بررسی عناصر فرهنگ استراتژیک ایالات متحده بعد از 11 سپتامبر (2014 2001)...

بررسی عناصر فرهنگ استراتژیک ایالات متحده بعد از 11 سپتامبر (2014 2001)... چکیده: فرهنگ استراتژیک عبارت از یک کلان زمینه­ی اندیشه­گانی رفتار، که تمام رفتارهای فردی، گروهی و دولتی در ارتباط با کاربست زور برای رسیدن به اهداف را تحت­تأثیر قرار می­دهد؛می­باشد. این مقوله­ی نظری تقریباً از اوایل دهه 1980 میلادی از آن جهت مورد توجه قرارگرفت که، می­توانست فارغ از تبیین­های یکسان­انگارانه­ی واقع­گرایی به شناخت بهتر علل تصمیمات استراتژیک کشورها و همچنین پیش­بینی رفتارهای آن­ها نائل آید. ایالات متحده به خاطر وضعیت استثنائی­اش در عرصه روابط بین­الملل از همان ابتدا مورد توجه محققان این حوزه قرارداشت و براین­اساس آثار زیادی مبنی بر شاخص­های اصلی این فرهنگ منتشر شد. اما این پژوهش تلاش دارد با یک دید عمیق­تر به فرهنگ استراتژیک ایالات متحده، به بررسی مهمترین عوامل سازنده و شکل­دهنده­ی این فرهنگ در بازه­ی زمانی 2014- 2001 بپردازد. سطح بندی تحلیلی جونز به نگارنده این اجازه را داد تا مؤلفه­های مورد نظر خود را از سه سطح کلان، میانی و خرد ؛ در قالب جغرافیا، مشخصه­های فرهنگی و تمدنی، تاریخ ، امنیت سرزمینی، اتاق­های فکر و برتری طلبی تکنولوژیکی برگزیده و نسبت به اثبات فرضیه اقدام نماید. در پایان پژوهش با برررسی اسناد امنیتی و مواضع اعلامی رهبران آمریکا؛ به این جمع­بندی نائل آمدیم که متغیر جغرافیا در قالب ژئوپلتیک، شاخص­های تمدنی، فرهنگی ، تاریخی در کنار پررنگ شدن مساله امنیت سرزمینی بعد از حادثه سپتامبر 2001، تاثیرگذاری اتاق فکرها به عنوان سطح میانی در پروسه روایت سازی امنیتی و در نهایت تداوم و تقویت فرهنگ سازمان نظامی بر محور اسطوره برتری طلبی تکنیکی از مهمترین عناصر اثرگذار در فرهنگ استراتژیک آمریکا در این بازه­ی زمانی بوده­ است. واژگان کلیدی : فرهنگ­استراتژیک، امنیت سرزمینی، جغرافیا، ویژگی­های فرهنگی و تمدنی، اتاق فکر، اسطوره برتری طلبی تکنیکی فهرست مطالب فصل اول کلیات تحقیق 1-بیان مساله2 2- ضرورت انجام تحقیق 5 3- اهداف اصلی تحقیق6 4- سئوال اصلی تحقیق 6 5- فرضیه تحقیق 6 6- پیشینه تحقیق 6 1-6: متون مرتبط با حوزه نظری پردازی فرهنگ استراتژیک 7 2-6: متون مربوط به کاربست چارچوبه فرهنگ استراتژیک در مورد پژوهی غیر از آمریکا 8 3-6 : متون مرتبط با فرهنگ استراتژیک ایالات متحده 10 7- روش شناسی تحقیق 12 8- روش گردآوری داده ها12 9- کاربردهای تحقیق 12 10- سازمان دهی تحقیق 13 فصل دوم: چارچوب نظری فرهنگ استراتژیک مقدمه: فرهنگ استراتژیک، مفهومی تحول یافته 15 تعریف فرهنگ استراتژیک 15 تاریخچه ظهور و تکامل مقوله­ی فرهنگ استراتژیک 17 1. دیدگاه های کلاسیک، اهتمام تلویحی به مفهوم فرهنگ استراتژیک .....................................................17 2. توجه به فرهنگ استراتژیک در بستر فرهنگ سیاسی ......................................................................... 18 3. تکامل فرهنگ استراتژیک در بستر سازه­انگاری .................................................................................. 20 رویکرد شناسی در فرهنگ استراتژیک........................................................................................................... 23 1. فرهنگ استراتژیک به عنوان عامل تعیین کننده رفتار استراتژیک................................................... 23 2. فرهنگ استراتژیک ابزاری برای تثبیت هژمونی.............................................................................. 24 3. فرهنگ استراتژیک به عنوان یک متغیر مستقل موثر بر رفتار .........................................................25 4. فرهنگ استراتژیک بعنوان محدود کننده رفتار ............................................................................. 26 5. فرهنگ جهانی استراتژیک ابزاری برای توفیق بازدارندگی ........................................................... 27 6. فرهنگ استراتژیک جهان مجازی ................................................................................................. 28 تحول در فرهنگ استراتژیک .......................................................................................................................... 28 حافظان فرهنگ استراتژیک ............................................................................................................................ 30 فرهنگ استراتژیک از منظر دیوید جونز ........................................................................................................32 الف. سطح کلان............................................................................................................................................. 32 متغیر جغرافیا...................................................................................................................................... 32 ویژگی های قومی – فرهنگی و تاریخی ..........................................................................................33 ب. سطح میانی: ساختارهای سیاسی- اجتماعی و اقتصادی کشور............................................................. 34 ج. سطح خرد: فرهنگ سازمان نظامی و رابطه­ی شهروندان با نظامیان ........................................................34 اتاق فکر به مثابه­ی یک نهاد اجتماعی .......................................................................................................... 36 اثرگذاری اتاق فکرها در فرهنگ استراتژیک .................................................................................................. 37 فصل سوم. فرهنگ استراتژیک آمریکا و عوامل موثر بر آن از جنگ داخلی(1861) تا پایان قرن بیستم مقدمه .............................................................................................................................................................. 39 تاریخچه مختصر ایالات متحده .................................................................................................................... 40 اول. جنگ داخلی (1865-1861) .................................................................................................................41 الف. نکات کلی ......................................................................................................................................... 41 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در جنگ داخلی............................................... 42 متغیرهای فرهنگی............................................................................................................................ 42 بررسی متغیرهای تکنولوژیکی و تسلیحاتی دخیل در جنگ داخلی ............................................... 43 بررسی متغیر میزان تلفات انسانی در جنگ داخلی ........................................................................ 43 بررسی متغیر وضعیت صحنه نبرد در جنگ داخلی........................................................................ 44 دوم. جنگ آمریکا با اسپانیا(1898) .............................................................................................................. 44 الف. نکات کلی ........................................................................................................................................ 44 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در جنگ با اسپانیا ........................................... 45 متغیر فرهنگی و ایدوئولوژی .......................................................................................................... 