام نقش مهمی ایفا می‌کند. در فرهنگ زرتشتیان، مزدک‌ها و مانوی‌ها، نور عنصری هستی‌بخش است که تمامی موجودات، از آن کسب فیض می‌کنند و به رشد و نمو و حرکت خود ادامه می‌دهند. در این فرهنگ، اهورامزدا به منزله‌ی روشنیِ بیکران و رنگ، اولین دختر نور است.پس از ورود اسلام به سرزمین ایران، تفکّر اسلامی باعث تکامل هر چه بیشتر فرهنگ و هنر گردید. در تفکّر اسلامی نیز نور، به مثابه حق و حقیقت است و نماد خوبی، پاکی و نیکی به شمار می‌رود. همچنین بحث رنگ در این سنت مقدس، جایگاهی بس ویژه دارد و بارها در قرآن کریم بدان اشاره شده است.

در سده‌های ششم و هفتم هجری قمری، شیخ شهاب‌الدین سهروردی، نجم‌الدین کبری و نجم رازی، به مفهوم نور و رنگ در باور اشراقی خود پرداختند. چنانکه تأثیر این تفکّرات، در هنر هنرمند ایرانی به خوبی مشخص است و «نگارگر در اثر خویش، دنیایی خیالی، بدون سایه و غرق در نور را ترسیم می‌کند و رنگ‌ها نیز در نگارگری با عدم تبعیت از رنگ‌های جهان مادی، روایتگر عالمی دیگر و جهانی فراترند»(خوش‌نظر و رجبی، 1388a، 70).

تأثیر دیگری که در هنر هنرمند معاصر ایران، مشاهده می‌شود؛ تأثیر تفکّر غربی است. تأثیر این تفکّر بر هنر ایران، از زمانی شروع شد که راه رفت و آمد اروپاییان به ایران باز گردید. فکر هنرمند ایرانی جنبه‌ی مادی‌گرایی به خود گرفت و از تفکّر معنوی دور شد. بازتاب نور، نیز در اثر هنرمند ایرانی تغییر کرده و یک نقطه‌ای شد. رنگ، دیگر آن درخشندگی سابق را نداشت و بیشتر، برای القای جهان مادی به‌کار می‌رفت.

در دهه‌های اخیر، هنرمندانی به پا خاسته و به شیوه‌های متفاوت و رنج مقدس خود، هنر ایرانی را احیا کردند. به یقین، استادانی چون ‌هادی تجویدی، حسیـن بـهزاد، حاج حسیـن مصـور‌الملکی، ابوطالب مقـیمی، محمدعلی زاویه، عـلی مطـیع، محـمود فرشـچـیان، هـوشنگ جزی‌زاده، محمدباقر آقامیری، عـباس جمال‌پور، مجید مهرگان، اردشیر مجرد تاکستانی و... از چهره‌های ماندگار، گران‌قدر و ارزندۀ هنر نگارگری معاصر ایران می‌باشند که سهم والایی در احیا و تجدید عظمت این هنر دارند. چنانکه این هنر ایرانی را می‌توان در آثارشان مشاهده کرد. البته برخی به اشتباه، گمان کرده‌اند هنرمندان مکتب سقاخانه، میراث‌دار این هنر هستند که در این پایان‌نامه، اشاره‌ای مختصر به آن می‌شود.

فصل اول این پایان‌نامه، با عنوان "کلیات پژوهش"، به ادبیات نظری و ضرورت تحقیق پرداخته و اهداف تحقیق نیز، مسیر آن را مشخص می‌کند. فصل دوم با عنوان "بررسی رنگ و نور در نگارگری اسلامی ایران"، ابتدا به مبانی نظری واژگان ضروری اشاره دارد و در ادامه، رنگ و نور در قرآن، گفتار بزرگان دین، مکتب اشراق سهروردی، مکتب کبرویه نجم‌الدین کبری و نجم رازی بررسی شده، سپس رنگ و نور در ادبیات ایران مورد مطالعه قرار می‌گیرد. فصل سوم، با عنوان "تحولات نگارگری پس از نیمه عصر صفوی تا معاصر"، تحولات نگارگری، از نیمه عصر صفوی تا دوران معاصر بررسی می‌شود و اشاره‌ای دارد به پیدایش مدرسه مستظرفه و نقشی که در این تحولات داشته است. فصل چهارم، با عنوان "بازشناسی رنگ و نور در تحلیل آثار" به تحلیل دو جزء به هم وابسته، یعنی رنگ و نور، در تعدادی از آثار حسین بهزاد، محـمود فرشـچـیان، محمدباقر آقامیری، مجید مهرگان و اردشیر مجرد تاکستانی می‌پردازد. تحلیل آثار در این فصل از طریق مصاحبه با چند تن از نگارگران صورت می‌گیرد و امید است این پژوهش، مفید واقع شود.

 

 

فصل اول: کلیات پژوهش

 

 

1-1 بیان مسئله

 

از منظر فیزیک، "نور" امواج الکترومنیتیک (انرژی خورشیدی) است که دارای طول موج و طیف‌های مرئی و نامرئی هستند(براگ، 1362). در نگره‌ی نقاشان (کلاسیک) غرب، نور عنصری فیزیکی است که برای نشان دادن اشیاء غرق در تاریکی، از آن بهره می‌گیرند. اما در نگره‌ی هنرمند شرقی، همه‌ی اشیاء در نور غرقند و منبع نور واحد وجود ندارد.

از نظر نگارگر ایرانی اسلامی، هر شیء از افاضه وجود بهره‌مند است زیرا خدا نور مطلق آسمان و زمین است؛[1] و از نگاه عرفای مسلمان همانند مولانا، نور را چنین تعبیر می‌کنند:

هرکه را باشـد زدیده فتح باب او به هر ذره بـبینـد آفـتاب

هم ببیند نقش و هم نقاش را فرش دولت را و هم فراش را

مولوی

در هنر اسلامی رنگ‌ها راه و وسیله‌ای برای نمایش نور هستند. در نظر نقاشان ایرانی رنگ پیوند لطیفی با عالم ملکوت پیدا می‏‌کند، چنانکه آن‌ها سعی کرده‌اند به وسیله رنگ‌ها و آشنا شدن با عوالم نورانی، با عالم ملکوت پیوند نزدیک داشته باشند(آیت‌اللهی، 1377).

همان‌گونه که مطالعۀ نور و رنگ در اروپا، ابتدا حوزه‌های فلسفی، علم و فیزیک را در بر می‌گیرد، سپس به وادی هنر و زیبایی‌شناسی وارد می‌شود، در جهان اسلام نیز، بررسی نور و رنگ شامل حوزه‌های علمی، حکمی، عرفانی و زیبایی‌شناسانه می‌شود. با این تفاوت که مطالعۀ نور و رنگ در همۀ حوزه‌ها، تحت سیطرۀ حکمت اسلامی است و جدایی این حوزه‌‌ها، به سادگی ممکن نیست.

مورد دیگری که مطرح است زمان ورود اروپائیان به ایران است که فکر هنرمند ایرانی را تحت تأثیر خود قرار داد و این تأثیر در دوره‌های تاریخی متمادی ادامه پیدا کرد تا اینکه در زمان حاضر با پیشرفت تکنولوژی و ارتباط آسان با کشورهای غربی، منجر شد که تأثیر قابل ملاحظه‌ای در همه عرصه‌ها مخصوصاً در نقاشی ایرانی بگذارد.

قانع به خیالی ز تو بودیم چو حافظ یا رب چه گدا همّت و بیگانه نهادیم

(حافظ، 1384، 539)

 در هنر معاصر جهان‌بینی هنرمندان ایرانی تغییر می‌کند و در نقاشی این دوره، رنگ، همچنان ملموس‌تر و نور متمرکز می‌شود. به همین دلیل است که از مبانی سمبولیک و رمزی و حقیقتی دور شده و به وسیله‌ای برای نمایش عوارضی بدل می‌گردد.

اما بدیهی است، آثار نگارگران ممتاز این دیار، تحت تأثیر جهان‌بینی غربی قرار نگرفته و رنگ و نور در آثار نگارگران معاصر ترکیبی از رنگ شناسی سنتی و غربی است از این رو لزوم بررسی و شناخت این ویژگی مسئله اصلی تحقیق است. بنابراین بررسی آثار پنج نگارگر شاخص ایران: حسین بهزاد، محمود فرشچیان، محمدباقر آقامیری، مجید مهرگان، اردشیر مجرد تاکستانی می‌تواند روشنگر بسیاری از ارزش‌های هنر نگارگری معاصر ایران باشد.

 1-2 سؤال‌‌های اصلی

 سؤال‌هایی که در این پایان‌نامه مطرح می‌شوند عبارتند از:

1- آیا مفهوم رنگ در شرق و غرب، با انگیزه و نگره‌ی واحدی به‌کار می‎رود؟

2- آیا نور و رنگ، در آثار پنج نگارگر معاصر، همانند آثار نقاشان سنتی به‌کار رفته است؟

3- کیفیت بکارگیری نور ورنگ در آثار اساتید مورد نظر چگونه است؟

  1-3 فرضیه‌ها

 با توجه به پیشینه و ادبیات نظری تحقیق، در پاسخ به سؤال‌های مطرح شده، فرضیه‌هایی ارائه می‌شود که عبارتند از:

1- کاربرد نور و رنگ در نقاشی معاصر، با مفهوم نور و رنگ در نقاشی سنتی ایرانی اسلامی، متفاوت است.

2- به نظر می‌رسد تفاوت ماهوی نور و رنگ در نقاشی معاصر، تحت تأثیر مؤلّفه‌های هنر غربی و متأثر از نگارگران سنتی می‌باشد.

3- آثار اساتید مذکور در چند مرحله -که حاصل تجربیات ایشان می‌باشد- صورت گرفته و همه مؤلّفه‌های سنتی و ایرانی اسلامی را دارا می‌باشند. برخی از نگارگران نیز، در آثار خود از مؤلّفه غربی استفاده نموده‌اند.

  1-4 اهداف و کاربرد نتایج تحقیق

 این پژوهش از لحاظ هدف بنیادی می‌باشد. تحقیقات بنیادی در جستجوی کشف حقایق و واقعیت‌ها و شناخت پدیده‌ها و اشیاء بوده، که مرزهای دانش بشری را توسعه می‌دهند و قوانین علمی را کشف می‌کنند(حافظ نیا، 1387).

اولین هدف پژوهش، شناخت مؤلّفه‌های نور و رنگ، در هنر نگارگری معاصر ایران است. و دومین هدف، آسیب‌شناسی مؤلّفه‌های هنر نگارگری در تأمل و تأثیرپذیری از هنر غربی به ویژه در بکارگیری عنصر نور و رنگ، می‌باشد.

 

[1]. «الله نور السموات والارض»(نور،35)





عنوان مقایسه تطبیقی نقوش مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان (گردونه نقش)

عنوان مقایسه تطبیقی نقوش مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان (گردونه نقش)

عنوان مقایسه تطبیقی نقوش مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان (گردونه نقش)

چکیده

در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده و جمع آوری اطلاعات آن به شیوه ی کتابخانه ای و میدانی و با حضور در محل مورد نظر مشاهده و گردآوری شده است، که در صدد شناخت، گسترش و تطبیق و تحلیل نقوش دو بنای مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان می باشد.

در معماری نقشمایه های گوناگونی براساس مضامین مختلفی برای تزیین به کار رفته از جمله می توان به نقوش اشاره نمود که بیشترین و مهمترین عامل تزیین در بنا محسوب می شود و از نظر بصری دارای ارزش های بصری غنی و بدیع می باشند.

یکی از مهمترین ویژگی معماری ایران عصر صفوی تزیینات بسیار قوی است این تزیینات ریشه در فرهنگ، اعتقاداتو اندیشه های ملی مردم این سرزمین دارد. از مهمترین آثار معماری مکتب اصفهان مسجد شیخ لطف الله می باشد که از نظر فرم و رنگ و نقش دارای عالی ترین پیام ها می باشد و تا به امروز در مورد ریشه نقوش این بنای مهم تحقیق صورت نگرفته است. باتوجه به بررسی که صورت گرفته شد ریشه بسیاری از نقوش این اثر تاریخی در مسجد کبود تبریز رویت شد در پژوهش پیش رو ضمن بررسی نقوش مسجد شیخ لطف الله سعی در ریشه یابی و بررسی و تاثیر و مقایسه نقوش مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله و یا به عبارت صحیح در مکتب اصفهان مد نظر است و از طرفی با توجه به اهمیت آرم در معرفی یک سازمان یا موسسه یا هرچیز دیگر لزوم توجه به نقوش ایرانی در طراحی آرم بسیار مهم است و با این هدف جمع آوری این پژوهش صورت گرفته است.

عناصر تزیینی شاخص از کیفیت بصری مختلف دو بنا حکایت می کند ولی نزدیکی و شباهت تاثیر دو بنا را بیان می نماید و در عین شباهت دارای تفاوت هایی نیز می باشند. نقوش موجود در مسجد کبود ساده و در عین حال انتزاعی تر از نقوش مسجد شیخ لطف الله می باشند ولی پایه و اساس نقوش مسجد شیخ لطف الله همان نقوش ساده و انتزاعی مسجد کبود است که از تداوم تزیینات و سنت دیرینه که بر پایه ی اعتقادات دینی و ملی می باشد ریشه گرفته و تفاوت های موجود را می توان فاصله زمانی و جغرافیایی این دو بنا دانست.

کلید واژه: مقایسه تطبیقی، نقوش مسجد کبود تبریز، نقوش مسجد شیخ الله اصفهان، نشان.