45 متغیر تکنولوژی و تسلیحاتی ..........................................................................................................46 سوم. جنگ اول جهانی (1918-1914)........................................................................................................ 47 الف. نکات کلی ......................................................................................................................................... 47 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در ورود به جنگ اول جهانی ........................ 48 متغیر فرهنگی و ایدوئولوژی .......................................................................................................... 48 متغیر تکنولوژی و تسلیحاتی ......................................................................................................... 49 چهارم. ورود ایالات متحده به جنگ دوم جهانی (1945-1939 ) ........................................................... 50 الف. نکات کلی .......................................................................................................................................... 50 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در ورود به جنگ دوم جهانی ...................... 51 متغیر فرهنگی و ایدوئولوژی .......................................................................................................... 51 متغیر تکنولوژی های پیشرفته نظامی ............................................................................................. 52 متغیر میزان اعزام نیرو و تلفات .....................................................................................................53 متغیر وضعیت جنگ ....................................................................................................................... 53 متغیر هدف .................................................................................................................................... 53 پنجم. نبردهای آمریکا در دوره­ی جنگ سرد ............................................................................................... 54 کلیاتی درباره جنگ سرد................................................................................................................................ 54 جنگ کره ......................................................................................................................................... 57 الف. نکات کلی ................................................................................................................................. 57 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در جنگ کره ........................................... 57 متغیر فرهنگی ............................................................................................................................ 57 متغیر تکنولوژی و تسلیحاتی ...................................................................................................... 58 میزان اعزام نیرو و تلفات انسانی .................................................................................................59 متغیر هدف موثر ......................................................................................................................... 59 بحران کوبا ....................................................................................................................................... 60 الف. نکات کلی ................................................................................................................................ 60 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک امریکا در بحران کوبا........................................... 61 متغیر فرهنگی ............................................................................................................................ 61 متغیر تکنولوژی و تسلیحاتی ..................................................................................................... 61 جنگ ویتنام ...................................................................................................................................... 61 الف. نکات کلی................................................................................................................................. 62 ب. بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در جنگ ویتنام ........................................ 62 متغیر فرهنگی ............................................................................................................................ 62 متغیر تکنولوژی و تسلیحات ......................................................................................................63 متغیر وضعیت صحنه نبرد ......................................................................................................... 64 ششم. بحران خلیج فارس 1991 .................................................................................................................. 64 الف. نکات کلی ............................................................................................................................................ 64 ب.بررسی متغیرهای موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در بحران خلیج فارس........................................ 65 متغیر فرهنگی ............................................................................................................................ 65 متغیر تکنولوژیکی و تسلیحاتی .................................................................................................. 66 متغیر صحنه نبرد ...................................................................................................................... 66 متغیر هدف.................................................................................................................................. 67 هفتم. بحران کوزوو 1996 ............................................................................................................................ 67 الف. نکات کلی ............................................................................................................................................ 67 ب. بررسی متغیر های موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در بحران کوزوو ............................................... 68 متغیر فرهنگی ............................................................................................................................ 68 متغیر تکنولوژی و تسلیحاتی و وضعیت صحنه نبرد ................................................................ 68 متغیر هدف ................................................................................................................................ 68 فصل چهارم. مولفه­های سخت­ – نرم افزاری موثر بر فرهنگ استراتژیک آمریکا در فضای بعد از 11 سپتامبر مقدمه ............................................................................................................................................................. 71 اول. واقعه سپتامبر 2001 ، مقدمه­ای برای تحول فرهنگ استراتژیک امریکا .............................................. 72 ابعاد محوری استراتژی کلان آمریکا.............................................................................................................. 