فهرست مطالب

عنوان....صفحه

چکیده

فهرست مطالب

فصل اول: کلیات و پیشینه تحقیق

1-1 تعریف مساله...2

1-2ضرورت و اهمیت تحقیق...2

1-3سوالات تحقیق..2

1-4 فرضیات تحقیق..3

1-5 اهداف تحقیق...3

1-6 روش انجام تحقیق و روش گردآوری اطلاعات و ابزار آن..3

1-7 پیشینه تحقیق......4

1-8 چگونگی انجام پروژه عملی......................................................................................................................................................4

فصل دوم: معماری و تزیینات

2-1 معماری ایران در دوره اسلامی...............................................................................................................................................6

2-2 تزیینات معماری ایران در دوره اسلامی...............................................................................................................................8

2-3 نقش مایه های تزیینات معماری..........................................................................................................................................12

2-3-1 نقش مایه انسانی........................................................................................................................................................ 12

2-3-2 نقش مایه حیوانی.........................................................................................................................................................13

2-3-3 نقش مایه های گیاهی.................................................................................................................................................13

2-3-4 نقش مایه های هندسی............................................................................................................................................ 14

2-3-5 نقش مایه خطی (خط نگاره)................................................................................................................................15

2-4 تکنیک های تزیینات معماری..............................................................................................................................................19

2-4-1 آجر و سنگ.................................................................................................................................................................20

2-4-2 گچ.................................................................................................................................................................................21

2-4-3 کاشی و سرامیک....................................................................................................................................................... 24

2-4-4 نقاشی دیواری..............................................................................................................................................................24

فصل سوم: معرفی بنای مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

3-1 تاریخچه تبریز.........................................................................................................................................................................26

3-2 شیوه معماری آذری...............................................................................................................................................................27

3-2-1 بناهای سبک آذری...................................................................................................................................................28

3-3 مختصری از دولت قره قویونلو.............................................................................................................................................29

3-4 نقش دولت قره قویونلو در تاریخ هنر ایران.......................................................................................................................31

3-5 معماری در دوره قره قویونلو.................................................................................................................................................32

3-6 مسجد کبود.............................................................................................................................................................................33

3-7 بررسی نقوش مسجد کبود تبریز........................................................................................................................................36

3-8 تاریخچه اصفهان....................................................................................................................................................................68

3-9 شیوه معماری اصفهانی.........................................................................................................................................................68

3-9-1 بناهای سبک اصفهانی.............................................................................................................................................68

3- 10 مختصری از دولت صفوی..............................................................................................................................................70

3-11 نقش دولت صفوی در تاریخ هنر....................................................................................................................................72

3-12معماری در دوره صفوی....................................................................................................................................................73

3-13 مسجد شیخ لطف الله.........................................................................................................................................................74

3-14 بررسی نقوش مسجد شیخ لطف الله اصفهان...............................................................................................................77

فصل چهارم: مقایسه تطبیقی مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

4-1 مقایسه تطبیقی نقوش مسجد کبود تبریز و شیخ لطف الله اصفهان.......................................................................106

4-2 مقایسه تطبیقی طراحی و مصالح...................................................................................................................................108

4-2-1 کاشی کاری..............................................................................................................................................................108

4-2-2 خط و خوشنویسی.................................................................................................................................................109

4-2-3 آجر............................................................................................................................................................................110

4-2-4 سنگ.........................................................................................................................................................................111

4-2-5 معماری و پلان.......................................................................................................................................................112

4-3 شباهت ها و تقاوت های نقوش.......................................................................................................................................113

4-3-1 اسلیمی دهن اژدری...............................................................................................................................................113

4-3-2 اسلیمی ماری...........................................................................................................................................................113

4-3-3 اسلیمی برگی...........................................................................................................................................................113

4-3-4 اسلیمی خرطومی....................................................................................................................................................114

4-3-5 چنگ یا پیچک.......................................................................................................................................................115

4-3-6 یایه اسلیمی و سراسلیمی.....................................................................................................................................116

4-3-7 برگ...........................................................................................................................................................................116

4-3-8 برگ مو....................................................................................................................................................................121

4-3-9 غنچه.........................................................................................................................................................................121

4-3-10 گل های گرد.........................................................................................................................................................126

4-3-11 گلبرگ.....................................................................................................................................................................126

4-3-12 گل های شاه عباسی.............................................................................................................................................130

4-3-13 گل های خاص مسجد کبود................................

.............................................................................................134

4-3-14 ترنج...........................................................................................................................................................................134

4-3-15 قاب............................................................................................................................................................................135

4-3-16 حاشیه......................................................................................................................................................................135

4-3-17 گره چینی............................................................................................................................................................. 136

نتیجه گیری و پیشنهادات........................................................................................................................................................166

فصل پنجم: نشانه چیست؟

5-1 نشانه..................................................................................................................................................................................... 162

5-2 نماد و نشانه در طول تاریخ...............................................................................................................................................169

5-3 نشانه (لوگو) .........................................................................................................................................................................170

5-4 ویژگی‌های بصری نشانه.....................................................................................................................................................170

5- 5 نشان.....................................................................................................................................................................................171

5-5-1تطور نشانه از شمایل به سوی نماد......................................................................................................................171

5-6 نماد ها و احساسات............................................................................................................................................................171

5 – 7 استفاده از رنگ؛ در طراحی نشانه...............................................................................................................................171

5-8 انواع نشانه...........................................................................................................................................................................172

5-8-1 نشانه ی نمایه ای indexi que ......................................................................................................................172

5-8-2 نشانه شمایلی iconique ..................................................................................................................................172

5 -8-3 نشانه نمادین symbolique ..........................................................................................................................172

5-8-4 نشانه‌ تصریحی و تلویحی........................................................................................................................................172

5-9 اهمیت انتخاب قالب و نوع آن در طراحی آرم..............................................................................................................173

5-9-1 انواع آرم.....................................................................................................................................................................173

5-9-2 آرم نوشتاری logo type ..................................................................................................................................173

5-9-3 آرم شمایلی logo iconique یا ico type.............................................................................................174

5-9-4 آرم تلفیقی logo mixte...................................................................................................................................175

5-10 نشانه‌های ترسیمی..........................................................................................................................................................175

5-11 نمادها و ارتباطات بین‌الملل...........................................................................................................................................175

5-11-1نشانه های تجاری..................................................................................................................................................176

فهرست منابع مطالعاتی.............................................................................................................................................................177

پروژه عملی....................................................................................................................................................................................184

چکیدة لاتین.................................................................................................................................................................................190

فهرست تصاویر

5-277 آرم نوشتاری. (منبع: برگرفته از سایت/www.persianGFX.com)..............................................................174

5-278 آرم شمایلی. (منبع: برگرفته از سایت/www.persianGFX.com)...............................................................174

5-279 آرم شمایلی-نمادین. (منبع: برگرفته از سایت/www.persianGFX.com)................................................174

4-1 پلان مسجد شیخ لطف الله اصفهان(منبع:سایت میراث فرهنگیwww.Isfahan cht.ir)..............................111

4-2 پلان مسجد کبود تبریز(منبع:سایت میراث فرهنگیwww.Isfahancht.ir)......................................................111

شکل3-1تا شکل4-263.......................................................................................................................................................... 136-36

تصویر3-29تا تصویر4-304.................................................................................................................................................. 136-36

طرحهای6- 1 تا 6– 16......................................................................................................................................................189-186

فهرست جداول

جدول شماره 1. اسلیمی دهن اژدری....... ........................... ......................................................................................................137

جدول شماره 2. اسلیمی ماری......................................................................................................................................................138

جدول شماره 3. اسلیمی برگی....................................................................................................... .............................................138

جدول شماره 4. اسلیمی خرطومی...............................................................................................................................................139

جدول شماره 5. چنگ یا پیچک...................................................................................................................................................142

جدول شماره 6. پایه اسلیمی.........................................................................................................................................................143

جدول شماره 7. برگ......................................................................................................................................................................147

جدول شماره 8. برگ مو................................................................................................................................................................149

جدول شماره 9. غنچه....................................................................................................................................................................151

جدول شماره 10. گل های گرد....................................................................................................................................................154

جدول شماره 11. گل های شاه عباسی.......................................................................................................................................159

جدول شماره 12. گل های مخصوص مسجد کبود تبریز........................................................................................................161

جدول شماره 13. ترنج..... .............................................................................................................................................................162

جدول شماره 14. قاب.............................................. ....................................................................................................................163

جدول شماره 15. حاشیه......... ................. ..................................................................................................................................165

جدول شماره 16. گره چینی.........................................................................................................................................................165

  فصل اول

کلیات و پیشینه تحقیق

 1-1 تعریف مساله

تداوم در نقوش معماری ایرانی یک روند چند هزار ساله داشت که در هر دوره بر طبق مذهب و دین و نوع مصالح ساختمان دچار تحولاتی می شد. ولی در کل نمادهای کهن باستان و باستانی ایرانی تکرار می شد.

با ظهور مکتب تیموری و گسترش کاشی کاری در معماری این روند در دوره صفوی به نقطه اوج خود رسید. ولی دوره صفوی هم مثل سایر دوران ایران در زمینه هنر و معماری در ادامه دوران قبل از خود بود. که در این بین معماری دوره قره قویونلو (مکتب آذری) در زمینه تزیینات بیشترین تاثیر را در معماری صفوی گذاشت. در این بین شباهت های بسیاری در کاشی کاری های مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله می توان شاهد بود.

مسجد شیخ لطف الله به عنوان گنجینه ای از تزیینات معماری در زمینه های مختلف تزیینی خط، نقوش گیاهی و هندسی و همچنین قاب بندی که در نقوش صورت می گرفت تحت تاثیر مسجد کبود بوده است. با توجه به ریشه آذربایجانی خاندان صفوی می توان گفت همانطور که قدرت گیری خاندان صفوی از آذربایجان شروع و در اصفهان به اوج رسید. در زمینه معماری نیز مکتب آذری (مسجد کبود) را در اصفهان در قالب شیخ لطف الله به اوج رساندند.

1-2 ضرورت و اهمیت تحقیق

با توجه به تداوم نقوش در تزیینات معماری لزوم توجه به تزیینات معماری در دوره قره قویونلو به عنوان یک پل ارتباطی بین معماری تیموری و معماری صفوی مهم به نظر می رسد که همیشه نادیده گرفته می شود. عناصر و نقش مایه های تزیینی بدیع و غنی مسجدکبود و مسجد شیخ لطف الله عاملی گردیده که هریک از این بناها در زمان خویش به شاهکار هنری دوره تاریخی خود مبدل شوند. به همین جهت توجه و مطالعه ی بصری نقوش این دو مکان که براساس هندسه و تناسبات طراحی شده این امکان را می دهد. با بررسی و بهره گرفتن از نقوش آثاری را خلق نمود که دارای ویژگی های سنتی و مذهبی باشد. با پدید آوردن چنین آثاری می توان بیشترین ارتباط را با مردم برقرار کرد که در برگیرنده صنایع هنری و دوران اسلامی ایران باشد.

1-3 سوالات تحقیق

سوالاتی که این پژوهش در پی پاسخگویی آنها می باشد با یک نگاه کلی عبارتند از:

- تاثیر سنت های ایرانی در شکل گیری و همانندی نقوش مسجد کبود و شیخ لطف الله چیست؟

- آیا نقوش مسجد شیخ لطف الله تحت تاثیر مسجد کبود بوده است؟

- با وجود شباهت بسیار علت تفاوت های زیاد این دو بنا ناشی از چیست؟

1-4 فرضیات تحقیق

_ معماری و نقوش دوره صفویه تحت تاتیر دوره قره قویونلوها بوده و با توجه به این که دوره صفویه در برخی موارد نیز تحت تاثیر دوره ترکان بوده که از جمله شیعه شدن را می توان ذکر کرد.

_ نقوش مسجد شیخ لطف الله از نقوش مسجد کبود الهام گرفته و تاثیر خطوط و فرم ها را در این مسجد می توان دید. به ویژه اوج شباهت را در نقوش پایه صحن مسجد کبود و نقوش طاق نمای گنبد خانه مسجد شیخ لطف الله که با زمینه نخودی رنگ است می توان دید. نقوش طاق نمای گنبد خانه برگرفته از نقوش پایه صحن مسجد کبود است. ولی این دو بنا دارای تفاوت هایی نیز می باشند.

_ تفاوت های موجود در این دو بنا را می توان با این فرض بیان نمود یکی بعد زمانی نزدیک به150 سال که بین ساخت این دو مسجد می باشد. نیز توجه به این که دو بنا در دو ناحیه مختلف آب و هوایی ساخته شده اند. همچنین مکتب های هنری موجود در این شهرها بی تاثیر نبوده، نکته قابل توجه این است که هنر اصفهان ریشه در مکتب سلجوقی دارد و هنر تبریز به هنر ایلخانیان برمی گردد.

1-5 اهداف تحقیق

هدف اصلی که این پژوهش دنبال می کند عبارتند از:

_ بررسی و تطبیق نقوش دو بنای تاریخی مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان.

_شناخت قابلیت های گرافیکی نقوش و رسیدن به آرم هایی فرهنگی که از ریشه و فرهنگ ملی و دینی خود جامعه باشد.

_جمع آوری نقوش مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان واجرا برداری و آنالیز آنها.

هدف فرعی که این پژوهش نیز عبارتند از:

_ بررسی دو دوره تاریخی از نظر مکان و جغرافیا و پیشینه ی فرهنگی.

_شناخت اسلیمی و ختایی و آرایه های تریینی.

در مجموع هدف کلی بررسی بصری و جمع آوری نقش مایه های مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان می باشد. این تطبیق و تحلیل نقش مایه ها جهت بهره گیری از قابلیت های بصری نقوش در خلق آثار هنری می باشد.

1-6 روش انجام تحقیق و روش گردآوری اطلاعات و ابزار آن

با توجه به قدمت، اهمیت و تاریخی بودن مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان این پژوهش از نوع تاریخی توصیفی بوده و اطلاعات حاصل را از طریق کتابخانه ای و میدانی و با حضور در محل مورد نظر و مشاهده و تجربه شخصی جمع آوری گردیده است. اطلاعات تصویری و نقوش و نقش مایه های جامعه آماری با استفاده از تکنیک عکاسی با حضور در محل تهیه شده اند. تمامی تصاویر به غیر از آنهایی که منابعشان ذکر شده توسط نگارنده تهیه شده اند. در مرحله ی بعد عکس ها و نقوش نیز با استفاده از برنامه های گرافیکی آنالیز شده است.