73 تاثیرپذیری از آرمان­های نومحافظه­کارانه ................................................................................................ 73 تامین امنیت سرزمین اصلی آمریکا در برابر حملات تروریستی ............................................................. 75 تاکید بر چندجانبه گرایی تحت تاثیر باور به جهان تک قطبی ................................................................. 76 بازنگری در ساختار و ماموریت های ارتش با هدف احیای نقش قدرت نظامی ..................................... 76 بازنگری در سیاست منع گسترش سلاح­های کشتار جمعی و فناوری­های پیشرفته ................................ 77 ایجاد نظم لیبرال در محیطی بین­المللی، اما بر مبنای روایتی آمریکائی..................................................... 77 دوم. بررسی عناصر فرهنگ­استراتژیک آمریکا در ارتباط با اقدامات نظامی بعد از 11 سپتامبر.................. 77 الف. تهاجم نظامی به افغانستان (2001) و عراق (2003) ......................................................................... 78 ویزگی های رفتار نظامی آمریکا در مبارزه با تروریسم ............................................................................... 79 نگاه عملگرا به حقوق بین­الملل............................................................................................................. 80 یکجانبه گرایی ........................................................................................................................................ 80 عملگرایی و استفاده سریعتر از زور ....................................................................................................... 80 تدوام عملیات جنگی ............................................................................................................................. 81 بازتعریف نقش نیروی نظامی در فرایند دولت – ملت سازی .................................................................82 ب. تجزیه و تحلیل فرهنگ استراتژیک آمریکا بر مبنای الگوی تحلیلی جونز .......................................... 82 1. سطح کلان ................................................................................................................................................. 82 متغیر جغرافیا........................................................................................................................................... 82 متغیر فرهنگی .......................................................................................................................................... 84 متغیر تاریخی ........................................................................................................................................... 85 2. سطح میانی ................................................................................................................................................. 86 اتاقهای فکر Think Tank .................................................................................................................. 86 3.سطح خرد: فرهنگ سازمان نظامی............................................................................................................... 87 پایبندی به اصل موفقیت بر مبنای بکارگیری تکنولوژی های پیشرفته نظامی.......................................... 87 سند امنیت دفاع 2001 .................................................................................................................. 88 سند امنیت دفاع2006 .................................................................................................................... 89 سند امنیت دفاع 2010 .................................................................................................................... 89 سند امنیت دفاع 2014 ..................................................................................................................... 90 نتیجه گیری ..................................................................................................................................................... 93 منابع فارسی ................................................................................................................................................... 97 منابع لاتین ................................................................................................................................................... 103 چکیده لاتین ..............................................................................................................................................10 فصل اول: کلیات تحقیق 1-بیان مسئله: فرهنگ­استراتژیک به زمینه­ای از تفکر راهبردی یک دولت، به عنوان مقدمه یا بستری برای تصمیم­گیری راهبردی آن خاصه در ارتباط با اهداف امنیتی – نظامی اشاره دارد. پیام اصلی این حوزه­ی اندیشه­ورزی را باید در شناسایی دوست یا دشمن و تعیین معیار برای تفکیک آنان از هم دانست؛ کارکردی یا کیفیتی که می­تواند به سطوح مختلف تصمیم­گیران در مسیر انتخاب راه­های استفاده از زور برای مقابله با عوامل تهدید و هم­چنین در سطحی بالاتر برای رسیدن به اهداف ملی کمک نماید. به سخن دیگر،فرهنگ­استراتژیک مانند یک پیش­زمینه عمل می­کند، به گونه­ای که تمام سیاست­ها و تصمیمات راهبردی در سطح کلان را سمت و سو می­دهد. بر این مبنا، بیان­شده که فرهنگ­ استراتژیک که در اصل زیرمجموعه­ی فرهنگ ­سیاسی یک کشور است؛ توانائی محدودسازی گزینه­های انتخاب راهبردی را برای نخبگان درپروسۀ تصمیم­گیری داراست. در عین حال ، چنین محدودیت­هایی با توجه به افزایش اهمیت پشتیبانی افکارعمومی برای اجرای سیاست­ها قابل پذیرش است. بنابراین دولت­ها اقدام به طراحی و اجراء سیاست­هایی می­نمایند که از اقبال عمومی بیشتری برخوردار است. مسئله فرهنگ تا ربع آخر قرن پیش جذابیت چندانی در مطالعات امنیتی نداشت و این امر تا زمانی ادامه یافت که علاقه به فرهنگ و فرهنگ­استراتژیک برای تبیین رفتار دولت­ها مطرح گردید. بخش عمده­ای از تحقیق در این عرصه مدیون جوزف نای و شان لین جونز است که معتقد بودند؛ مطالعات استراتژیک بر مبنای قوم­مداری آمریکایی همراه با نادیده­گرفتن « سبک­های ملی استراتژی» قرار داشته­است . از دهه 1970 میلادی بعضی از محققان و تحلیلگران تلاش کرده­اند تا با بکارگیری مفهوم فرهنگ­استراتژیک فهم و تحلیل غنی­تری(نسبت به رویکرد واقع­گرایی و بعدها نوواقع­گرایی) از رفتارها و انتخاب­های استراتژیک کشوره ارائه دهند. در همین دهه و درپی ناتوانی تحلیلگران آمریکا از پیش­بینی واکنش­های اتحاد جماهیر شوروی و تشریح درست سیاست بازدارندگی شوروی، جک اسنایدر چنین نتیجه گرفت، تحلیلگران آمریکا به این دلیل نتوانستند واکنش­های شوروی را پیش­بینی نمایند که این واقعیت را بدیهی فرض کردند که مسکو در موراد خاص دقیقا همانند واشنگتن واکنش نشان می­دهد. در نتیجه این ناکامی برای پیش­بینی واکنش­ها، وی و تعدادی دیگر از محققان به این نتیجه رسیدند که هر کشوری از شیوه­ای خاص برای تفسیر، تحلیل و واکنش به رخدادهای بین­المللی برخوردار است. این مسئله موضوع فرهنگ ملی را دوباره در دستور کار قرارداد و توجهات روی فرهنگ استراتژیک به مثابه یک ابزار تحلیل جدید متمرکز شد. چنانچه بیان شد؛ زمینه­های مطالعات فرهنگ استراتژیک به سال­های جنگ سرد یعنی دوره­ای که استراتژی بازدارندگی هسته­ای به دستورکار راهبردی دو ابرقدرت تبدیل شده­بود، باز می­گردد. نظریه­پردازان واقعگرای آمریکایی را باید پیشگام تولید دانش در این مورد دانست. اولین مرحله­ی مطالعات فرهنگ استراتژیک در این کشور بر محور بررسی استراتژی هسته­ای آن در قبال اتحاد جماهیر شوروی شکل­گرفت. به این معنا که محققان این حوزه براساس تئوری بازی­ها و تصمیم­گیری عقلائی در سطح تصمیمات هسته­ای، گزینه­های پیش­روی این دولت (درچارچوب راهبرد هسته­ای) را تنها در محورهای زیر خلاصه می­کردند: عدم استفاده مجدد از سلاح هسته­ای در اثر محاسبه هزینه و سود ؛ استراتژی بازداندگی ؛تسلیح و افزایش توانمندی­های دفاعی قابل کاربرد. در مقابل ، اینان مدعی بودند که استراژی شوروی از قاعده­ی بازی­ها و محاسبه عقلائی مد نظر آمریکا پیروی نمی­­کند ، که همین ویژگی می تواند دنیا را در معرض خطر هسته­ای جدی قرار دهد. بر این اساس، می توان گفت که مطالعات استراتزیک در مقطع یاد شده از نوعی جهت­گیری تقلیل­گرا ومتناظر با بحث­های صرفاً هسته­ای و راهبردی برخوردار بود. در اواخر دهه­ی 1980 موج انتقاد از نظریه­پردازان واقعگرا به خاطر عدم توانائی پیش بینی بروز زمینه­های فروپاشی شوروی بالا گرفت . نظریه پردازان آمریکایی به ویژه طیف سازه­انگار، با تأکید بر رابطه فرهنگ و امنیت، مؤلفه­ی فرهنگ استراتژیک را به عنوان تنها عامل توضیح دهندۀ این فروپاشی معرفی کردند.