1-7 پیشینه تحقیق

در هیچ رساله یا کتابی به طور مستقل یا غیر مستقیم این دو بنا که در دو دوره تاریخی متفاوت ساخته شده به این صورت مورد مقایسه قرار نگرفته است.

منابع بسیاری به معرفی این بناها و دوره ی تاریخی پرداخته اند اما این دو بنا را مقایسه نکرده اند. چندی از منابع مورد استفاده عبارتند:

- ترابی طباطبایی، جمال، نقش ها و نگاره های مسجد کبود تبریز، نشریه موزه آذربایجان شرقی، شماره4، مهر1348.

- کیانی، محمدیوسف، تاریخ هنر معماری ایران در دوره اسلامی، چاپ دوم، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها(سمت)، تهران،1377.

- اپهام پوپ، آرتور و آکرمن، فیلیس و شرودر، اریک، اقتباس و نگارش پرویز ناتل خانلری، شاهکارهای هنر ایران، چاپ سوم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، 1383.

- سلطانزاده،حسین، تبریز خشتی استوار در معماری ایرانی، چاپ اول، چاپ صهبا، تبریز، 1376.

- نجم آبادی، محمدحسین، مسجد شیخ لطف الله و ویژگیهای آن، چاپ دوم، نشر فرزان روز، تهران، 1381.

- پیرنیا، محمد کریم، تدوین غلامحسین معماریان، سبک شناسی معماری، چاپ چهارم، انتشارات سروش دانش و معمار، تهران، 1384.





کارکرد نماد نشانه و اسطوره در فیلمنامه های بهرام بیضایی

کارکرد نماد نشانه و اسطوره در فیلمنامه های بهرام بیضایی

کارکرد نماد نشانه و اسطوره در فیلمنامه های بهرام بیضایی

فهرست

عنوان صفحه

 فصل اول معرفی پایان نامه... 1

1- 1 مقدمه .. 2

1- 2 هدف تحقیق.. 3

1-3 بیان مسئله و موضوع تحقیق.. 3

1- 4 اهمیت مساله تحقیق(ضرورت تحقیق)... 4

1- 5 انگیزه محقق در انتخاب موضوع.... 5

1- 6 قلمرو تحقیق و مشخص کردن واحد تجزیه و تحلیل5

1- 7 تعیین سوال پژوهش... 6

فصل دوم سوابق تحقیق. 7

2- 1 نشانه شناسی ... 8

2- 1 -1 تاریخچه نشانه شناسی .... 8

2-1- 2 تعریف نشانه ................................. 9

2-1-3 فردینان دو سوسور ............................. 10

2-1-4 محورهای هم‌نشینی و جانشینی..................... 12

2-1-5 نشانه شناسی در آمریکا.......................... 13

2-1-6 تحولات نشانه شناسی بعد از سوسور ............... 14

2-1-7 نشانه و کارکرد آن در سینما ................... 15

2-1-8 نشانه‌های تصویری در سینما....................... 17

2-1-9 خوانش متن ..................................... 18

2-2 اسطوره..................................... 19

2-2-1 تعریف اسطوره ................................. 19

2-2-2 اهمیت و کارکرد اساطیر.......................... 20

2-2-3 شخصیت‌های اسطوره‌ای............................. 21

2-2-4 اساطیر ایران................................... 21

2-2-5 تحلیل اسطوره‌شناختی............................. 22

2-2-6 کارکرد اسطوره در سینما......................... 22

2-2-7 اسطوره و ادبیات................................ 24

2-2-8 نقد اسطوره شناختی...................................................................................................................25

2-2-9 ناخودآگاه جمعی................................. 26

2-2-10 کهن الگوها.................................... 26

2-2-10-1 نمونه‌هایی از کهن الگوها........................................................................................................................27

2- 3نماد............................................................................................................................28

2- 3- 1 تعریف نماد..................................................................................................................................28

2-3-2 کلمه سمبول .................................... 30

2-3-3 نماد در نشانه‌شناسی............................. 30

2-3-4 نمادگرایی.....................................................................................................................................33

2-3-5 سمبولیسم در ادبیات..................................................................................................................33

2-3-6 دیدگاه یونگ درباره نماد .............................................................................................................34

2-3-7 نماد در سینما ...............................................................................................................................35

2- 4 بهرام بیضایی................................................................................................................................36

2-4-1 زندگی نامه و آثار...........................................................................................................................37

2-4-2 جایگاه بیضایی در سینمای ایران.................................................................................................44

2-4-3 نگاه منتقدان به آثار بهرام بیضایی..............................................................................................45

2-4-4 فیلم‌شناسی توصیفی آثار بیضایی ..............................................................................................48

2-4-4-1 چریکه تارا....................................................................................................................................48

2-4-4-2 مرگ یزدگرد........................................ 49

2-4-4-3 باشو، غریبه‌ای کوچک................................ 51

2-4-4-4 مسافران .....................................................................................................................................53

2-4-4-5 سگ کشی.......................................................................................................................57

فصل سوم تجزیه و تحلیل استنتاج.................................................................................................59

3-1 فیلمنامه ...................................... 60

3-2 تدوین.......................................... 62

3-3 اسطوره در سینمای بهرام بیضایی.........................................................................................63

3- 3-1 مهر / میترا ...................................................................................................................................63

3- 3-2 ناهید / اناهید .............................................................................................................................63

3-4بن‌مایه‌های مشترک در آثار بیضایی................ 64

3- 4-1 زن در آثار بیضایی ............................ 64

3-4-1-1 زن و طبیعت ................................... 75

3-4-1-1-2 درخت ...................................... 75

3-4-1-3 فضای شهری.................................... 77

3- 4-2 مرگ (جدایی)................................... 78

3- 4-3 آیینه......................................... 85

3-5 کارکرد نمایش در آثار سینمایی بیضایی......... 88

3- 5-1 نشانه شناسی مکان در تعزیه..................... 95

3-6 نشانه‌های شمایلی............................... 97

3-7 نشانه‌های فرهنگی...................................................................................................97.......

فصل چهارم خلاصه، نتیجه گیری و پیشنهادها..............................................................100..........................................

4-1 خلاصه و نتیجه گیری ..............................................................................................................101

4-2 پیشنهادها................................................................................................................103

4-3منابع و مآخذ............................................................................................................104

4- 3-1 مقاله ها.....................................................................................................................................104

4- 3-2 کتاب ها....................................................................................................................................106

4- 3-3 پایان نامه ها ...........................................................................................................................108

   چکیده

 نشانه شناسی،دانش عمومی مطالعه نشانه ها، در سالها ی میانی دهه 60 در سدۀ بیستم بر پایه نظریات فردینان دو سوسور، زبان شناس سوئیسی، پدید آمد. پس از آن بزرگانی چون پیرس، بارت، اکو، متز و... آن را توسعه بخشیدند و امروزه یکی از شاخه های مهم در رشته‌ های مختلف از جمله هنر است، قابل ذکر است که نشانه‌شناسی در ایران یک موضوع نو و تقریبا تازه است که هنوز در بسیاری از زمینه ها جای کار و تحقیق و بررسی دارد.

بر اساس اصول نشانه شناسی،هر متن ساختاری متشکل از نشانه‌‌هاست از جمله نشانه‌شناسی ساختار -گرا،فرهنگی و .... نشانه‌شناسی یکی از روش‌های تحلیل متن است و وظیفه نشانه‌شناس، تحلیل و بیرون کشیدن دلالت های درون متن و توضیح و بست آن برای هرچه بهتر درک کردن متن است.

همچنین اسطوره‌شناسی که در زمره تبار شناسی فرهنگ یک ملت قرار می گیرد، در کنار نشانه‌شناسی منجر به تحلیل بهتر متن و همینطور تأویل های متنی می گردد. در این بین نماد و نماد شناسی حالتی بینا بینی دارد به طوری که پیرس در تقسیم بندی خود صراحتا نماد را در دسته بندی نشانه‌ای خود قرار داده است.

در این پژوهش کوشش شده تا فیلمنامه های انتخاب شده از آثار بهرام بیضایی، فیلمساز، کارگردان و نمایشنامه نویس معاصر، از دریچه‌ی نشانه‌شناسی،اسطوره و نماد مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد تا درک بهتر و دقیق تری نسبت به آن ها حاصل شود و برای رسیدن به این مهم،بنیان تحقیق بر استخراج نشانه‌های تصویری،کلامی،متنی و فرهنگی بوده است چرا که بیضایی از محدود کارگردانان بزرگ ایران‌شناس است که دانشی عمیق نسبت به ریشه‌های اسطوره _ای این مرز و بوم باستانی دارد و برای خلق آثار بی نظیرش این ریشه ها را در قالبی نشانه‌شناختی با زیبایی خاص مؤلفه های سبکی اش به جامعه‌ی مخاطبان خود عرضه کرده است. همچنین برای درک و فهم موجز تر آثار او از نشانه‌های تصویری وکلامی برای فهم لایه های درونی متن نیز کمک گرفته شده است.

گفتنی است بیضایی در مقام یک کارگردان مؤلف همواره کوشیده است از بیان صریح برای القای اندیشه‌های خود دوری جوید و از نشانه،اسطوره و نماد در سطوح متفاوت و متعدد برای نزدیک شدن به یک بیان هنریِ ناب بهره جوید. همین رویکرد وی را در عِداد کارگردانان صاحب سبکی قرار می دهد که با چیدمانی وسواس آمیز و گاه نمایشی بر آن است تا از همه عناصر بصری موجود در فیلم برای انتقال دغدغه ها، اندیشه ها وآگاهی بخشی هنرمندانه و غیر مستقیم استفاده کند.

  واژگان کلیدی:نماد، نشانه، اسطوره، بهرام بیضایی، فیلمنامه

 فصل اول

معرفی پایان نامه

 1-1 مقدمه

 در حقیقت نشانه‌شناسی را می‌توان صورت کاربردی زبان‌شناسی دانست؛ تحلیل‌های نشانه‌شناختی در همه‌ی زمینه‌ها، از طراحی لباس و مد گرفته تا تبلیغات و ... کار آمد بوده‌اند.

بنیادی‌ترین و اصلی‌ترین مفهومی که در دانش نشانه‌شناسی مطرح می‌شود مفهوم نشانه است. نظریه پردازان نشانه‌شناس، انسان را نوعی نشانه می‌دانندکه قادر به خلق و تغییر معناست. مباحث نشانه‌شناسی و نقد فرهنگی، ضرورتا و همیشه از نشانه شروع می‌شود. (مرزبان،1391 : 8)

در متون ادبی (فیلمنامه ها) نحوه گفتن و ایجاد تصور از متن توسط نویسنده بسیار مهم است.چرا که به ترتیبی که می نویسد یکی یکی نشانه ها در ذهن متصور می شوند و شکل می‌گیرند و چه بسا با بد‌گویی و یا جا به جایی حتی یک حالت ،ترتیب به هم بریزد و نشانه‌ها‌ی متنی نتوانند خود را نشان دهند،پس این نکته نیز بسیار حائز اهمیت است.یا به بیانی دیگر ،متن در یک تحلیل همنشینی قرار می‌گیرد.

قابل ذکر است که نظم همنشینی بیشتر در قالب نوشتار و متن جای دارد و حضور پر رنگ دارد و خواننده را بر آن می دارد که ترتیب اتفاقات را که همان نشانه ها هستند، آن طور که نویسنده می‌خواهد دنبال کند و در واقع طبق روابط همنشینی ذهن نویسنده اتفاق بیفتد(که این امر صد در صد نیست)، اما در صحنه و فیلم این قدرت تا حدودی از هنرمند گرفته می شود و از آن جا که هر پرده پر از نشانه‌های مختلف است(شمایلی،نمایه ای،نمادین) ،ترتیب و نحوه قرار گرفتن و درک آن توسط مخاطبان دچار تغییر می شود.

این پروژه که شامل چهارفصل است،در فصل اول به معرفی پایان‌نامه اختصاص یافته و در فصل دوم که سوابق تحقیق است در مورد نشانه‌شناسی،اسطوره و نماد و در آخر بهرام بیضاییصحبت شده و به تعریف، معرفی و بررسی هرکدام از آن‌ها پرداخته شده و همچنین نظریاتی که از جانب متفکرین مربوطه گفته شده وجود دارد. البته ذکر این نکته را ضروری می‌دانم که بخش‌بندی این فصل به ترتیب گفته شده حاکی از این امر است که مسائل مربوط به نماد و نمادشناسی هنری ریشه‌ای مشترک در نشانه‌شناسی و اسطوره دارد،به همین جهت پس از معرفی آن دو بخش مذکور آورده شده‌است و در بخش آخر نیز به معرفی زندگی‌نامه و جایگاه بهرام بیضایی در بین صاحب‌نظران و مفسرین و منتقدین سینمای ایران اختصاص یافته و همچنین آثار هنری وی تیتروار عنوان گردیده و مختصری از پنچ فیلمنامه مورد بررسی، آورده شده‌است.

در فصل سوم تجزیه و تحلیل بر روی فیلمنامه های منتخب بیضایی انجام شده و همچنین بن مایه‌های مشترک در آثار بیضایی بست داده شده و درنهایت در فصل چهارم خلاصه و نتیجه گیری از کل پروژه و قسمت پیشنهاد نیز ذکر گردیده است.