آنان اعلام نمودند علت ناتوانی رئالیستها، درتأکید افراطی بر مفروضۀ یکسان بودن دولت­ها (در قالب نوعی جعبه­ی سیاه) باید پیگیری شود. بر این مبنا، هر دولتی بنا به ارزش­ها، ایستارها، هویت، مذهب، فرایند تشکیل، جامعه­پذیری و حتی موقعیت جغرافیایی دارای تفاوت­های بنیادینی در ارتباط با نگرش­های راهبردی است. این تفاوت­ها در عرصۀ تصمیم سازی در مورد انتخاب­های پیش روی تصمیم­گیران دارای تأثیر می­باشند. ناگفته نماند که برخی نیز بر امکان استفاده از اعمال فریب­کارانه­ در جهت دستکاری افکار عمومی تأکید داشتند که می تواند ابزار توجیه­گر سیاست­های اعلانی (در قالب فرهنگ استراتژیک) تلقی­گردد. در این ارتباط، به دستکاری افکار عمومی در رابطه با حوادث بندر پرل هاربر ، که به مجوز ورود آمریکا به جنگ دوم جهانی تبدیل گردید، توجه شد. دومین مرحله­ی تحول در مطالعات­استراتژیک آمریکا تحت­تأثیر ترویج اندیشه­ی قدرت نرم و تعبیه­ی این مفهوم در مطالعات امنیتی این کشور در دهه­ی 1990 پدیدار شد. از این منظر، تصمیم سازان امنیتی، فرهنگ استراتژیک را متغیری وابسته و در عین حال مستقل ارزیابی کردند. ویژگی وابستگی به تأثیرپذیری آن از عناصری چون: تاریخ، ارزش­ها ، ایستارها، هویت و جامعه پذیری و برداشت ذهنی از جایگاه کشور در نظام بین الملل و همچنین متغیر هایی مادی چون جغرافیا و توانمندی تسلیحاتی بازمی­گشت؛ و وجه استقلال طلبی این نوع فرهنگ نیز در این باور ریشه داشت که فرهنگ استراتژیک باید از هویتی مستقل در چارچوب انتخاب­ها و رفتارهای تصمیم­گیران برخوردار باشد. به این ترتیب ، در شرایط نوظهور بعد از جنگ سرد که آمریکا با ضرورت شناسایی کانون­های جدید تهدید و زمینه­های شکل­گیری و تشدید آنان در مناطق مختلف جهان مواجه بود ، توجه به ویژگی­های فرهنگ­استراتژیک دیگر ملت­ها مدنظر قرار می­گرفت. بطور منطقی، از این منظر، افق جدیدی برای شناسایی ریشه­های موج جدید تهدیدزایی آشکار می­شد و فرصت­های لازم برای شکل دهی به ائتلاف و همکاری با بازیگرانی که فرهنگ استراتژیک مشابهی داشتند، بروز می­کرد. به این ترتیب، تحول این رویکرد در تسری دادن فرهنگ استراتژیک به سایر حوزه­های اقدامات خارجی دولت­ها ریشه داشت ، که باعث می­شد در کنار اقدامات نظامی، اتحاد و ائتلاف­ها و حتی روابط مبتنی برهمکاری و تعارض را هم در نظر ­آورد. اما همزمان با احساس نیاز برای شناسائی فرهنگ­استراتژیک سایر ملل برای آمریکا، مطالعه فرهنگ­استراتژیک این کشور نیز در دستور کار ملت­ها قرارگرفت. از نظر لانتیس آمریکا بخاطر عواملی چون تک ابرقدرتی ، توانائی تأثیرگذاری بر تمام کشورها در عرصه روابط­خارجی و همچنین اقدامات­نظامی متأثر از قدرت نظامی­اش بخصوص بعد از 11 سپتامبر ، در محاسبات امنیتی دولتها مهره وزینی شده است. این اثربخشی باعث ضرورت درک فرهنگ­استراتژیک این کشور از سوی سایرین شده است. البته لانتیس دلیل دیگری را نیز مطرح می­کند. از نظر وی بر کشورهایی که خواستار به چالش کشیدن قدرت آمریکا هستند، ضرورت بررسی این فرهنگ مبرهن است. بهر ترتیب حجم زیادی از ادبیات فرهنگ استراتژیک به مقوله آمریکا می­پردازد. در بعد نظری فرهنگ استراتژیک ایالات متحده در مقایسه با سایر دولت­ها ،به برکت همین توجه بخوبی شاخص بندی شده است . و عناصری چون تمایل به استفاده از زور برای دستیابی به اهداف، اسطوره فناوری در نبرد، تمایل به حل سریع منازعه با انهدام غائی دشمن، جنگ اخلاقی و یا مسیحائی و در نهایت پایین بودن آستانه تحمل در این فرهنگ شناسائی شده­است. این بررسی فرهنگی از دهه 70 میلادی با اثر راسل ویگلی با نام «راه و رسم جنگ آمریکائی» آغاز شد و تا اکنون ادامه دارد. تمام محققان این حوزه به امکان تحول در فرهنگ­استراتژیک در سایه­ی رخدادهای عظیم ملی اعتقاد دارند. در این ارتباط شکست­­ها وپیروزی­ها می­تواند امنیت مادی و روانی جامعه و شهروندان را دستخوش تغییر قرار دهد. در این زمینه واقعه­ی سپتامبر 2001 را باید نقطه­ی عطفی در بروز تحول در فرهنگ­استراتژیک آمریکا دانست. که البته از نظر محققین این حوزه دور نماند. مطالعات زیادی که بعد از این تاریخ و البته در پی رفتارهای نظامی یکجانبه آمریکا بربستر مبارزه با تروریسم ، انجام شد؛ مبین همین نکته است. در این مقالات ضمن شناسائی موارد متحول شده فرهنگ­استراتژیک آمریکا به پیامدهای این تحول بر سایر دولت­ها نیز تأکید می شود. مطالعه فرهنگ­استراتژیک آمریکا به واسطه پیچیدگی­های منحصر بفردش از دشواری خاصی برخوردار است. شاید مفیدترین الگو برای بررسی عوامل سازنده­ی فرهنگ مزبور را در چارچوب نظری دیوید جونز بتوان یافت. ناگفته نماند که این چارچوب نظری در پی تحول رویکردی در بعد نظری فرهنگ­استراتژیک از یک سو و بعد از تحول در شاخص­های فرهنگ استراتژیک آمریکا بعد از 11 سپتامبر همچنان از سوی محققین برای بررسی آمریکا مورد استفاده قرار می­گیرد. چنانچه فارل در سال 2005 و یک سال بعد مانکن از این سطح بندی تحلیلی در­باره آمریکا سود جسته­اند. در هر حال جونز تلاش کرده است که عوامل تشکیل دهنده­ی فرهنگ استراتژیک را در سه سطح شامل: سطح کلان محیطی که ویژگی­های جغرافیایی، خصوصیات قومی- فرهنگی و تاریخی، را در برمی­گیرد. سطح میانی اجتماعی شامل ویژگی­های سیاسی و اقتصادی جامعه وجامعه مدنی است. و در نهایت سطح خرد که مرکب از نهادهای نظامی و ویژگی­های روابط نظامی – مدنی است ؛را مورد توجه قرار دهد. در این پژوهش سعی می­شود که مهم­ترین و اثرگذارترین عناصر تشکیل دهنده­ی فرهنگ استراتژیک آمریکا بعد از 11 سپتامبر در ارتباط با ابعاد نرم و سخت افزاری مورد بررسی قرار گیرد. متغیر­های مورد نظر در ویژگی­های جغرافیایی ،خصوصیات تمدنی - فرهنگی ، خصائص سیاسی و تکنولوژیکی از یک سو ، و از سوی دیگر در الگوی نقش آفرینی دو متغیر جامعه­ی مدنی و اتاق فکر خلاصه شده است. 2- ضرورت انجام تحقیق: با عنایت به این موضوع که این قدرت­های بزرگ هستند که سیستم و نظام بین­الملل را شکل می­دهند و بیشترین میزان تأثیرگذاری را بر روندهای جهانی دارا می­باشند. لذا شناخت سیاست­خارجی این کشورها بسیار حائز اهمیت است. در این پژوهش بنا به نقش مؤثر فرهنگ­استراتژیک، این متغیر مهمترین مؤلفه شکل­دهنده به سیاست خارجی است. بنابراین شناخت فرهنگ­استراتژیک آمریکا به عنوان مهمترین مؤلفه شکل دهنده به رفتار این کشورها از اهمیت بسزائی برخوردارا است. اما در این پژوهش تلاش می­شود در راستای پرداختن به این موضوع به دو هدف دیگر که در زیر می­آید، نیز نائل شویم. 3- اهداف اصلی تحقیق: الف - آشنایی با روند تحولی نظریه­پردازی در حوزه­ی فرهنگ استراتژیک؛ این پژوهش در راستای تبیین یک حوزه­ی نظری به نسبت مغفول مانده در ادبیات مطالعات امنیتی به زبان فارسی ساختار بندی شده است. بنا به همین دو امر ( چارچوب نظری، بدیع بودن) ضرورت شناخت بهتر این چارچوبه تحلیلی احساس می­شود که از قبل بحث تاریخچه­ی فرهنگ استراتژیک این مهم بهتر صورت می­پذیرد. دستامد این مبحث دو نکته است : ابتدا اینکه فرهنگ استراتژیک خود حاصل تحول عمیق در بعد مطالعات امنیتی کشورها است. و از طرف دیگر در این چارچوبه بازهم شاهد نوعی تحول درونی نسبت به متغیرهای مؤثره و اهداف استراتژیک هستیم. که در این ارتباط مباحث فرهنگ استراتژیک از بررسی راهبردهای صرفا هسته­ای دو ابرقدرت به طیف وسیعی از راهبردهای ملی گسترش یافت. ب- آشنایی با عوامل سازنده­ی فرهنگ استراتژیک آمریکا به ویژه در مقطع بعد از یازدهم سپتامبر. فرهنگ استراتژیک دارای عوامل سازنده­ی ­متفاوتی است که هر کدام از این عناصر دارای وزن خاص خود در این فرهنگ هستند. در این نوشتار تلاش می­شود که مهمترین این متغیرهای شکل­دهنده را شناسایی و بررسی نمائیم. 