1-2 هدف تحقیق

در این پژوهش،هدف بنیادین بازخوانی فیلمنامه‌های این نویسنده معاصر استتا این آثاراز منظر نقد اسطوره‌شناختی و نمادگرایانه مورد واکاوی قرار گیرند. واکاوی نمادشناسانه فیلمنامه‌های بیضایی به شناخت هرچه بیشتر وجوه هنری و خلاقانه این نویسنده کمک می‌کند ودرک و دریافتی زیباشناسانه، ژرف‌تر و بهتر از آثار وی را در پی خواهد داشت.

1-3 بیان مسئله و موضوع تحقیق

در برخی از فرهنگ‌ها معنی آنچه خیالی و غیر واقعی است و جنبه افسانه‌ای محض دارد،یافته است.جان هیلنز منشأ این کژفهمی از اصطلاح اسطورهرا تعریف ارایه شده درفرهنگ آکسفورد می‌داند که اسطوره را به معنای افسانه و سخن خیالی گرفته است(هیلنز،1387 : 24)

اما اسطوره را باید داستان و سرگشتگی مینوی دانست که شرح عمل،عقیده،نماد یا پدیده‌ای طبیعی است که دست کم بخشی از آن‌ها از سنتها و روایت‌ها گرفته شده و با آیین‌ها و عقاید دینی پیوند ناگسستنی دارد،در اسطوره سخن از این است که چگونه هر چیز پدید می‌آید و به هستی خود ادامه می‌دهد(آموزگار، 1389 : 4-3)

دانش اسطوره شناسی به بررسی اساطیر و کارکرد و بازتابشان در هنر،ادبیات،فلسفه و ... می‌پردازد.ارائه تعریفی جامع و مانع از اسطوره بنا بر دیدگاه میرچا الیاده ناممکن است اما از یک چشم انداز،اسطوره یک نوع تاریخ مقدسرا حکایت می‌کند و واقعه‌ای را بازگو می‌کندکه در زمان ازلی و آغازین رخ داده است.(الیاده،1391: 18)

درتعریف نشانه و مبحث نشانه‌شناسی محققان بسیاری کار و نظریه‌پردازی کرده‌اند و به همین دلیل تعریف و تقسیم‌بندی‌های متعددی نیز وجود دارد.هر چند دانش نشانه‌شناسی یک رویکرد نوین در نقد هنری و ادبی به شمار می‌‌رود اما علی رغم عمر کوتاه خود گستره و اهمیت ویژه‌ای در نقد جدید پیدا کرده‌است.

نشانه(Sign)از دیدگاه فردینان دو سوسور،بنیان‌گذار دانش نشانه شناسیSemiology)) در اروپا، متشکل از دوجزء است:دالو مدلول.واز منظر پیرس در سنت نشانه‌شناسی آمریکایی متشکل از سه جزء:نشانه،موضوع و مفسر است.دانشی را که بررسی نشانه‌ها وچگونگی شکل‌گیری و تفسیر آنها می‌پردازد، دانش نشانه‌شناسیمی‌گویند.

بنا بر تعریف امبرتو اکو،نشانه‌شناس برجسته معاصر، نشانه‌شناسی با هرچیزی که بتواند یک نشانه قلمداد شود سر‌و‌کار دارد.(چندلر،1387: 20)یکی از تعاریف کوتاه از نشانه:دلالت چیزی است بر چیز دیگر. نماد عبارت است از یک شیء،یک شخص،یک موقعیت،یک عمل یا چیز دیگری که داری معنای لغوی است اما علاوه بر آن معانی دیگری را نیز دارد.(مقدادی،1378، 582)

در یک متن اعم از داستان،یک فیلم یا یک پرده نقاشی برخی عناصر متن می‌توانند علاوه بر معنای ظاهری دلالت‌هایی بر معانی ثانویه دیگری هم داشته باشند.نمادهاازیک منظر می‌توانند خصوصی و ساخته و پرداخته هنرمند در اثر هنری‌اش باشند و از سویی دیگر جنبه عام و همگانی پیدا کرده باشند.کاربرد نشانه و نماد و اسطوره در یک اثر هنری به غنای معنایی و تکنیکی آن می‌انجامد.

بهرام بیضایی(1317)یکی از فیلمسازان و نمایشنامه‌نویسان برجسته معاصر است که در آثارش گرایش زیادی به ماده پردازی و بهره‌مندی از اسطوره‌ها نشان می‌دهد.ویبه ویژه به عناصر فرهنگ ایرانیعلاقه‌مندی بسیار دارد.محمد عبدی درکتاب «زندگی و سینمای بهرام بیضایی»می‌نویسد:بهرام بیضایی،نمونه کاملی از یک سینما‌گری استمؤلف،که آثار و اندیشه‌هایش حول محور‌های خاصی می‌گردد و او فیلم به فیلم به مایه‌های ثابتی می‌پردازد که جملگی دغدغه‌های راستین‌اش هستند.از این رو به راحتی می‌توان ارتباط‌های ویژه‌ای را میان فیلم‌های او جستجو کرد.هر شخصیت در فیلم به شکلی در فیلم دیگر تکرار می‌شود و به نوعی ادامه می‌یابد.

در نتیجه فیلم‌های بیضایی ضمن این که هر یک به خودی خود کامل هستند،ارتباط تنگاتنگی با دیگر فیلم‌هایش دارند و در مجموع شمایی کلی از دنیای یک هنرمند سر سخت با جهانی کاملا ویژه ترسیم می‌کنند که فقط و فقط مختص خود او است و به دلیل بی نهایت خاص بودن این دنیا _ و دروغین و ظاهری نبودن آن_قابل تقلید نیست.(عبدی،7:1383)

1-4 اهمیت مسأله تحقیق(ضرورت تحقیق)

مهمترین دلیل انتخاب این موضوع،اهمیت آثار بهرام بیضایی در سینما و تئاتر ایران است که در حافظه تاریخ هنری سینمای ایران حک شده،چرا که بسیاری از هنرمندان بعد از وی، از کار او تأثیر گرفتند.بهرام بیضایی با تکیه بر اسطوره و تاریخ سنتی و ملی ایران آثاری در خور تعمق را آفرید که به سبب هماهنگ کردن اسطوره‌های باستانی این سرزمین با جامعه‌ی مدرن و امروزی توانسته آثاری متفاوت خلق کند و به این سبب جاودانه ماندند،وی در آثار خود از نماد‌ها و نشانه‌های بسیاری استفاده کرده که بر عمیق بودن و تأثیر‌گذاری آثارش افزوده و به محققان این فرصت راداده تا در آثارش کنکاش کنند و نکته‌های تازه‌ای رابیرون بکشند. که در ارتباط با فرهنگ و تمدن تاریخی این مرز و بوم است.

می‌توان گفت وی در آثارش به یک نوع باز‌آفرینی اسطوره دست زده و برای این امر چهارچوب شعری خود را حفظ کرده که البته شعرگرایی بیضایی در درام،بازی تصنعی با کلمات نیست بلکه نوعی شکوفا ساختن حقیقت در فرم‌های زیبایی‌شناسی است.از این رو برای خود سبک خاصی برگزیده که صاحب نظران به این شیوه‌ی درام نویسی «تئاتر بیضایی» می‌گویند که غیر قابل تقلید است.

1-5 انگیزه محقق در انتخاب موضوع

به نظر نگارنده در آثار (فیلمنامه‌های) این استاد نکته‌هایی در مورد زیبایی‌شناسی خود متن وجود داردکه قابل تحقیق و بررسی است من جمله از منظر نشانه و نماد‌شناسی که کمتر به آن پرداخته شده.از منظر اسطوره‌شناسی نیز به همین منوال است چرا که در تحقیق‌هاییکه تا به حال انجام شده،کار به صورت اجمالی و گزینه‌ای صورت گرفته و این پژوهش می‌تواند رویکردی جامع پرتوی بر این بخش از خلاقیت این نویسنده بیفکند.

1-6 قلمرو تحقیق و مشخص کردن واحد تجزیه و تحلیل

در این پروژه سعی بر آن شده که تعداد مشخص و محدودی از فیلمنامه‌های بهرام بیضایی انتخاب و روی آن‌ها کار شود و در بین این پنج نمونه که به ترتیب عبارتند از باشو، غریبه‌ای کوچک،چریکه‌ی تارا،سگ‌کشی،مسافران و مرگ یزدگرد، از منظر نماد،نشانه شناسی و اسطوره بررسی و تجزیه و تحلیل می‌شوند.

 

 1-7 تعیین سؤال پژوهش

1.اسطوره‌ها چه جایگاهی در فیلمنامه‌های بهرام بیضایی دارند؟

2.استفاده از نشانه و نماد در فیلمنامه‌های بهرام بیضایی به چه صورت بوده‌است؟





نقش کیفیت گزارشگری در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود روی تصمیمات سرمایه گذاری

نقش کیفیت گزارشگری در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود روی تصمیمات سرمایه گذاری

نقش کیفیت گزارشگری در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود روی تصمیمات سرمایه گذاری

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده....1

فصل اول؛ کلیات پژوهش

1-1 دیباچه...3

1-2 بیان مسئله...5

1-3 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش...6

1-4 اهداف پژوهش...7

1-4-1 هدف علمی..............................................................................................................................................7

1-4-2 هدف کاربردی..........................................................................................................................................7

1-5 سوالات پژوهش...........................................................................................................................................8

1-6 فرضیه های پژوهش......................................................................................................................................8

1-7 متغیرهای پژوهش.......................................................................................................................................8

1-7-1متغیر مستقل...............................................................................................................................................9

1-7-2 متغیرهای وابسته.......................................................................................................................................9

1-7-3 متغیرهای کنترل......................................................................................................................................10

1-8 روش پژوهش.............................................................................................................................................12

1-9 داده ها ونحوه جمع آوری آن­ها..................................................................................................................12

1-10 قلمرو پژوهش..........................................................................................................................................13

1-10-1 قلمرو موضوعی...................................................................................................................................13

1-10-2 قلمرو مکانی........................................................................................................................................13

1-10-3 قلمرو زمانی.........................................................................................................................................13

1-11 تعریف واژگان تخصصی پژوهش............................................................................................................13

1-11-1 کیفیت گزارشگری...............................................................................................................................13

فهرست مطالب

عنوان صفحه

1-11-2 سرمایه­گذاری سرمایه­گذاری...............................................................................................................13

1-11-3 سرمایه گذاری تحقیق و توسعه............................................................................................................14

1-12 ساختار کلی پژوهش.................................................................................................................................14

1-13 خلاصه فصل............................................................................................................................................15

فصل دوم؛ ادبیات پژوهش

2-1 دیباچه.........................................................................................................................................................17

2-2 گفتاراول؛گزارشگری مالی...........................................................................................................................18

2-2-1کیفیت گزارشگری.................................................................................................................................19

2-2-2 عدم تقارن اطلاعاتی...............................................................................................................................21

2-3 گفتار دوم؛ سیاست­های تقسیم سود............................................................................................................25

2-3-1 مفهوم سود تقسیمی................................................................................................................................26

2-3-2 تئوری‌های تقسیم سود...........................................................................................................................28

2-3-3 تئوری تقسیم سود باقیمانده...................................................................................................................29

2-3-4 تئوری علامت­دهی.................................................................................................................................30

2-3-5 تئوری نمایندگی.....................................................................................................................................32

3-2-6 فرضیه هزینه نمایندگی...........................................................................................................................33

2-3-7 فرضیه حداقل هزینهتقسیم سود..............................................................................................................34

2-3-8 فرضیه پاداش مدیریت.............................................................................................................................35

2-3-9 فرضیه‌های پیامدیو جانشینی.................................................................................................................35

2-3-10 تئوری بلوغ............................................................................................................................................36

2-3-11 تئوری پذیرایی.......................................................................................................................................37

2-3-12 عدم اطمینان جریان‌های نقدی و سیاست تقسیم سود...........................................................................38

فهرست مطالب

عنوان صفحه

2-3- 13 نسبت سود انباشته به جمع حقوق صاحبان سهام و سیاست تقسیم سود ............................................41

2-3-14 فرصت‌های سرمایه‌گذاری و سیاست تقسیم سود..................................................................................43

2-3-15 سودآوری و تقسیم سود........................................................................................................................44

2-4 گفتار چهارم؛ سرمایه­گذاری..........................................................................................................................45

2-4-1 سرمایه گذاری سرمایه­ای.........................................................................................................................47

2-4-1-1 بر اساس موضوع سرمایه­گذاری..........................................................................................................47

2-4-1-2 بر اساس زمان یا مدت سرمایه­گذاری..................................................................................................47

2-4-1-2 بر حسب خطر یا ریسک سرمایه­گذاری..............................................................................................47

2-4-2 سرمایه گذاری تحقیق و توسعه................................................................................................................48

2-5 گفتار چهارم- پیشینه پژوهش.......................................................................................................................50

2-5-1 پژوهش­های انجام گرفته در خارج از ایران..............................................................................................51

2-5-2 پژوهش­های انجام شده در داخل کشور...................................................................................................52

2-6 خلاصه فصل................................................................................................................................................63

فصل سوم؛ روش شناسی پژوهش

3-1 دیباچه.........................................................................................................................................................65

3-2 روش پژوهش.............................................................................................................................................66

3-3 جامعه و نمونه آماری پژوهش....................................................................................................................67

3-4 روش گردآوری اطلاعات..........................................................................................................................68

3-5 قلمرو پژوهش............................................................................................................................................69

3-5-1 قلمرو موضوعی.....................................................................................................................................69

3-5-2 قلمرو مکانی...........................................................................................................................................69

فهرست مطالب

عنوان صفحه

3-5-3 قلمرو زمانی...........................................................................................................................................69

3-6 سوالات و فرضیه­های پژوهش....................................................................................................................69

3-7 مدل پژوهش...............................................................................................................................................70

3-8 تعاریف عملیاتی متغیر................................................................................................................................71

3-8-1 متغیر مستقل...........................................................................................................................................72

3-8-2 متغیر وابسته.............................................................................................................................................73

3-8-3 متغیرهای کنترل........................................................................................................................................73

3-9 روش های آماری تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه­های پژوهش.................................................................75

3-9-2 آمار توصیفی............................................................................................................................................75

3-9-2 آمار استنباطی...........................................................................................................................................76

3-9-1 مزیت استفاده از داده‌های ترکیبی نسبت به سری زمانی و مقطعی...........................................................77

3-9-2 داده‏های ترکیبی........................................................................................................................................78

3-9-3 آزمون معنی­دار بودن اثرات فردی F چاو...............................................................................................79

3-9-4 مدل­های تابلویی......................................................................................................................................80

3-9-5- آماره هاسمن..........................................................................................................................................80

3-10 آزمون‏های آماری و معیارهای استفاده شده به منظور مقایسه مدل‏ها..........................................................82

3-10-1 آزمونt..................................................................................................................................................82

3-10-2 آزمون F................................................................................................................................................83

3-10-3 ضریب تعیین.........................................................................................................................................83

3-11 فروض مدل رگرسیون خطی کلاسیک.......................................................................................................83

3-11-1 ناهمسانی واریانس.................................................................................................................................84

3-11-2- عدم خود همبستگی جملات خطا.......................................................................................................84

فهرست مطالب

عنوان صفحه

3-12 نرم افزارهای تجزیهوتحلیل.....................................................................................................................85

3-13 خلاصه فصل..............................................................................................................................................85

فصل چهارم؛ تجزیه وتحلیل داده­ها

4-1 دیباچه.........................................................................................................................................................87

4-2 جامعه آماری پژوهش.................................................................................................................................87

4-3 آمار توصیفی...............................................................................................................................................90

4-3-1 تحلیل آمار توصیفی................................................................................................................................92

4-4 آمار استنباطی.............................................................................................................................................94

4-5 همبستگی بین متغیر های پژوهش..............................................................................................................94

4-6 آزمون نرمال بودن متغیر وابسته...................................................................................................................98

4-7 آزمون ناهمسانی واریانس...........................................................................................................................99

4-8 آزمون هم خطی متغیرها...........................................................................................................................100

4-9 آزمون عدم خود همبستگی بین باقی­مانده­ها(دوربین واتسون)..................................................................103

4-10 روش‌های برآورد مدل............................................................................................................................104

4-10-1 آزمون فرضیه اول پژوهش.................................................................................................................105

4-10-2 آزمون فرضیه دوم پژوهش................................................................................................................108

4-10-2-1 مدل سرمایه­گذاری تحقیق و توسعه..............................................................................................109

4-10-2-2 مدل سرمایه­گذاری سرمایه­ای........................................................................................................111

4-10-3 آزمون فرضیه سوم پژوهش................................................................................................................114

4-10-3-1 مدل اول شرکت های با رشد بالا .................................................................................................115

4-10-3-2 مدل دوم شرکت های با رشد پایین..............................................................................................117

4-11 خلاصه نتایج فرضیات............................................................................................................................119

فهرست مطالب

عنوان صفحه

4-12 خلاصه فصل..........................................................................................................................................120

فصل پنجم؛ خلاصه، نتیجه گیری و پیشنهادها

1-5 دیباچه......................................................................................................................................................122

2-5 چکیده­ای از ماهیت و تحلیل های پژوهش..............................................................................................122

5-3 نتیجه­ی آزمون فرضیه اول پژوهش...........................................................................................................124

5-4 نتیجه­ی آزمون فرضیه دوم پژوهش..........................................................................................................125

5-5 نتیجه­ی آزمون فرضیه سوم پژوهش.........................................................................................................126

5-6 خلاصه­ی نتایج آزمون فرضیه­ها و مقایسه با نتایج پیشین...........................................................................128

5-7 پیشنهادهای پژوهش...................................................................................................................................129

5-7-1 پیشنهادهایی برای پژوهش­های آتی.......................................................................................................129

5-7-2 پیشنهادهای کاربردی.............................................................................................................................129

5-8 محدودیت­های پژوهش..............................................................................................................................130

5-9 خلاصه فصل .............................................................................................................................................131

پیوست­ها............................................................................................................................................................132

منابع ومآخذ........................................................................................................................................................154

چکیده­ی انگلیسی...............................................................................................................................................160

چکیده

قضیه نامربوط بودن تقسیم سود سهام میلر و مودیلیانی(1961) بر این موضوع دلالت دارد که در بازارهای کامل سیاست تقسیم سود نباید روی تصمیمات سرمایه گذاری تاثیربگذارد. با این حال در بازارهای ناقص محدودیت مالی خارجی که از عدم تقارن اطلاعات نشأت می گیرد، می­تواند شرکت را به منظور تقسیم سود مجبور به چشم پوشی از پروژه های سرمایه­ای با ارزش کند. هدف ما از این مطالعه بررسی نقش کیفیت گزارشگری مالی در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود روی تصمیمات سرمایه­گذاری می­باشد. نمونه پژوهش شامل 99 شرکتدرطیسال­های 1387-1391 می­باشد. کیفیت گزارشگری مالی به عنوان متغیر مستقل و سرمایه­گذاری کل و سرمایه گذاری سرمایه­ای و سرمایه­گذاری تحقیق وتوسعه به عنوان سرمایه­گذاری وابسته می­باشند. برای آزمون تمام فرضیه­های این پژوهش به جزء فرضیه سوم که رگرسیون چندگانه به روش داده­های تلفیقی بود بصورت رگرسیون چندگانه به روش دادههای ترکیبی استفاده شد. برای تعیین کیفیت گزارشگری مدل اقلام تعهدی اصلاح شده دیچاو و دیچو (سال 2006)، تهیه شده توسط ام سی نیکول، به کار گرفته­ شده است.نتایج حاصل از آزمون فرضیه نشان می دهد که رابطه بین کیفیت گزارشگری مالی و سیاست تقسیم سود و تصمیمات سرمایه گذاران معنا دار نمی­باشند.

واژه­های کلیدی: کیفیت گزارشگری مالی، سیاست تقسیم سود، سرمایه­گذاری کل، سرمایه­گذاری سرمایه­ای، سرمایه­گذاری تحقیق وتوسعه

فصل اول

کلیات پژوهش

-1 دیباچه

با پیشرفت علم و فن­آوری، روابط اقتصادی سازمان به مراتب پیچیده­تر از گذشته شده و اقتصاد وارد مرحله جدیدی شده است، به طوری که موسسات کوچک به شرکت­های بزرگ سهامی چند ملیتی تغییر شکل دادند که این امر موجب توسعه و گسترش بازارهای مالی و پولی شده و هزاران نفر در سراسر دنیا اقدام به سرمایه­گذاری در سهام شرکت­ها نموده­اند و این رشد ودگرگونی سریع روابط اقتصادی منجر به رقابت شدیدی درعرصه تجارت، صنعت و سرمایه­گذاری شده است. لذا شرکت­ها برای بقا و گسترش فعالیت­های خود، نیاز به انجام سرمایه­گذاری­های مناسب و به­موقع دارند. از آنجا که گزارش­های مالی شرکت­ها باید اطلاعاتی فراهم نماید که برای سرمایه­گذاران بالقوه و بالفعل و بستانکاران و سایر استفاده­کنندگان در سرمایه­گذاری­های منطقی، اعطای اعتبار و تصمیمات مشابه سودمند باشد و اطلاعات ارائه شده باید برای کسانی که درک معقولی از امور تجاری و فعالیت های افتصادی دارند و یا خواستار مطالعه اطلاعات با سعی و کوشش معقول هستند، قابل فهم باشد. همچنین گزارش­های مالی بایستی اطلاعات لازم برای ارزیابی وضعیت مالی و بنیه­ی اقتصادی بنگاه گزارشگر، ارزیابی عملکرد و توان سود آوری، ارزیابی چگونگی تامین مالی و مصرف وجوه نقد، ارزیابی چگونگی ایفای مسئولیت مباشرت مدیریت و انجام تکالیف قانونی و فراهم کردن اطلاعات مکمل برای درک بهتر اطلاعات مالی ارائه شده و پیش­بینی وضعیت آتی فراهم نماید. در نتیجه این گزارش­ها اهمیت به سزایی در تحقق اهداف یاد شده دارند و افزایش کیفیت آن­ها می­تواند موجب کاراتر بودن سرمایه­گذاری شرکت­ها و حفظ و توسعه منابع آن ها گردد(خدائی و یحیایی، 1389).

از طرف دیگر در اواخر قرن 20 میلر و مودیلیانی[1] اثبات می کنند که در بازار سرمایه کامل، سیاست سود تقسیم شده در ارزش شرکت نامربوط است زیرا: (1) فقط سرمایه گذاری هایی که درآمد و جریان نقد آتی

تولید کنند روی ارزش شرکت اثر می گذارند و (2) سرمایه ها مستقل از تقسیم سود هستند. بعدها اصطلاح "اصل تفکیک" توسط فاما و میلر[2] یک پیش­بینی مهم از قضیه نامربوط بودن تقسیم سود میسر می­سازد: سیاست تقسیم سود نباید روی تصمیمات سرمایه گذاری اثر بگذارد.

با این حال در بازارهای ناقص سیاست تقسیم سود می تواند روی تصمیمات سرمایه گذاری موثر باشد. وقتی مدیران در مورد ارزش دارایی­ها و پروژه­های سرمایه­گذاری بیشتر از سرمایه­­گذاران خارجی می­دانند مشکلات و مخاطرات اخلاقی می­تواند، دسترسی شرکت را به منابع خارجی محدود سازد. این محدودیت می­تواند نتیجه رقابت بین پروژه­های سرمایه­گذاری و سود سهام برای منابع داخلی باشد و شرکت با محدود کردن­ منابع داخلی باید بین دنبال کردن سرمایه­گذاری­ها و پراخت سود تقسیم شده یکی را انتخاب کنند. پرداخت سود سهام می­تواند شرکت را مجبور به چشم پوشیدن از سرمایه گذاری روی پروژه ها کند. پژوهش­های اخیر نشان می­دهد که سود سهام تقسیم شده اثر منفی روی سرمایه­گذاری دارد. شواهدی که توسط باروا[3] وهمکاران بررسی شده است، نشان می­دهد که مدیران به منظور حفظ سود سهام از فرصت های سرمایه­گذاری چشم­پوشی می کنند. دانیل و همکاران[4] (2010) به شواهد سازگاری رسیده­اند، شرکت­هایی که با کمبود وجه نقد مواجه هستند به منظور حفظ تقسیم سود سرمایه­گذاری­های خود را کاهش می­دهند. همچنین ممکن است که شرکتی صرفا برای افزایش تقسیم سود سهام سرمایه­گذاری های خود را کاهش دهد. ما فرض می کنیم که گزارشگری مالی نقش مهمی را در کاهش محدودیت و یا اثر منفی تقسیم سود بر روی سرمایه­گذاری بازی می کند. کیفیت بالای گزارشگری با ارائه اطلاعات بیشتر روی ارزش سرمایه­گذاری شرکت باعث عدم تقارن اطلاعاتی می­شود(باشمن و اسمیت[5] 2001). علاوه بر این، کیفیت بالای گزارشگری مالی مشکلات و مخاطرات اخلاقی را ازطریق تسهیل نمودن قراردادها و نظارت بر آن کاهش می دهد(هیلی وپیلپو[6] 2001). پس شرکت­هایی با کیفیت عالی گزارشگری مالی دسترسی بیشتری به منابع خارجی دارند. بنابراین احتمال کمتری وجود دارد که مجبور به چشم­پوشیدن از پروژه­های سرمایه­گذاری برای پرداخت سود سهام شوند(وانگ و یو[7] ،2012).

در این پژوهش نقش کیفیت گزارشگری در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بررسی خواهد شد. دراین فصل ابتدا مسئله بیان و ضرورت انجام آن تبیین می­گردد. سپس با توجه به مسئله و سوالات پژوهش ، فرضیات پژوهش تدوین و ارائه می شود، در ادامه روش پژوهش بصورت کلی تشریح می شود.

1-2 بیان مسئله

رشدودگرگونیسریعروابطاقتصادی،منجربه رقابتشدیدیدرعرصهتجارت،صنعتوسرمایه­گذاریشدهاستلذاشرکتهابرایبقاءوگسترش فعالیتهایخود،نیازبهانجامسرمایهگذاریهای مناسبوبهموقعدارند. گزارش­هایمالیشرکتها بایداطلاعاتیفراهمنمایدکهبرایسرمایهگذاران بالقوهوبالفعل،بستانکارانوسایراستفاده­کنندگاندر سرمایه­گذاریهایمنطقی،اعطایاعتباروتصمیمات مشابه سودمندباشد.گزارش­هایمالیبایستی اطلاعاتلازمبرایارزیابیوضعیتمالیوبنیه اقتصادیبنگاه،ارزیابیعملکردوتوانسودآوری، ارزیابیچگونگیتامینمالیومصرفوجوهنقد، ارزیابیچگونگیایفایمسئولیتمباشرتمدیریتو انجامتکالیفقانونیوفراهمکردناطلاعاتمکمل برایدرکبهتراطلاعاتمالیارائهشدهوپیشبینی وضعیتآتیرافراهمنماید(یحیایی،خدایی،1389). با توجه به محدودیت منابع، توسعه سرمایه­گذاری از جمله مسائل بسیار با اهمیت است، از این رو جایگاه با اهمیت اطلاعات در توسعه اقتصادی و سرمایه­گذاری مورد اتفاق صاحب نظران علوم اقتصادی است(حیدری کرد زنگنه و عالی پور 1386). از طرفی پژوهشگران و اهل حرفه حسابداری به دنبال افزایش کیفیت حسابداری به عنوان ابزاری برای ادای مسئولیت پاسخگویی به نیازهای جامعه بوده­اند. به عنوان مثال بنابر مفاهیم نظری گزارشگری مالی، هدف صورت­های مالی عبارت از ارائه اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده درباره وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری است که برای طیفی گسترده از استفاده کنندگان صورت های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید واقع گردد. دست یابی به این هدف مستلزم آن است که اطلاعات مزبور در درجه نخست، مربوط و قابل اتکا بوده و در درجه دوم قابل فهم و قابل مقایسه باشد (مدرس و حصار زاده 1387). لذا فرض بر این است که کیفیت گزارشگری مالی، کارایی سرمایه­گذاری را به وسیله کاهش عدم تقارن اطلاعاتی از دو طریق بهبود بخشد: 1) با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی میان شرکت و سرمایه­گذاران، هزینه تامین مالی شرکت را کاهش می­دهد. 2) با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی میان سهامداران و مدیریت واحد تجاری، هزینه کنترل و نظارت بر مدیریت توسط سهامداران را کاهش می­دهد.