4- سئوال اصلی تحقیق: با توجه به اینکه فرهنگ­استراتژیک ملی با رخداد حوادث مهم و ملی دچار تحول و تغییر می­شود. در این پژوهش تلاش می­شود که مقطع 11 سپتامبر را بعنوان یک رخداد با دامنه تأثیرگذاری وسیع توضیح داده و سپس متغیرهای مؤثر در این تحول را ارزیابی نمائیم. بر این اساس سئوال اصلی نوشتار حاضر عبارت است از: متغیرهای فرهنگ استراتژیک ایالات متحده آمریکا در شرایط و فضای بعد از 11 سپتامبر کدام هستند؟ 5- فرضیه تحقیق: به نظر می­رسد فرهنگ­استراتژیک آمریکا بعد از رخداد 11 سپتامبر تحت­تأثیر مؤلفه­های سخت­افزاری چون امنیت سرزمینی ، برتری­طلبی تکنولوژیک در بعد نظامی در کنار مؤلفه­های نرم­افزاری چون شاخص­های فرهنگی تمدنی و سیاسی و نقش جامعه مدنی در قالب اتاق فکر قرار داشته است . 6- پیشینه تحقیق: ­ در ابتدا لازم است یادآور شویم به دلیل این­که حوزه­ی نظریه­پردازی فرهنگ­استراتژیک حوزه­ای به نسبت مفغول مانده در ادبیات امنیتی به زبان فارسی است . بنابراین نگارنده اقدام به مطالعه برخی از متونی نمود که به درک وی در ارتباط با این حوزه مطالعاتی کمک­رسان بوده­است. 1-6: متون مرتبط با حوزه­ی نظریه­پردازی فرهنگ استراتژیک: 1 - فرهنگ استراتژیک علی عبدالله خانی در این کتاب که تنها کتاب در این حوزه نظری به زبان فارسی است، تلاش می­کند که رابطه نوظهور میان فرهنگ و امنیت را تعریف کرده تا از این میان به فهم بهتری از مطالعات امنیتی و امنیت دست­یابد . سپس ضمن تعریف اجمالی از مفهوم فرهنگ استراتژیک، اقدام به تشریح رویکردهای متفاوت در این حوزه می­کند. 2 - سه نسل – سه گفتمان در فرهنگ استراتژیک علی عبدالله خانی در این مقاله به بررسی تفاوت­های هستی شناسی رویکردهای متفاوت در حوزه فرهنگ استراتژیک پرداخته و در نهایت نتیجه­گیری می­کنند که نسل سوم این محققان توانایی تبیین کنندگی بهتری را نسبت به سایرین دارند. البته لازم به ذکر است که در این مقاله منازعه نهایی میان نسل اول توسط کالین گری و نسل سوم توسط آلستر جانستون در نظر نیامده است. 3 – مقدمه­ای برفرهنگ استراتژیک محمود عسگری در مجال کوتاه مقاله به بررسی آراء و نظریات صاحب قلمان در این حوزه پرداخته و سپس به عوامل تشکیل دهنده فرهنگ استراتژیک از دیدگاه نسل اول و سوم می­پردازد. و در آخر تلاش کند دو عامل اصلی تشکیل­دهنده ( ایستارها و بینش ها ) فرهنگ استراتژیک را عملیاتی نماید. 4 - فرهنگ استراتژیک مقایسه­ای که در اصل گزارش از یک نشست علمی به تولیت دانشگاه ناوال آمریکا است. در این مقاله ضمن لزوم شناسایی فرهنگ­های استراتژیک ملت­ها برای توفیق در سیاست­های آمریکا ؛ بررسی فرهنگ استراتژیک سه کشور ایران، چین و پاکستان را در دستور کار قرار می­د­هد. Time to Move on: Reconceptualizing the Strategic Culture Debate - 5 آلن بلومفیلد در این مقاله می­کوشد که با ارائه یک متغیر مغفول ضمن اینکه بتواند میان دو رویکرد نسل اول و سوم پیوندی ایجاد کند؛ مشکله تداوم در عین تحول و ابتکار در عین رفتار برنامه­ریزی شده را حل و فصل نماید. بلوفیلد متغیر خرده فرهنگ­های رقیب را وارد این حوزه مطالعاتی می­کند. Refining Strategic Culture : Return of Second Generation - 7 نویسنده به دنبال یک نقد درون پارادیمی است ، وی با بیان دیدگاه­های متفاوت به بررسی نقاط ضعف و قوت هریک از رویکرد­ها می پردازد. و در نهایت با عنایت به این نکته که نسل سوم تداوم و امکان انحراف به خاطر عوامل مسلط خارجی را بیان می­کنند بهتر می توانندعلل اقدامات یک کشور را در یک دوره طولانی شرح دهند. بنابراین نسل سوم را از توانایی بیشتری برخوردار می­داند. 8-Strategic Culture and Tailored Deterrence: Bridging the Gap between Theory and Practice جفری . اس. لانتیس ، در این مقاله می­کوشد بحث مطالعات فرهنگی در ارتباط با امنیت را اززمان نوشته­های کلازویتس دنبال نماید. وی تلاش می­کند ضمن شناسایی قرابت فرهنگ و مسائل امنیتی به بررسی شرایط استفاده از مدل­های فرهنگ استراتژیک برای محاسبه سیاست­های نظامی و امنیتی بپردازد. از جمله این شرایط :روایت های فرهنگی غالب ، رهبری مشخص و سازمان­های نظامی برجسته قابل بررسی است. 9-Strategic Culture: From Clausewitz to Constructivism جفری . اس . لانتیس در این مقاله تلاش می­کند، ردپای مفهوم فرهنگ استراتژیک را از آثارکلازویتس تا نوشته­های متاخرتر بازنمائی نماید. سپس نتیجه می­گیرد که گام بعدی تحول در مسیراندیشه فرهنگ استراتژیک با توجه به قابلیت کشورها در نفوذ گذاری، عبارت است از فرهنگ استراتژیک جهانی. 10-The future of Strategic Culture دری هاولت در این مقاله اعلام می­کند که نخستین و مهمترین گام برای تحول مفهوم فرهنگ­استراتژیک در سال 2006 برداشته شده است؛ که عبارت است از اجماع اندیشمندان درباره محتوای مفهومی فرهنگ­استراتژیک. فرهنگ­استراتژیک براساس این اجماع نهایی عبارت است از: مجموعه­ای از اعتقادات مشترک، فرضیات و شیوه­های رفتار، تجارب مشترک و روایت­های مورد قبول اجتماع (کتبی یا شفاهی) که شکل یک هویت جمعی را در ارتباط با رسیدن به اهداف امنیتی گرفته باشد. 11- Grand Strateg- Strtegic Culture – Ractice – The Social Roots of Nordic Defence لوور نیومن در این مقاله اعلام می­کند فرهنگ استراتژیک سنگ زیر بنای استراتژی بزرگ در هرکشوری است. وی فرهنگ استراتژیک را زمینه اجتماعی می­داند که کار ویژه­ی آن تحت تأثیر قرار دادن رفتارها و انتخاب­ها می باشد که در نهایت باعث شکل­گیری و جهت­گیری استراتژی بزرگ ملی می­شود. 12- Strategic Perspective : Clausewitz - Sun Tzu and Thucydides – Anahysis ریچارد روزآ در این مقاله تلاش می­کند، ضمن ارائه یک تعریف جامع از استراتژی، آن را در اندیشه­های کلازویتس و سون تزو و توسیدید تجزیه و تحلیل نماید. از نظر وی استراتژی عبارت است از: استفاده­ی هماهنگ از تمام دارائی­های در دسترس یک دولت یا جامعۀ امنیتی برای دستیابی به اهداف سیاسی. با این وجود وی موضوع محوری استراتژی را همچنان مسائلی چون جنگ و صلح و زنده ماندن می­داند. 2-6: متون مربوط به کاربست چارچوبه فرهنگ استراتژیک در موارد پژوهی غیر از آمریکا: به دلیلی که در ابتدا آمد، نگارنده متونی که در ادامه می­­آید را به منظور آشنائی با کاربست این حوزه نظری را در مورد پژوهشی­هایی غیر از ایالات متحده بررسی نموده است. این متون به پژوهنده در عملیاتی کردن مفاهیم و کاربست آنها در یک مورد مطالعاتی مدد رسانده­است. 13-Soviet Strategic Culture دیوید جونز در این مقاله فرهنگ استراتژیک اتحاد جماهیر شوروی را از سه سطح ناشی می­داند. ازنظر وی موقعیت جغرافیایی این کشور در کنار تاریخ توسعه­طلبی خارجی­اش که با نوعی از نظام استبدادی درهم آمیخته است . مهمترین مؤلفه فرهنگ­استراتژیک این کشور در سطح کلان است. از نظر وی در سطح میانی نیز ، نوع سامان اجتماعی و اقتصادی این کشور در کنار عدم شکل­گیری موفق جامعه مدنی در یکه­تازی دولت خودکامه مؤثر بوده است. و در گام نهائی با توجه به ارجحیت نظامیان در رابطه با مدنیان در این کشور تمایلات استفاده از زور به صورت تهاجمی دیده می­شود. 14- The Idiosyncrasies of Contemporary Swiss Security Policy and Practice: A Strategic Culture Based Explanation ویلهم میرو در این مقاله به بررسی سیاست منحصر بفرد سوئیس بعد از جنگ سرد می­پردازد. وی در اثرش بیان می­کند که انتخاب این نوع استراتژی ملی بیشتر از آن که در ارتباط با منافع امنیتی و استراتژیکی این کشور در راستای تصمیمات عقلایی باشد، متناظر با یک خواست عمومی است که از نوع فرهنگ ملی – استراتژیکی آنها نشات گرفته است. میرو اعلام می­کند که سوئیس در امر رفتارهای خارجی بسیار مردمی عمل می­کند و سعی می کند جهت­گیری­هایی را پیش بگیرد که منافی فرهنگ استراتژی ملی نباشد. وی برای اثبات این نکته تمامی عوامل مؤثربر تصمیم­سازی در حیطه سیاست خارجی اعم از مادی و غیر مادی مورد بررسی قرار می دهد. 15- Strategic Culture what is this? The Case of Strategic Culture in Chine ماتی نوجونن در این مقاله اعلام می­کند که فرهنگ­استراتژیک چین چیزی متفاوت از فرهنگ استراتژیک آمریکا است. و از آنجا که امنیت ملی مفروضه روابط آمریکا و چین است ؛ شناسایی و مطالعه نقاط تفاوت لازم بنظر می­رسد. وی در ادامه فرهنگ­استراتژیک چین را برآمده از تاریخ نظامیگری، چین باستان، بعدها چین کمونیست و اراده معطوف به برتری طلبی اقتصادی می­داند. 16- Does Strategic Culture Matter? Old Europe – New Europe and the Transatlantic Security بازن بالامیر کوشون در مقاله­اش می­کوشد اقدام به تجزیه و تحلیل فرهنگ­استراتژیک به عنوان یک چارچوب مفهومی برای درک تفاوت­های دورن اتحادیه اروپا در ارتباط با امنیت اقیانوس اطلس نماید. وی نتیجه می­گیرد که برای درک تنش­های دورنی در ارتباط با امنیت واحدهای ملی پارادایم­های واقع­گرایی و لیبرالیزم توانایی تبیین­کنندگی نداشته و تنها این چارچوب نظری می­تواند تنش­های موجود را توضیح دهد. اما این نکته را اضافه می­کند که فرهنگ­استراتژیک به تنهایی نمی­تواند خط مشی­های ملی را تعیین­کند بلکه تأثیرش را در نوعی محدودسازی گزینه­های امنیتی نمایان می­سازد. Strategic Culture: Areliable Tool of Analysis for EU Security Development - 17 جولیون هورث در این مقاله اعلام می­کند که فرهنگ استراتژیک یک عامل جدید نیست و می­تواند در حل تعارضات مبتنی برامنیت اتحادیه اروپا مثمر ثمر افتد . در این ارتباط هورث اقدام به مطالعه رویکردها در این حوزه مطالعاتی کرده و در نهایت به این نتیجه می­رسد که توانایی رویکرد اول در تبیین این معضل بیشتر است. Strategic Culture: European Deficits - 18 اندرو ریمر طرح اولیه این مقاله را از میان صحبت­های خاویر سولانا در راستای وحدت امنیتی، پیدا می­کند. ریمر با بررسی و ارزیابی حوزه­های خاص مطالعات فرهنگ استراتژیک تلاش می­کند متغیرهای مادی و قابل ملموسی را از فرهنگ استراتژیک واحدهای اتحادیه اروپا باز یابد تا بتواند آنها را بعنوان عوامل تشکیل­دهنده این فرهنگ در نظر آورد. براساس تحقیقات وی عواملی چون : تاریخچه هدایت­کننده، چندجانبه­گرایی، هژمونی ، خود انگاره ، تجربیات مشترک تاریخی، نرم­ها و هنجارها تجربه­های نزدیک مثل 11 سپتامبر و در نهایت وضعیت جهان می توانند در ایجاد یک فرهنگ استراتژیک واحد فراملی مثمر ثمر افتد. EU Strategic Culture: When the Means become End- 19 نورهیم مارتینس در این مقاله اعلام می­کند با تمام خدشه­هایی که بر پیکرۀ حاکمیت­ها در این اواخر وارد شده است؛ اما موضوع فرهنگ استراتژیک همچنان دارای اثرگذاری در شکل­دهی به سیاست­های امنیتی بازیگران بین­المللی می­باشد. وی بیان می­دارد که سند امنیتی اروپا که در سال 2003 به تصویب رسید، اولین گام در تحول یک فرهنگ استراتژیک فراملی در حوزۀ اتحادیه اروپا است؛ که یک روایت استراتژیک از یک مکانیسم اجتماعی است. 20- Nuclear Stratgy and Nation Style این کتاب که حاصل کار گروهی چند محقق است؛ در 5 فصل تنظیم شده­است، هر یک از فصول به مطالعه فرهنگ استراتژیک اتحاد جماهیر شوروی ، فرانسه، بریتانیا و چین می پردازد. 3-6: متون مرتبط با فرهنگ استراتژیک ایالات متحده: توضیح اینکه متونی که در ادامه می­آید، دارای قرابت بیشتری با بحث مورد نظر است ، اما به دلایلی چون روش مطالعه و دوره زمانی در بحث هنوز هم لزوم انجام این تحقیق احساس می­شود . Out of wilderness: Prime Time for Strategic Culture -21 کلین گری در این مقاله ریشه مفهوم فرهنگ استراتژیک را از اندیشه­های سون­تزو پیگیری می­کند .گری تلاش می­کند حوزه مفهومی فرهنگ استراتژیک را براساس آنچه که یافته های نسل اول گفته می­شود را دوباره باز نمائی کند و بوسیله دفاع از این یافته ها رویکرد نسل سوم را به چالش بکشد. مورد پژوهی وی در این اثر استراتژی هسته­ای ایالات متحده آمریکا است. وی با ارائه 11 نکته، از رهیافت هم نسلی های خود در تبیین استراتژی هسته­ای آمریکا جانبداری می­کند. Strategic Thoughts for Defence Planner - 22 کالین گری در این مقاله بیان می­دارد که آمریکا باید به دنبال طراحی یک نقشه از سیاست امنیتی- نظامی جدید با توجه به تحولات امنیتی­اش باشد. براین­اساس گری معتقد است که باید در حوزه این کشور مؤلفه­های تشکیل دهنده فرهنگ استراتژیک را یافت که از مقبولیت عام برخوردارند. نگاه گری در این مقاله حالتی از روابط بین المللی به خود می­گیرد، چرا که وی علل تعمیق اتحاد را نیز در نزدیکی فرهنگ استراتژیک دو طرف یا طرف­های ائتلاف می­داند. -23United Strategic Culture توماس مانکن در این مقاله تاریخچه فرهنگ استراتژیک را در آثار توسیدید در ارتباط با جنگ­های پلوپونزی می­باید. اما زمان شکل­گیری فرهنگ استراتژیک در آمریکا را مربوط به دورۀ ریگان می­داند که ترکیبی از استثناءگرایی، آرمان­گرایی لیبرال، جنگ بعنوان قطع سیاست، روش جنگیدن آمریکائی مبنی برجنگ مستقیم و بدون پیچیدگی، رویکرد صنعتی به جنگ و قدرت شلیک است. او اعلام می­کند همچنان سلاح هسته­ای دارای اثرگذاری در فرهنگ استراتژیک آمریکاست. -24Does America have a Strategic Culture? بوتی تیموتی در این مقاله به دنبال پاسخ این سوال است : گه چرا آمریکا در زمان جنگ سرد از سلاح هسته­ای استفاده نکرد؟ وی دلیل را در فرهنگ استراتژیک آمریکا پیگیری می­کند و بیان می­دارد که در فرهنگ استراتژیک این کشور جنگ زمانی مجوز دارد، که پیروزی قطعی و بلامنازع تضمین شده باشد. چون چنین اطمینانی در رابطه با استفاده از سلاح هسته­ای علیه اتحاد جماهیر شوروی وجود نداشت ،پس اقدام به اتخاذ سیاست­های سد نفوذ کردند. آمریکائی­ها براساس فرهنگ استراتژیک همیشه خواستار نوعی از قطعیت هستند که به خاطر پیچیدگی­های جنگ سرد این امر میسر نبود؛ از این رو از اینکه مستقیما در مقابل شوروی قرار بگیرند، هراس داشتند. -25Thinking About Strategic Culture آلستر جانستون در این کتاب اعلام می­کند که فرهنگ استراتژیک آمریکا در حالتی از یک اخلاق­گرایی عمیق بر محور مسیحیت است. براین اساس مجوز استفاده مجدد از سلاح هسته­ای را نمی­دهد. اما در اتحاد جماهیر شوروی براساس فرهنگ استراتژیک نوعی از جاه­طلبی و توسه­طلبی استبدادی وجود دارد که حتی مجوز استفاده از سلاح هسته­ای را هم می­دهد. وی رویکرد اول را بخاطر جبرگرایی مورد نقد قرار می­دهد و اعلام می­کند فرهنگ استراتژیک تنها قابلیت محدود سازی گزینه­های استراتژی را داراست. 26 - فرهنگ استراتژیک ایالات متحده آمریکا . مرادعلی صدوقی در این مقاله به بررسی مؤلفه­های تشکیل دهنده این فرهنگ فارغ از دوره زمانی خاص پرداخته است. با آن که مقاله در سالهای ابتدایی حادثه 11 سپتامبر نوشته شده است به آن بعنوان یک نقطه عطف فرهنگ­ساز توجه نشده است. 7- روش شناسی تحقیق: در این پایان نامه به مهمترین بروندادهای استراتژیک ایالات متحده بعد از 11 سپتامبر توجه می­شود. سپس تلاش می­شود که مهمترین متغیرهای مؤثر بر فرایند شکل­گیری فرهنگ استراتژیک در این دوره را با بررسی مواضع اعلامی و اعمالی رهبران این کشور مورد بررسی قرار دهیم. در این ارتباط سخنرانی های مقامات، اسناد امنیت ملی و گزارش های چهارسالانه وزارت دفاع مورد مطالعه قرار می گیرد. نوع پژوهش علی کفایی است؛ به این معنی که با تکرار موضوعات فرضیه ها در اسناد مورد بررسی به اثبات فرضیه نائل می­آئیم. 8- روش گردآوری داده­ها : داده­های این تحقیق به روش کتابخانه­ای است. 9 – کاربردهای تحقیق : با توجه به اینکه تحقیق پیش رو در راستای شناسائی بهتر و بنیادی تر رفتارهای نظامی مبتنی بر هدف ایالات متحده سامان دهی شده است؛ این نوشتار برای موسسات پژوهشی در حوزه ی سیاست خارجی و سازمان­های اجرایی که دست اندرکاران روابط خارجی ایران هستند ، از جمله وزارت امور خارجه کاربرد دارد. این امر با توجه به جاری بودن مذاکرات هسته­ای در قالب 5+1 نیز از اهمیت بسزائی برخوردار است. چنانچه موسسه ناوال آمریکا در همین راستا شناسائی فرهنگ استراتژیک ایران درجهت نتیجه بخشی بهتر دیپلماسی اجبارش را در دستور کار قرار داده­ است. 10- سازماندهی تحقیق : این پژوهش در چهار فصل سازمان­دهی شده است. در فصل نخست به کلیات و مواردی از قبیل طرح مسئله ، پرسش و فرضیه تحقیق، پیشینه پژوهش ، روش و سازماندهی پژوهش پرداخته شده است. در فصل دوم به بررسی چارچوب­های نظری مورد استفاده در این پژوهش می­پردازیم. در این خصوص ابتدا، به تاریخچه نظری این مفهوم می­پردازیم و رویکردهای متناوب در این زمینه را بیان می­داریم.در انتها نیز به مبحث اتاق­های فکر و چگونگی اثر گذاری آنها بر فرهنگ استراتژیک توجه می­شود. فصل سوم در واقع نگاه اجمالی بر تاریخ آمریکا از منظر فرهنگ استراتژیک است. که در بازه زمانی 2001-1861 سامان دهی شده­است. در فصل نهائی ضمن بیان موارد تحول یافته در فرهنگ استراتژیک بعد از واقعه 11 سپتامبر، به بررسی مهمترین متغیرهای مؤثر در این فرهنگ بعد از تحول می­پردازیم. و در پایان این فصل به عنوان دستامد این پژوهش، نتیجه گیری نهائی می­آید. دریافت فایل بررسی عناصر فرهنگ استراتژیک ایالات متحده بعد از 11 سپتامبر (2014 2001)...