اصل نامرتبط بودن تقسیم سود سهام میلر و مودیلیانی (1961) بر این موضوع دلالت دارد که در بازارهای کامل، سیاست تقسیم سود سهام نباید روی تصمیمات سرمایه­گذاری تاثیرگذار باشد. اما در بازارهای ناقص، محدودیت سرمایه­گذاری خارجی که ناشی از عدم تقارن اطلاعات می باشد، می­تواند، شرکت­ها را مجبور به صرفنظر از پروژه­های سرمایه­گذاری ارزشمند، به منظور پرداخت سود سهام نماید. کیفیت بالای گزارشگری مالی به طور چشم­گیری اثر منفی تقسیم سود سهام را بر سرمایه­گذاری (به ویژه سرمایه­گذاریR&D) کاهش می دهد. همچنین این کاهش در میان شرکت­های در حال رشد نسبت به دیگر شرکت­ها بیشتر به چشم می خورد.

1-3 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش

بازار سرمایه به عنوان موتور محرکه اقتصاد بر محور اطلاعات قرار دارد و جریان درست اطلاعات در این بازار منجر به اتخاذ تصمیمات صحیح و منطقی از سوی مشارکت ­کنندگان می شود و در نهایت توسعه­ی اقتصادی و بهبود رفاه اجتماعی را به ارمغان می آورد، گزارش­های مالی از مهمترین منابع اطلاعاتی است که هدف آن فراهم کردن اطلاعات لازم برای تصمیم­گیری­های اقتصادی می­باشد و بخش اعظمی از نیاز اطلاعاتی بازار سرمایه را تامین می­کند و متاسفانه در سال­های پایانی قرن بیستم میلادی و در آستانه ورود به قرن بیست ویکم ورشکستگی شرکت های بزرگ، سیستم گزارشگری مالی را با بحران مواجه کرد ورشکستگی چنین شرکت­هایی باعث نشانه­رفتن انگشت اتهام به سوی حسابداری وگزارشگری مالی شد، به طوری که در موارد متعدد از این وقایع به عنوان رسوایی حسابداری یاد شد و اما این خاتمه کار نبود، بلکه سیستم گزارشگری مالی به دلیل خدشه­دار شدن اعتبار آن، همواره در جلب اعتماد عمومی با بحران­هایی مواجه شد(بولو،1386). افزایش شمار تقلب­ها که با ورشکستگی شرکت­های بزرگ در هم آمیخته بود نگرانی­هایی را درباره کیفیت گزارش­های مالی به همراه داشت. حرفه حسابداری و حسابرسی در راستای چاره­چویی دراین خصوص به تدبیر راهکارهایی همت گمارد از سوی دیگر صاحبنظران و اندیشمندان دانشگاهی نیز به سهم خود، سمت وسوی پژوهش­های تجربی را به کیفیت گزارشگری مالی و اثرات آن بر بازار سرمایه سوق دادند تا بلکه بتوانند در این خصوص نقش مفیدی را ایفا نمایند (نیکومرام و بادآور نهندی ، 1388)

کیفیت اطلاعات مهم و کلیدی ارائه شده در گزارش­های مالی به طور اخص صورت های مالی شرکت اهمیت زیادی در ارزیابی عملکرد شرکت­ها داشته و خواهد داشت. (ثقفی،عرب مازاریزدی،1389). همچنین بسیاری از تصمیمات اقتصادی بر اساس اطلاعات حاصل از این سیستم ها اتخاذ شده و سهم عمده­ای از مبادلات اوراق بهادار به خرید و فروش سهام شرکت­ها به این مورد اختصاص دارد که آن نیز به نوبه خود تحت تاثیر ارقام و اطلاعات حسابداری بر طیف وسیع تصمیم گیرندگان ذینفع در شرکت ها به درک بهتر از چگونگی نقش این اطلاعات و ضرورت افشا بیشتر و بهتر آن ها کمک می کند. باتوجه به اهمیت کیفیت گزارشگری بر تصمیمات سرمایه­گذاران و نقش محدود کننده تقسیم سود بررسی اقداماتی که بر این مسائل اثرگذار می باشند، باید مورد توجه قرار گیرد. بدین منظور در این پژوهش به تبیین نقش کیفیت گزارشگری در کاهش اثر محدودیت سیاست تقسیم سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته خواهد شد.

1-4 اهداف پژوهش

اهداف این پژوهش به دو هدف عملی و هدف کاربردی تقسیم می­شود.

1-4-1 هدف علمی

این پژوهش در نظر دارد نقش بارز کیفیت گزارشگری مالی را در کاهش درگیری بین سرمایه­گذاری شرکت­ها و سیاست های تقسیم سود را برجسته نماید و در نهایت احتمال صرف نظر کردن شرکت ها از پروژه­های سرمایه گذاری ارزشمند، به منظور پرداخت سود سهام ، کاهش دهد.

1-4-2 هدف کاربردی

سرمایه گذاران ، تحلیل گران مالی و سایر استفاده کنندگان می توانند با توجه به نتایج به دست آمده این پژوهش،‌ ارزیابی مناسب­تری را از گزارش­های مالی داشته و نسبت به سرمایه­گذاری در آن­ها تصمیمات شایسته تری اخذ نمایند. موسسات حسابرسی نیز می توانند با توجه به نتایح به دست آمده از این پژوهش به وضیعت مالی شرکت های صاحب کار خود از نظر کیفیت گزارشگری مالی اطلاع حاصل کرده ودر جهت پیش برد اهداف و برنامه های حسابرسی خود برای انجام یک حسابرسی با کیفیت برنامه­ریزی نمایند. سازمان بورس اوراق بهادار و همچنین مدیران و کارشناسان این سازمان، نیز می­تواند با استفاده از این پژوهش شرکت­ها را به گونه­ای بهتر و عادلانه­تر مورد ارزیابی قرار دهند. مدیران، کارشناس شرکت­های سرمایه­گذاری، به منظور حصول اطمینان از صحت سرمایه­گذاری­های خود نیازمند گزارش­هایی با کیفیت بالاتر هستند، به همین علت این پژوهش می­تواند آن­ها را در انتخاب صحیح­تر سرمایه­گذاری­های خود یاری دهد و در نهایت این کارگزارها هستند که می­توانند با استفاده از نتایج این پژوهش وظایف خود را به نحو صحیح­تری انجام دهند.

 1-5 سوالات پژوهش

در راستای مواردی که در تبیین مسأله در رابطه با کیفیت گزارشگری و سیاست­های تقسیم سود و اثر آن­ها بر سرمایه­گذاری­ها شرح داده شد و پس از این که ضرورت­های انجام پژوهش توجیه شد و اهداف پژوهش ذکر گردید، سوالات به شرح زیر مورد بررسی قرار می­گیرد:

1- آیا کیفیت گزارشگری مالی تاثیر منفی تقسیم سود را کاهش می دهد؟

2- آیا اثر منفی کیفیت گزارشگری بر آثار سیاست­های تقسیم سود، در شرکت­های سرمایه­گذاری در طرح­های R&Dنسبت به سرمایه گذاری سرمایه ای انجام شده بیشتر است؟

3- آیا اثر منفی کیفیت گزارشگری بر آثار سیاست­های تقسیم سود، در شرکت­های در حال رشد نسبت به دیگر شرکت­ها قوی تر است؟

1-6 فرضیه های پژوهش

نظر به این­که پژوهش حول یک مسئله یا مشکل صورت می­گیرد و با توجه به روشن شدن مسائل موجود در پژوهش، برای فراهم نمودن پاسخی علمی به این پرسش­ها، فرضیه­هایی بر پایه­ی چارچوب نظری و پیشینه­ی پژوهش به شرح زیر ذکر می­گردد:

فرضیه اول: کیفیت گزارشگری مالی، تاثیر منفی تقسیم سود را کاهش می دهد.

فرضیه دوم: اثر منفی کیفیت گزارشگری بر آثار سیاست های تقسیم سود، در شرکتهای سرمایه گذاری در طرح های R&Dنسبت به سرمایه گذاری سرمایه ای انجام شده بیشتر است.

فرضیه سوم: اثر منفی کیفیت گزارشگری بر آثار سیاست های تقسیم سود، در شرکتهای در حال رشد نسبت به دیگر شرکت ها قوی تر است.

1-7 متغیرهای پژوهش

همان­طور که پیش­تر اشاره شد درپی یافتن رابطه­ی معنادار بین سه گروه اطلاعات در یک جامعه هستیم این متغیرها به شرح زیر می­باشند:

 1-7-1 متغیرهای مستقل

آن متغیری است که محقق تاثیر آن را بر سایر متغیرها مورد سنجش قرار می دهد که متغیر مستقل در این پژوهش به شرح زیر است :

1-7-1-1 کیفیت گزارشگری(

Quality Reporting)

توان صورت­های مالی درانتقال اطلاعات عملیات شرکت­ و به طور خاص پیش­بینی جریان­های نقدی­مورد انتظار آن ­به­ سرمایه­گذاران.بر مبنای این نظر که اقلام تعهدی، ارزش اطلاعاتی سود را با کاهش اثر نوسانات ناپایدار در جریان­های نقدی بهبود می­بخشد (دیچاو و دیچِِِِِِِِو[8]، 2002؛ امسی نیکلز[9]، 2002)، در این پژوهش کیفیت اقلام تعهدی سرمایه در گردش به عنوان جانشین کیفیت گزارش­گری مالی درنظرگرفته می­شود.

1-7-2 متغیر وابسته

متغیر وابسته، متغیری است که متغیر مستقل بر روی آن اثر می کنند که در این پژوهش متغیر سرمایه­گذاری به عنوان متغیر وابسته شناخته می­شود که خود به سه دسته به شرح زیر می­باشد .

1-7-2-1 سرمایه­گذاری کل(Total Investment)

در این پژوهش مجموع سرمایه­گذاری تحقیق و توسعه و سرمایه­گذاری سرمایه­ای می­باشد.

1-7-2-2 سرمایه­گذاری تحقیق و توسعه(R&D Investment)

تحقیق وتوسعه هرگونهفعالیتمنسجموخلاقدرجهتافزایش سطحدانشمربوطبهانسان،فرهنگ،جامعهواستفادهازایندانشبرای کاربردهایجدیداست(علیاحمدی1377). بهبیانیدیگر،تحقیقو توسعه،فرایندتبدیلاندیشه­هابهتولیداتجدیدوباکیفیت ترشدنتولیدات موجوداست.(جفری[10] ،1989) تحقیق و توسعه سهمیازمخارجبنگاههایاقتصادیودولتهستندکهصرفانجامکارهایپژوهشیوتولیدفن­آوری­هایجدیدیاکالاهایجدیدمی­شود.(جباری،1386)

1-7-2-3 سرمایه­گذاری سرمایه­ای (Capital Investment)

سرمایه­گذاری عبارت است از تبدیل وجوه مالی به یک یا چند نوع دارایی، که برای مدتی در زمان آتی نگهداری خواهد شد. واژه سرمایه­گذاری می­تواند دامنه وسیعی از فعالیت­ها را شامل شود. این واژه می­تواند شامل سرمایه گذاری در گواهی سپرده ، اوراق قرضه، سهام عادی یا صندوق های مشترک سرمایه­گذاری باشد، اگرچه کسانی که به صورت حرفه ای به سرمایه­گذاری می­پردازند از دارایی­هایی دیگری از قبیل گواهی خرید، برگ خرید وفروش سهام ، اوراق قابل تبدیل و دارایی هایی مشهود مانند طلا واشیای قیمتی ، برای انجام سرمایه­گذاری استفاده می­کنند. سرمایه­گذاری می­تواند دارای درجات مختلف ریسک پذیری باشد و هر فردی می­تواند با توجه به شرایط خود از تصمیمات سرمایه­گذاری استفاده کند(تهرانی ونوربخش،1382)

1-7-3 متغیر کنترل

در یک پژوهش، اثر تمام متغیرها را بر یکدیگر نمی­توان به طور همزمان مورد مطالعه قرار داد. بنابراین پژوهشگر اثر برخی از متغیرها را کنترل نموده، آن ها را خنثی می کند. متغیرهای زیر در این پژوهش متغیر کنترلی هستند.

1-7-3-1 تقسیم سود ( Dividend)

به مقدار سودی که شرکت تقسیم می­کند و به طور نقدی به دست سهام­دارمی­رسد. این­که چه میزان از سود تحقق یافته هر سهم به صورت نقدی توزیع شود و چه میزان در شرکت باقی بماند تصمیمی است که در مجمع عادی سالیانه توسط هیات مدیره به مجمع پیشنهاد داده می­شود و سپس به تصویب سهامداران می­رسد.

1-7-3-2 کیو توبین(Tobinq)

شاخصکیوتوبینیکیازشاخصهایسنجشارزشاستویکیازمعتبرترینشاخص هایعملکردشرکت­هاست. الگویکیویتوبیندرسال1969توسطجیمزتوبینباعنواننسبت ارزشبازاربههزینه جایگزینیسرمایهتوبینارائهشد. جیمزتوبیننظریهکیوتوبینبهعنوان شاخصیبرایپیشبینیاینکهآیاوجوهسرمایهگذاریشدهافزایشوکاهشخواهندیافت معرفی کرد.(عزیزی،درویشی ،1390)

1-7-3-3 اندازه شرکت( Size)

برای سنجش اندازه شرکت از لگاریتم داراییهای ابتدای دوره استفاده می­کنیم.

1-7-3-4 دارایی های ثابت مشهود( Tangibility)

این متغیر نشان دهنده اموال، ماشین آلات وتجهیزات و کلیه دارایی­های ثابت شرکت می باشد .

1-7-3-5 اهرم مالی (Leverage)

پژوهش­های مالی اهرم را به عنوان میزان بدهی که به منظور منابع مالی مورد نیاز برای کسب دارایی بدست می­آید، تعریف کرده اند.

1-7-3-6 جریان نقد عملیاتی (Cash Flow Opration)

جریان نقد حاصل از فعالیتهای عملیاتی درصورت جریان نقد را جریان نقد عملیات می­نامیم.

1-7-3-7 سن شرکت(Age)

این متغیر نشان دهنده تعداد سال­های سپری شده از بدو تاسیس شرکت می­باشد.

1-7-3-8 چرخه عملیاتی ( Cycle of Opration)

این چرخه میانگین دوره گردش عملیات و میانگین دوره دریافت وجوه برای فروش می­باشد

1-7-3-9 وجوه نقد (Cash)

این متغیر نشان می­دهد که چند درصد از دارایی های شرکت به صورت نقد نگه داری می شوند.

 1-7-3-10 نرخ بازده دارایی(ROA)

برخی از تحلیل­گران این نسبت را شاخص نهایی برای تشخیص کفایت و کارایی مدیریت در اداره امور واحد تجاری می­دانند.نسبت مزبور بازدهی است که شرکت برای کلیه سرمایه­گذاران و اعتباردهندگان تحصیل کرده است .

1-8 روش پژوهش

این پژوهش ازنظر ماهیت و محتوا از نوع همبستگی است، که با استفاده از داده­ها ثانویه مستخرج از صورت­های مالی شرکت­ها­­­ی پذیرفته شده در سازمان بورس اوراق بهادار به تحلیل رابطه همبستگی می ­پردازد. انجام این پژوهش در چارچوب استدلال قیاسی- استقرایی صورت خواهد گرفت. علت استفاده از روش همبستگی کشف رابطه بین متغیرهاست. پژوهش همبستگی یکی از انواع پژوهش­های توصیفی است. از سوی دیگر پژوهش حاضر از نوع پس رویدادی است، یعنی بر مبنای تجزی و تحلیل اصلاحات گذشته (صورت­های مالی شرکت­ها) انجام می­گیرد. در پژوهش حاضر ابتدا همبستگی بین متغیرهای پژوهش را مورد آزمون قرار داده و درصورت همبستگی بین متغیرهای پژوهش اقدام به برآورد مدل رگرسیونی خواهیم نمود.

[1] Miller and Modigliani

[2]Fama and Miller

[3]Brav and etal

[4]Daneil and etal

[5] Bushman R and A Smith

[6] Healy, p and K.G.Palepu

[7] Wang and Yu

[8] Dechowand Dichev

[9] McNichols

[10]Jeffery





فیگور انسان درآثار نقاشان رئالیست امریکا و ایران (دهه70 تا کنون)

فیگور انسان درآثار نقاشان رئالیست امریکا و ایران (دهه70 تا کنون)

فیگور انسان درآثار نقاشان رئالیست امریکا و ایران (دهه70 تا کنون)

فهرست مطالب

عنوان شماره صفحه

فصل اول : کلیات تحقیق

1-1- بیان مسئله .. 2

1-2- هدف های تحقیق... 3

1-3- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزش انتخاب آن.. 3

1-4- سوالات و فرضیه های تحقیق ... 4

1-5- روش تحقیق .. 4

1-6- محدودیت ها و مشکلات تحقیق ... 5

1-7- پیشینه تحقیق.. 6

 فصل دوم: رئالیسم

مقدمه ................................................................................................................................................ 8

2-1 تعریف رئالیسم .........................................................................................................................10

2-2 علل پیدایش و رشد مکتب رئالیسم ......................................................................................... 16

2-3 تفاوت رئالیسم و ناتورالیسم .....................................................................................................23

2-4 نظریه پردازان رئالیسم ...............................................................................................................24

فصل سوم: رئالیسم در نقاشی

3-1 پایه گذاران ................................................................................................................................27

3-2 انواع رئالیسم .............................................................................................................................22

3-2-1 رئالیسم مدرن ............................................................................................................... 29

3-2-2 نئورئالیسم .................................................................................................................... 34

3-2-3 هایپر رئالیسم ................................................................................................................37

3-2-4 رئالیسم جادویی .......................................................................................................... 41

3-2-5 رئالیسم نئوفیگوراتیو......................................................................................................43

 

فصل چهارم: موضوعیت انسان در آثار هنری

4-1 تاریخچه موضوعیت انسان در آثار هنری ...............................................................................49

4-2 نقاشی رئالیستی و فیگور انسان ..............................................................................................50

 

 

فصل پنجم: رئالیسم در ایران

5-1 رئالیسم در ایران ......................................................................................................................55

5-2 هنرمندان رئالیست از 1970 تا اکنون .......................................................................................60

5-2-1 معصومه مظفری ......................................................................................................... 61

5-2-2 شهره مهران ............................................................................................................... 77

5-2-3 احمد مرشدلو ............................................................................................................ 97

5-2-4 مهرداد محب علی .....................................................................................................112

5-2-5 امین نورانی .............................................................................................................. 131

 

فصل ششم: رئالیسم در امریکا

6-1 رئالیسم در امریکا ..................................................................................................................149

6-2 هنرمندان رئالیست از 1970 تا کنون .....................................................................................150

6-2-1 اندرو وایت ................................................................................................................151

6-2-2 پرل استاین ................................................................................................................169

6-2-3 سیدنی گودمن ...........................................................................................................187

6-2-4 اریک فیشل ...............................................................................................................198

6-2-5 جک بیل ...................................................................................................................205

 

فصل هفتم: نتیجه گیری

7-1 نتیجه گیری ......................................................................................................................... 213

فهرست منابع فارسی ............................................................................................................ 222

فهرست منابع انگلیسی .......................................................................................................... 224

چکیده انگلیسی .................................................................................................................... 225

 

فهرست تصاویر

عنوان شماره صفحه

شکل 3-1 پیتر بروگل، "عروسی دهقانی"، 1568، 44× 46 اینچ ........................................................... 28

شکل 3-2 فرانسیسکو گویا، "سوم می 1808"، سال 1808................................................................... 28

شکل 3-3 گوستاو کوربه، "الک کننده گندم"، سال 1855-1854......................................................... 29

شکل 3-4 رابرت راشنبرگ، بدون عنوان، سال 1963............................................................................. 33

شکل 3-5 جاسبر جانز، "پرچم"، سال 1960 ....................................................................................... 33

شکل 3-6 آرمان، جعبه های شیشه ای ...................................................................................................36

شکل 3-7 اثر چاک کلوس، "لسلی"، سال 1973 – 1972، آبرنگ روی کاغذ و بوم،

144.8 ×184.2 سانتی متر.................................................................................................. 37

شکل 3-8 اثر دوئین هَنسون، "ملکه"، اندازه طبیعی، سال 1988 ........................................................ 38

شکل 3-9 فلیچه کازوراتی، "پرتره"، 1934......................................................................................... 42

شکل 3-10 فلیچه کازوراتی، "پرتره"، 1928....................................................................................... 42

شکل 3-8 جرج توکر، "زن و پرتقال ها"، 1977، تمپرا، 17.5× 23.5 اینچ......................................... 42

شکل 3-9 جرج توکر، "Un Ballo in Maschera"، 1983، لیتوگرافی با 26 رنگ،

30× 22 اینچ......................................................................................................................... 42

شکل 3-13 جرج توکر، "مترو"، 1977 ................................................................................................43

شکل 3-14 بازلیتس، "گروه کر"، رنگ روغن روی بوم، سال 1983، 450× 280سانتی متر..................44

شکل 3-15 جیمز والریو، خود هنرمند در آینه،رنگ روغن روی بوم، 2009، 84×96 اینچ....................46

شکل 3-16 لوسین فروید، لی روی کاناپه سبز، رنگ روغن روی بوم، 1993، 22×17 سانتی متر.........46

شکل 3-17 گیلبرت و جرج 12 فوریه در سیدنی، سال 2010 ............................................................ 47

شکل 4-1 نقاشی دیواری قرن 5 از غارهای آجانتا، هند ...................................................................... 51

شکل 4-2 نوازندگان و رقصندگان در نقاشی دیواری در آرامگاه نبامون............................................. 51

شکل 4-3 ژان اگوست دومینیک، ادیپ و مجسمه ابوالهول، سال 1808 ............................................. 52

شکل 4-4 توسط آلبرشت دورر، آدم و حوا ،سال 1507 ................................................................... 52

شکل 4-5 ادوار مانه ، المپیا ،سال 1863 ............................................................................................ 52

شکل 4-6 جیمز ابوت مک نیل ویسلرمادر هنرمند ، سال1871 .......................................................... 52

شکل 4-7 آبوت اندرسون تایر فیگور بالدار ، سال 1889 ................................................................ 53

شکل 4-8 توسط توماس ایکینس، فیگور، سال 1908 ........................................................................ 53

شکل 5-1 معصومه مظفری، مجموعه گرمازدگی، سال 1389.............................................................. 67

شکل 5-2 معصومه مظفری، مجموعه گرمازدگی، سال 1389.............................................................. 68

شکل 5-3 معصومه مظفری، مجموعه گرمازدگی، سال 1389............................................................ 70

شکل 5-4 معصومه مظفری، مجموعه گرمازدگی، سال 1389.............................................................. 73

شکل 5-5 معصومه مظفری، مجموعه گرمازدگی، سال 1389 ........................................................... 75

شکل 5-6 شهره مهران، رنگ روغن روی بوم، 145×155 سانتی متر ............................................... 80

شکل 5-7 شهره مهران، رنگ روغن روی بوم، 143×153 سانتی متر .............................................. 81

شکل 5-8 شهره مهران، از مجموعه دختران دانش آموز ، رنگ روغن روی بوم،

270×180 سانتی متر ........................................................................................................ 82

شکل 5-9 شهره مهران، از مجموعه دختران دانش آموز ، رنگ روغن روی بوم،

150×100 سانتی متر......................................................................................................... 83

شکل 5-10 شهره مهران، از مجموعه دختران دانش آموز ، رنگ روغن روی بوم،

150×100 سانتی متر ...................................................................................................... 84

شکل 5-11 شهره مهران، هندوانه فروش،رنگ روغن روی بوم،

100×130 سانتی متر ......................................................................................................... 85

شکل 5-12 شهره مهران، رنگ روغن روی بوم، 100×150 سانتی متر ............................................ 86

شکل 5-13 شهره مهران، از مجموعه دختران دانش آموز ، رنگ روغن روی بوم،

150×100 سانتی متر......................................................................................................... 94

شکل 5-14 احمد مرشدلو، بدون عنوان، رنگ روغن روی بوم، چهار لته،

هر لت 100×150 سانتی متر، 1386............................................................................... 99

شکل 5- 15 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد روی مقوا، 120×90 سانتی متر، 1386 .................... 100

شکل 5-16 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد روی مقوا، 120×90 سانتی متر، 1386 ..................... 101

شکل 5-17 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد روی مقوا،دو لت،

هر لت 90×120 سانتی متر، 1386 ............................................................................. 102

شکل 5-18 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد و اکریلیک روی مقوا،

90×120 سانتی متر، 1386............................................................................................. 103

شکل 5-19 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد و اکریلیک روی مقوا،

90×120 سانتی متر، 1386 ........................................................................................... 104

شکل 5-20 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد و اکریلیک روی مقوا،

90×120 سانتی متر، 1386 .............................................................................................. 105

شکل 5-21 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد و اکریلیک روی مقوا، سه لت،

هر لت 90×120 سانتی متر، 1387 ............................................................................... 106

شکل 5-22 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد روی مقوا، 120×90 سانتی متر، 1386..................... 109

شکل 5-23 احمد مرشدلو، بدون عنوان، مداد و اکریلیک روی مقوا،

90×120 سانتی متر، 1386...............................................................................................111

شکل 5-24 مهرداد محب علی، تجربه های روزمره، رنگ روغن روی بوم، سال 1387..................116

شکل 5-25 محب علی، سال 2013، ترکیب مواد روی مقوا، 54×94 سانتی متر .......................... 118

شکل 5-26 مهرداد محب علی، مجلس ترحیم، سال 2012، اکریلیک روی بوم،

193×132 سانتی متر.................................................................................................... 122

شکل 5-27 مهرداد محب علی، "شام آخر 1"، سال 2011، اکریلیک روی بوم،

298×189 سانتی متر .................................................................................................... 125

شکل 5-28 مهرداد محب علی، "شام آخر 2"، سال 2011، اکریلیک روی بوم،

250×150 سانتی متر .................................................................................................... 126

 شکل 5- 29 مهرداد محب علی، “HIHISTOTORYRY Ι” ، سال 2013،

اکریلیک روی بوم، 180×138 سانتی متر................................................................... 127

شکل 5-30 مهرداد محب علی، “HIHISTOTORYRY ΙΙ” ، سال 2013،

اکریلیک روی بوم، 180×138 سانتی متر................................................................... 128

شکل 5-31 مهرداد محب علی، "کنفرانس تهران"، سال 2011،

اکریلیک روی بوم، 170×120 سانتی متر................................................................... 129

شکل 5-32 مهرداد محب علی، " سیاستمدار 2"، سال 2011، اکریلیک روی بوم،

70×110 سانتی متر...................................................................................................... 130

شکل 5-33 مهرداد محب علی، "مصدق"، سال 2011، اکریلیک روی بوم،

70×110 سانتی متر...................................................................................................... 130