بررسی شاخص ها و موانع حکمرانی خوب در منطقه خلیج فارس: امارات متحده عربی و کویت...

بررسی شاخص ها و موانع حکمرانی خوب در منطقه خلیج فارس: امارات متحده عربی و کویت... چکیده حکمرانی خوب یکی از برجسته­ترین موضوعاتی است که از دهه 1980 به این سو، در محافل علمی و دانشگاهی و نیز در عرصه حکومت­ها و حکمرانی مطرح شده است. اصطلاح حکمرانی ناظر بر نحوه اعمال حکومت و حاکمیت است. مهم­ترین مولفه­های حکمرانی خوب عبارتند از: قانونمندی، شفافیت، مسئولیت، پاسخگویی، مشارکت، تعامل و ارتباط دوسویه مردم و حکومت برای تصمیم­گیری و مانند آن. حکمرانی خوب نسبت نزدیکی با مردم­سالاری و فرایندهای دموکراتیک دارد. به طور کلی شاخص های حکمرانی خوب را می­توان در سه بعد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بررسی کرد. در این نوشتار، نگارنده در پی بررسی شاخص­های حکمرانی در سه بعد یاد شده در دو کشور امارات متحده عربی و کویت است و درصدد است با استفاده از روش تبیین علی با رویکرد جامعه شناختی سیاسی و اقتصاد سیاسی مهم­ترین موانع فراروی تحقق حکمرانی خوب را در این دو کشور بررسی کند. مهم­ترین پرسش در این تحقیق آن است که کویت و امارات متحده عربی در ارتباط با شاخص­های سیاسی و اجتماعی حکمرانی خوب در چه وضعیتی قرار دارند؟ یافته­ها نشان می­دهد که امارات متحده عربی و کویت در رابطه با شاخص­های اقتصادی و اجتماعیحکمرانی خوب همچون خدمات­رسانی آموزشی، بهداشت و سلامت، اشتغال، تامین اجتماعی، امنیت اجتماعی عمومی و ارتباطات و به طور کلی استانداردهای رفاهی وضعیت خوبی داشته­اند؛ اما در ارتباط با شاخص­های سیاسی و بروکراتیک و سایر شاخص­های سیاسی- اجتماعی همچون شفافیت، قانونمندی، فساد ستیزی، گردش قدرت، مشارکت سیاسی و مدنی، توزیع عادلانه ثروت و عدم تبعیض وضعیت مطلوبی نداشته­اند. ساخت الیگارشیک و موروثی قدرت سیاسی، ائتلاف محکم حکومت با بازیگران سنتی، ضعف شدید نهادهای مدنی، عدم همراهی جدی توده­ها با نهاد­ها و کنشگران مدنی و ساخت اقتصاد رانتی از مهم­ترین موانع فراروی تحقق حکمرانی خوب در این دو کشور بوده­اند، البته وضعیت کویت در شاخص­های سیاسی حکمرانی خوب نسبت به امارات بهتر بوده است. واژگان کلیدی: حکمرانی خوب، شاخص­ها، موانع، امارات متحده عربی، کویت فهرست مطالب عنوان صفحه فصل اول:مقدمه 1-1- بیان مسئله.. 2 1-2- پیشینه و ضرورت انجام پژوهش.. 4 1-3- پرسش های پژوهش.. 7 1-4- فرضیه های پژوهش.. 8 1-5- اهداف پژوهش.. 9 1-6- متغیرهای پژوهش.. 9 1-7- تعریف عملیاتی مفاهیم.. 9 1-8- مدل مفهومی پژوهش.. 13 1-9- محدوده زمانی و مکانی پژوهش.. 14 1-10- روش پژوهش.. 14 1-11- ساماندهی پژوهش.. 14 فصل دوم:چارچوب نظری گفتار نخست: تعریف حکمرانی خوب و بیان شاخص های آن 18 الف- تعریف مفهوم حکمرانی خوب.. 18 ب- شاخص های حکمرانی خوب در ابعاد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی 19 عنوان صفحه گفتار دوم: ضرورت ها و الزامات حکمرانی خوب از رهگذر تعامل حکومت، شهروندان و نهادهای مدنی در جامعه امروز 23 گفتار سوم: تحلیل راهبردی حکمرانی خوب در چارچوب مدل سیستمی 26 الف- توضیح اجمالی مدل سیستمی.. 26 ب- ترسیم مدل سیستمی.. 28 ج- اهداف نظریه عمومی سیستم ها و مدل سیستمی.. 30 د- مزایای رویکرد و مدل سیستمی.. 30 ه- حکمرانی خوب در چارچوب مدل سیستمی.. 31 گفتار چهارم: تحلیل نظری موانع حکمرانی خوب در چارچوب ساخت حکومت و نوع فرهنگ سیاسی.. 33 فصل سوم:بررسی شاخصهای حکمرانی خوب در کویت و امارات متحده عربی گفتار نخست: شاخص های حکمرانی در خاورمیانه.. 37 الف- شاخص های سیاسی.. 40 ب- شاخص های اقتصادی.. 42 ج- شاخص های اجتماعی.. 46 گفتار دوم: شاخص های حکمرانی در کویت.. 47 الف- شاخص های اقتصادی.. 50 ب- شاخص های اجتماعی.. 52 1- آموزش و نیروی انسانی.. 53 2- بهداشت و سلامت.. 54 3- رسانه و مطبوعات.. 55 ج- شاخص های سیاسی.. 57 عنوان صفحه گفتار سوم : شاخص های حکمرانی در امارات متحده عربی 64 الف- شاخص های اقتصادی.. 67 ب- شاخص-های اجتماعی.. 69 1- آموزش و نیروی انسانی.. 69 2- بهداشت و سلامت.. 70 3- رسانه و مطبوعات.. 71 ج- شاخص های سیاسی.. 74 فصل چهارم:تحلیل موانع حکمرانی خوب در امارات متحده عربی و کویت گفتار نخست: تحلیل موانع حکمرانی خوب در کویت در چارچوب رویکرد جامعه شناختی سیاسی.. 84 الف- ساخت حکومت پدرشاهی و انسداد سیاسی.. 84 ب- ائتلاف محافظه کارانه خاندان حاکم با نهادها و گروهبندیهای سنتی.. 85 ج- استمرار قابل توجه فرهنگ سیاسی تابعیتی.. 87 د- ضعف نهادهای مدنی و محدودیت های سیاسی موجود ونبود نظام حزبی.. 89 ه- عدم گردش آزاد اطلاعات و محدودیت های سیاسی برای رسانه ها 90 گفتار دوم: تحلیل موانع حکمرانی خوب در کویت در چارچوب رویکرد اقتصاد سیاسی.. 91 الف- ساخت اقتصاد رانتی، فربه تر شدن و استقلال حکومت از نهادهای مدنی و نیروهای اجتماعی.. 91 ب- حامی-پیروگرایی و فساد سیاسی-اقتصادی ناشی از اقتصاد رانتی 93 ج- ضعف و وابستگی قابل توجه طبقات و نیروهای اجتماعی به حکومت 95 عنوان صفحه گفتار سوم: تحلیل موانع حکمرانی خوب در امارات متحده عربی در چارچوب رویکرد جامعه شناختی سیاسی.. 97 الف- ساخت حکومت پدرشاهی و انسداد سیاسی.. 97 ب- ائتلاف محافظه کارانه خاندان حاکم با نهادها و گروهبندیهای سنتی.. 98 ج- استمرار قابل توجه فرهنگ سیاسی تابعیتی.. 99 د- ضعف نهادهای مدنی و محدودیت های سیاسی موجود ونبود نظام حزبی.. 100 ه- عدم گردش آزاد اطلاعات و محدودیت های سیاسی برای رسانه ها 102 گفتار چهارم: تحلیل موانع حکمرانی خوب در امارات متحده عربی در چارچوب رویکرد اقتصاد سیاسی.. 104 الف- ساخت اقتصاد رانتی، فربه تر شدن و استقلال حکومت از نهادهای مدنی و نیروهای اجتماعی.. 104 ب- حامی-پیروگرایی و فساد سیاسی-اقتصادی ناشی از اقتصاد رانتی 106 ج- ضعف و وابستگی قابل توجه طبقات و نیروهای اجتماعی به حکومت 107 فصل پنجم:نتایج و پیامدهای احتمالی استمرار عدم حکمرانی خوب گفتار نخست: بررسی نتایج و پیامدهای سیاسی عدم حکمرانی خوب در کویت و امارات متحده عربی.. 112 الف- پیامدهای نبود حکمرانی خوب و مردم سالار.. 112 1- سیاست های ناپاسخگویانه.. 113 2- از بین رفتن مشروعیت و پشتیبانی از مردم سالاری و اصلاحات اساسی.. 113 3- بوجود آمدن چارچوبهای حقوقی و تنظیمی بیثبات 114 4- تولید کالاها و خدمات ناسازگار و بی کیفیت.. 114 5- اتلاف و عدم تخصیص بهینه منابع داخلی و خارجی 115 عنوان صفحه 6- تشویق فساد و مانع رشد.. 115 7- سطوح درآمدی پایین تر و سطح بالاتر بیسوادی و مرگ و میر کودکان.. 117 8- دامن زدن به بحران های سیاسی و اقتصادی.. 118 9- به خطر افتادن امنیت ملی، منطقه ای و بین المللی 118 گفتار دوم: بررسی پیامدهای احتمالی سیاسی عدم حکمرانی خوب در آینده.. 120 الف) اقتدارگرایی فزاینده، سرکوب گری و بحران مشروعیت سیاسی 120 1- فردی و موروثی شدن حکومت.. 121 2- استیلای حزب حاکم و محدودیت شدید بر آزادی ها و نهادهای مدنی و احزاب.. 122 3- کلاینتالیسم و فساد گسترده.. 122 گفتار سوم: ارائه راهکار برای بهبود حکمرانی خوب.. 124 1- راهکارهای بهبود شاخص حق اظهارنظر و پاسخگویی 125 2- راهکارهای ارتقای شاخص اثربخشی دولت.. 125 3- راهکارهای ارتقای شاخص ثبات سیاسی.. 126 4- راهکارهای بهبود شاخص حاکمیت قانون.. 