شکل 5-34 مهرداد محب علی، "پوتین"، سال 2011، اکریلیک روی بوم،

70×110 سانتی متر....................................................................................................................... 130

شکل 5-35 امین نورانی، از مجموعه صادق هدایت، سال 1382.................................................. 135

شکل 5-36 امین نورانی، از مجموعه صادق هدایت، سال 1382.................................................. 137

شکل 5-37 امین نورانی، از مجموعه سفر به هرات، سال 1388 ، گالری ماه مهر ...................... 139

شکل 5-38 امین نورانی، بدون عنوان، 1384، 240×90 سانتی متر ............................................ 140

شکل 5-39 امین نورانی، بدون عنوان، 1384، 240×90 سانتی متر ............................................. 140

شکل 5-40 امین نورانی، بدون عنوان، از مجموعه قلمرو ناامن، 1384،

130×130 سانتی متر ................................................................................................. 141

شکل 5-41 امین نورانی، بدون عنوان، از مجموعه قلمرو ناامن .................................................. 142

شکل 5-42 امین نورانی، بدون عنوان، از مجموعه قلمرو ناامن، 1384،

130×130 سانتی متر................................................................................................... 143

شکل 5-43 امین نورانی، بدون عنوان، از مجموعه قلمرو ناامن .................................................. 144

شکل 5-44 امین نورانی، بدون عنوان، از مجموعه قلمرو ناامن، 1384،

130×130 سانتی متر .................................................................................................... 145

شکل 6-1 اندرو وایت، دنیای کریستینا، 1948، تمپرا، 47.5× 32.5 اینچ ..................................... 154

شکل 6-2 اندرو وایت، خانم اولیون، 1952، تمپرا، 28.5× 28اینچ .............................................. 157

شکل 6-3 اندرو وایت، هنریت، 1967، تمپرا و قلم خشک، 28.5× 21.5 اینچ ........................... 158

شکل 6-4 اندرو وایت، مردی از مین، 1951، تمپرا، 20× 20.5 اینچ .......................................... 159

شکل 6-5 اندرو وایت، آن نجیب زاده، 1960، تمپرا، 47.5× 23.5 اینچ ..................................... 161

شکل 6-6 اندرو وایت، زمستان، 1946، تمپرا، 56× 38 اینچ ...................................................... 164

شکل 6-7 اندرو وایت، بکی کینگ، 1946، طراحی با مداد، 34× 28.5 اینچ .............................. 165

شکل 6-8 اندرو وایت، بکی کینگ، 1965، قلم خشک، 23×17اینچ ........................................... 167

شکل 6-9 اندرو وایت، دوردست، 1948، قلم خشک، 21× 13 اینچ .......................................... 168

شکل 6-10 پرل استاین، خانم و آقای اسمیت ............................................................................ 173

شکل 6-11 پرل استاین، پرتره لیندا نوچلین و ریچارد پومر، 1968 ............................................ 175

شکل 6-12 پرل استاین، دو مدل زن در استودیو،رنگ و روغن روی بوم،

سال 1967، 153×127سانتی متر ............................................................................. 177

شکل 6-13 پرل استاین، مدل با مارمولک های چوبی روی توپ ورزشی،

آبرنگ روی مقوا، سال 2004، 29×41سانتی متر ...................................................... 178

شکل 6-14 پرل استاین، بدون عنوان .......................................................................................... 180

شکل 6-15 پرل استاین، بدون عنوان .......................................................................................... 182

شکل 6-16 پرل استاین، سوپرمن، آبرنگ روی مقوا، 1998، 22× 30 اینچ ................................. 184

شکل 6-17 پرل استاین، دو مدل با قو و گارودا، رنگ و روغن روی بوم،

سال 2013، 48× 72 اینچ ......................................................................................... 185

شکل 6-18 سیدنی گودمن، مرد منتظر،رنگ روغن روی بوم،سال 1961 ،

49× 65 سانتی متر.................................................................................................... 189

شکل 6-19 سیدنی گودمن، سقوط آزاد،رنگ روغن روی بوم،سال 1991- 1988 ،

210× 102 اینچ ...........................................................................................................190

شکل 6-20 سیدنی گودمن، سریع و مرده، رنگ روغن روی بوم، سال 81-1980،

225× 169 سانتی متر، موزه هنر متروپولیتن، نیویورک .............................................. 191

شکل 6-21 سیدنی گودمن، فیگورها در منظره، رنگ روغن روی بوم،

سال 73-1972، 96× 55 سانتی متر، موزه هنر فیلادلفیا ............................................ 192

شکل 6-22 سیدنی گودمن، پرتره پنج فیگور، رنگ روغن روی بوم ........................................... 194

شکل 6-23 سیدنی گودمن، زباله، رنگ روغن روی بوم، سال 86-1984،

325× 226 سانتی متر، مجموعه خصوصی.................................................................. 195

شکل 6-24 سیدنی گودمن، پدر و مادر گودمن، رنگ روغن روی بوم، سال 1973،

77× 58 سانتی متر، موزه هنر متروپولیتن، نیویورک ................................................... 196

شکل 6-25 سیدنی گودمن، صحنه ای از جمعیت، رنگ روغن روی بوم،

سال 79-1977، 364× 166 سانتی متر، موزه هنر متروپولیتن، نیویورک ..................................... 196

شکل 6-26 سیدنی گودمن، خودنگاره با بازوی برجسته، رنگ روغن روی بوم،

سال1993، 119× 86 سانتی متر، مجموعه خصوص ................................. 197

شکل 6-27 اریک فیشل، بدون عنوان .......................................................................................... 199

شکل 6-28 اریک فیشل، پسر بد، رنگ روغن روی بوم، سال1981،

244× 168 سانتی متر ............................................................................................... 201

شکل 6-29 اریک فیشل، زمان خواب، رنگ روغن روی بوم، سال1980،

244× 183 سانتی متر ............................................................................................... 202

شکل 6-30 اریک فیشل، زن تسخیر شده رنگ روغن روی بوم، سال1981،

244× 173 سانتی متر.................................................................................................. 202

شکل 6-31 اریک فیشل، خاکسپاری، رنگ روغن روی بوم، سال1990،

244× 152 سانتی متر ............................................................................................... 204

شکل 6-32 جک بیل، "احتیاط، بخل، شهوت، خشم،عدالت"،

رنگ روغن روی بوم، سال1978، 78× 72 اینچ ........................................................ 207

شکل 6-33 جک بیل، "امید، ایمان، نیکوکاری"، رنگ روغن روی بوم،

سال1978، 78× 72 اینچ ......................................................................................... 208

شکل 6-34 نقاشی دیواری "تاریخچه کار در امریکا"، قرن 18.................................................... 209

شکل 6-35 نقاشی دیواری "تاریخچه کار در امریکا"، قرن 17................................................... 209

شکل 6-36 نقاشی دیواری "تاریخچه کار در امریکا"، قرن20 .................................................... 209

شکل 6-37 نقاشی دیواری "تاریخچه کار در امریکا"، قرن 19.................................................... 209

شکل 6-38 جک بیل، "اسکوگان"، رنگ روغن روی بوم، سال1975،

78× 72 اینچ .............................................................................................................210

شکل 6-39 جک بیل، "سیدنی و فرانسیس لویز"، رنگ روغن روی بوم،

سال1982، 36× 36 اینچ ...........................................................................................210

شکل 6-40 جک بیل، قستهایی از نقاشی های دیواری جک بیل در مترو ................................... 212

فصل اول:

 بیان مساله :

یکی از دلایلی که باعث اهمیت توجه به رئالیسم می شود محوریت انسان در بسیاری ازآثار رئالیستی در عصری که ما نیازمند توجه زیاد به شرایط انسان معاصر داریم.رئالیسم همواره همراه با سایر جنبشها و سبکهای هنری و ابزار جدید تجسمی، به انسان و دغدغه هایش بسیار پرداخته است. در رئالیسم امروز، با وجود عکس، نقاش با القاء ابن مطلب که ارائه صرف تصویر به صورت استادانه، نمودی از واقعیت مطمئن و کامل نیست سعی می کند انسان را در فهم و ادراک اثر هنری مشارکت دهد. نقاشی رئالیستی نمی تواند تنها تقلیدی عکس گونه از جهان باشد بدون اینکه ذهن نقاش در آن تاثیر بگذارد.

گرایشفیگوراتیودرهنرایرانهرچندبااوجوفرودهاییهمراهبودهاستوگهگاهدرقالبهایمحتواییوسبکیومفهومیمتفاوتنمودیافتهاست، ولی همواره از طرف گروهی از هنرمندان و علاقمندان مورد توجه قرار گرفته است. نقاشی رئالیستی در ایران بی تاثیر از غرب نمی باشد ولی به نظر می رسد نقاشی رئالیستی با دردست داشتن زبانی آشنا که همانا بازنمایی است، توانسته به خوبی با مخاطب ارتباط برقرار کند. این آثار نماینده افکار و عادات و روشهای زندگی است که هنرمند با آنها رشد کرده است. از این روز می تواند با توجه به جنبه های فلسفی و روانشناختی، بر افکار و اندیشه مردم تاثیر بگذارد و آن را از تعریف بازنمایی صرف برهاند.

فرهنگ امریکایی در دوران معاصر گرایش زیادی به هنر رئالیستی پیدا کرده است و هنرمندان شاخصی را در این زمینه می توان یافت که توجه بسیاری از آنها به فیگور انسان در آثارشان حایز اهمیت است.

هدف این تحقیق بررسی تاریخچه هنر رئالیسم، چگونگی رویکرد دوباره هنرمندان معاصربه رئالیسم و نقش فیگور انسانی در آثار رئالیستی چند تن از هنرمندان معاصرایران وامریکا می باشد. با بررسی این آثار از دو فرهنگ متفاوت تاثیر اجتماع، فرهنگ، مذهب و خیلی از عوامل دیگر در هنرمند رئالیست مشخص می شود و این خود وجه تمایز بارزی خواهد بود بین آثار ناتورالیستی و رئالیستی .

 هدفهای تحقیق :

 - علل پیدایش و رشد رئالیسم و مسائل فرهنگی اجتماعی آن.

- بررسی و شناخت رویکرد دوباره ی هنر به رئالیسم

- مطالعه و تحقیق پیشینه فیگور انسان در نقاشی های معاصر رئالیستی

- معرفی هنرمندان رئالیست امروز ایران و امریکا

- مطالعه تطبیقی نگاه هنرمندان ایران و امریکا به فیگورانسانی در نقاشی های رئالیستی

 

 

اهمیت موضوع تحقیق و دلایل انتخاب آن :

هنرمندان رئالیست، به بیان واقعیات جامعه عصر خود می پردازند در حالی که هنرمندان پیش از پیدایش رئالیسم به احساسات درونی شخصی خود می پرداختند. یکی از دلایل من برای انتخاب این موضوع وجود ارتباط تنگاتنگ میان رئالیسم و جامعه است که هنوز هم می تواند به عنوان پل ارتباطی قدرتمندی میان هنرمند و جامعه عصر حاضر محسوب شود .و دیگری ، تلاش برای شناخت بهتراین رویکرد با تاکید بر نقش کلیدی فیگور انسانی در آثار رئالیستی می باشد. از آنجایی که آثارم تابع این جنبش می باشد، بدیهی است این پژوهش هم برای من و هم برای سایر هنرمندان علاقمند مفید خواهد بود.

 سوالات یا فرضیه های تحقیق:

فرضیات:

- فرهنگ امریکایی در دوران معاصر گرایش زیادی نسبت به هنر رئالیستی دارند.

- عکاسی نقش مهمی در به وجود آمدن رئالیسم همچنین رئالیسم نوین داشته و دارد.

- فیگور انسانی در آثار نقاشان رئالیست نو به خوبی برجسته و نمایان است.

سوالات:

- رویکرد فرهنگهای ایرانی و امریکایی نسبت به رئالیسم چگونه است؟

- عوامل موثر در رویکرد هنر نو به رئالیسم چیست؟

- نگرش و بکاربستن فیگور انسانی درآثار رئالیستی امروز نقاشان ایرانی و امریکایی چگونه است؟

  روش تحقیق:

با توجه به اینکه در این پژوهش برای جمع آوری اطلاعات علاوه بر پرسشنامه از اسناد، مدارک، کتب، مقالات، پایانامه ها و همچنین پایگاه های اطلاعاتی اینترنتی جهت جع آوری اطلاعات در خصوص تاریخچه و ادبیات موضوع پژوهش استفاده شده است، لذا پژوهش حاضر از نظر ماهیت کتابخانه ای و میدانی بوده و روش تحقیق تاریخی، تطبیقی می باشد.

 محدودیت ها و مشکلات :

مطالعه آثار هنرمندان معاصر همیشه با مشکلات و محدودیت هایی همراه است. در مورد هنرمندان داخلی تعداد کتابهای به طبع رسیده بسیار محدود است و بیشتر باید به مصاحبه ها و مقالاتی که در نشریات به چاپ رسیده است استناد کرد و یا به مصاحبه حضوری با هنرمندان پرداخت. درمورد هنرمندان رئالیست امریکایی بیشتر به مشکل دسترسی به منابع و مراجع برخوردم و در این میان فقط سایت های اینترنتی بودند که می توانستند به کمک من بیایند. تقریباً هیچ کتابی در مورد آنها در کتابخانه های ایران یافت نمی شود. از این رو یافتن کتابهای الکترونیکی و مقالاتی که از اعتبار لازم برای استناد به آنها وجود داشته باشد مشکل بود.

یکی دیگر از محدودیت ها استفاده از تصاویر نقاشی های هنرمندان (خصوصاً امریکایی) بود. به این دلیل که بیشتر از مدل های برهنه استفاده شده بود و از آنجایی که در نقد آثار هنرمند به آثاری از این دست نیز اشاره شده بود من سعی کردم با پوشاندن قسمتی هایی از آثار امکان چاپ آنها را محیا کنم.