126 5- راهکارهای بهبود شاخص کیفیت قوانین و مقررات.. 127 6- راهکارهای مبارزه با فساد.. 127 نتیجه گیری کلی و ارائه پیشنهادات.. 130 منابع منابع فارسی.. 137 منبع عربی.. 144 منابع انگلیسی.. 145 منابع اینترنتی.. 148 چکیده و صفحه عنوان به انگلیسی فهرست جدول­ها عنوان صفحه جدول 3-1، شاخص دموکراسی در سال 2011 با توجه به نوع رژیم 39 جدول 3-2، وضعیت دموکراسی در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا 39 جدول 3-3، شاخص های سیاسی حکمرانی خوب در خاورمیانه و شمال آفریقا در سال 2011: شاخص های دموکراسی (نمره 1-10) 40 جدول 3-4، رتبه بندی شاخص فساد در خاورمیانه و شمال افریقا 41 جدول 3-5، شاخص های اقتصادی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا 44 جدول 3-6، نمره کل شاخص رقابت جهانی و رتبه بندی جایگاه رقابت پذیری کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال افریقا در میان خود و در جهان (2014-2013).. 45 جدول 3-7، شاخص های حکمرانی خوب در کشور کویت توسط بانک جهانی (2012).. 49 جدول 3-8، شاخص های اقتصادی – خدماتی در کویت (2009-2012) 51 جدول 3-9، شاخص آموزش و نیروی انسانی در کویت (2009 – 2012) 53 جدول 3-10، شاخص های بهداشتی در کویت (2009-2012).. 54 جدول 3-11، آمار مربوط به اینترنت در کشور کویت (2012-2009) 56 جدول 3-12، شاخص های سیاسی حکمرانی خوب و دموکراسی در کویت در سال 2011.. 57 جدول 3-13، رتبه بندی کشور کویت در شاخص های گوناگون سیاسی 58 جدول 3-14، دادههای مقایسهای برای کشور کویت و منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا ( مربوط به سال 2010 مگر اینکه غیر از آن را نشان دهد) 61 جدول3-15، وضعیت دموکراسی در کویت (2013).. 62 عنوان صفحه جدول 3-16، شاخص های حکمرانی خوب در امارات متحده عربی توسط بانک جهانی (2012).. 66 جدول 3-17، شاخص های اقتصادی – خدماتی در امارات متحده عربی(2009-2012).. 68 جدول 3-18، شاخص آموزش و نیروهای انسانی در امارات متحده عربی (2009 – 2012).. 69 جدول 3-19، شاخص های بهداشتی در امارات متحده عربی (2009-2012) 70 جدول 3-20، آمار مربوط به اینترنت در امارات متحده عربی (2012-2009).. 73 جدول 3-21، شاخص های دموکراسی در امارات متحده عربی در سال 2011 74 جدول 3-22، رتبه بندی امارات متحده عربی در شاخص های گوناگون 75 جدول 3-23، داده های مقایسهای برای امارات متحده عربی و منطقه خاورمیانه و شمال افریقا (مربوط به سال 2010 مگر اینکه غیر از آن را نشان دهد).. 77 جدول 3-24، وضعیت دموکراسی در امارات متحده عربی (2013) 77 جدول 4-1، وضعیت آزادی اینترنت در امارات متحده عربی 103 فصل اول مقدمه 1-1- بیان مسئله « حکمرانیخوب»[1] اصطلاحی است که در دو دهه اخیر به شدت مورد توجه محافل علمی-آکادمیک و پژوهشی حتی حکومت­ها و سازمان­ها واقع شده است. البته پیشینه این اصطلاح به بیش از 25 سده پیش به ارسطو بر­می­گردد که وی حکومت خوب بر مبنای توجه حاکمان به مصالح جمعی و عدم فساد را در مقابل حکومت بد به معنی سوء استفاده حاکم یا حاکمان از قدرت عمومی برای منافع فردی و گروهی به کار برد. لازم به ذکر است که این اصطلاح در عصر حاضر با تفصیل و شاخص­های بیشتری همچون: حاکمیت قانون، مسئولیت پذیری و پاسخگویی حکومت و حکمرانان، نظارت پذیری حکومت، شهروندان و نهادهای مدنی، شفافیت حکومت در تصمیم­گیری­ها و عملکردها، تعامل جدی و مستمر حکومت و نهادهای مدنی برای تصمیم سازی و مدیریت بهتر جامعه، نگاه حکومت به نهادهای مدنی به عنوان مکمل برای تصمیم سازی و نظارت منصفانه و متعهدانه، مسئولیت پذیری مدنی نهادهای مدنی، خدمات رسانی بهنگام و کارامد حکومت برای شهروندان، فساد ستیزی، انتقادپذیری در حکومت و نهادهای مدنی، توزیع عادلانه ثروت، کاستن از فقر و تضاد طبقاتی و مانند آن ارزیابی می­شود. بنابراین می­توان حکمرانی خوب را چنین تعریف کرد: حکمرانی خوب ناظر بر نحوه اعمال حکومت و مدیریت جامعه به گونه سنجیده، درست و کارامد و در چارچوب حاکمیت قانون، تصمیم گیری منطقی و عادلانه همراه با پاسخگویی و مسئولیت پذیری، مشارکت عمومی و راهبردهایی از این دست است که در گرو تعامل درست شهروندان و نیروهای سیاسی-اجتماعی جامعه مدنی با دولت است. نکته شایان ذکر آن است که در جهان امروز که جوامع به شدت پیچیده شده و از تعداد فزاینده­ای نیروهای اجتماعی و نهادهای مدنی برخوردار بوده و شهروندان آگاه­تر شده اند؛ روش­های قدیمی و توسعه نیافته حکمرانی یک سویه و آمرانه بدون مشارکت دادن شهروندان و نهادهای مدنی پاسخگو نیستند لذا توجه حکومت­ها به حکمرانی خوب با شاخص­های یاد شده به ویژه از رهگذر تعامل و جلب همکاری و نظارت شهروندان و نهادهای مدنی برای تصمیم سازی و مدیریت جامعه بیش از پیش ضرورت دارد. منطقه خاورمیانه عربی و شیخ نشین­های خلیج فارس به شدتاقتدارگرایی، سلطانیسم، خودکامگی و نظام­های موروثی را تجربه کرده است و این دولت­ها عموما فاقد تجربیات دموکراتیک در گذشته بوده­اند. کشورهای این منطقه به دلیل برخورداری از منابع نفتی بالا، درآمدهای فزاینده نفتی و جمعیت کمتر در ارتباط با برخی شاخص­های حکمرانی خوب مانند توسعه آموزشی، خدمات عمومی، برخی شاخص­های رفاهی و استاندارد­های نسبتا خوب زندگی از وضعیت خوبی برخوردارند اما در ارتباط با شاخص­های متنوع یاد شده حکمرانی خوب، به هیچ وجه از وضعیت خوبی برخوردار نبوده­اند. نوع حکمرانی در این کشورها به صورت آمرانه و اقتدارگرایانه سنتی و موروثی یا غیر دموکراتیک بوده و نهادهای مدنی در وضعیت ضعیف و ابتدایی هستند و احزاب نیز اجازه فعالیت ندارند لذا حکمرانی خوب بر مبنای رابطه دوسویه و همکاری جویانه با نهادهای مدنی محلی از اعراب ندارد. در ارتباط با سایر شاخص­های حکمرانی خوب نیز کشورهای منطقه وضعیت خوبی نداشته­اند. نظام سیاسی امارات متحده عربی ترکیب خاصی از ساختار حکومتی مدرن و سنتی است و در حالی که به سوی یک نظام اجرایی و اداری مدرن گام می­نهد، سنن گذشته را حفظ کرده، از آن حمایت می­کند. رئیس حکومت امارات و شورای عالی فدرال نقشی دیکتاتورگونه دارند و تمام امور کشور زیر نظر و مطابق میل آنان انجام می­شود. در ساختار حکومتی کشور کویت نیز از یک سو، به دلیل وجود نظام سلطنتی موروثی نقش امیر به عنوان شخص اول مملکت وفقدان احزاب سیاسی قانونی، نوعی دیکتاتوری و زور به چشم می­خورد. اما از سوی دیگر آزادی بیان، برگزاری جلسات مردمی در قالب نهادهای مدنی، برگزاری انتخابات و مانند آن تا اندازه ای نظام عربی و سلطنتی کویت را به دموکراسی غربی نزدیک کرده است، با این همه ارزش­های محلی و چارچوب های سنتی همچنان برر نظام حکومتی کویت سایه افکنده­اند. پژوهش حاضر باتوجه به اهمیت استراتژیک منطقه خاورمیانه به ویژه حوزه خلیج فارس، فراتر از یک تحقیق نظری، در پی بررسی شاخص ها و موانع حکمرانی خوب در میان کشورهای عربی این حوزه می­باشد، که با توجه به دلایلی همچون کمبود وقت و ضرورت انجام تحقیق تفصیلی امکان مطالعه همه کشورهای منطقه نیست لذا دو کشور از منطقه یعنی امارات متحده عربی وکویت بهصورت موردی بررسی می­شود. لذا در این تحقیق نگارنده در صدد بررسی و تجزیه تحلیل شاخص­ها و موانع حکمرانی خوب در دو کشور امارات متحده عربی و کویت است. 1-2- پیشینه و ضرورت انجام پژوهش تاکنون آثار متعددی پیرامون مساله حکمرانی خوب در قالب کتاب، مقاله و پایان نامه به رشته تحریر در امده است که در اینجا به بررسی برخی از آن ها پرداخته می­شود: خلیل الله سردارنیا در سال 1389 در مقاله «جامعه اخلاقی مدنی و حقوق بشر بنیاد و حکمرانی خوب»[2] هدف اصلی نوشتار خود را بررسی تأثیر جامعه مدنی استوار بر حقوق بشر و اخلاق مدنی، بر حکمرانی خوب قرار داده است. فرض اصلی این مقاله این است که حکمرانی خوب، تنها از کارکرد حکومت و نهادسازی از بالا مایه نمی­گیرد، بلکه تحقق یافتن آن در گرو همکاری جامعه مدنی اخلاق بنیاد و حقوق بشر بنیاد است؛ تنها در فضایی تعاملی و آکنده از اعتماد و همکاری و دوسویگی درست میان دولت و جامعه مدنی است که حکمرانی خوب رخ می­نماید. دراین مقاله بعد از اثبات فرضیه فوق نتیجه گیری می­شود که تنها جامعه مدنی اخلاقی و حقوق بشر بنیاد است که همکاری کنشگران با یکدیگر و با حکومت برای تحقق حکمرانی خوب را برمی­تابد، نه جامعه سیاسی قدرت بنیاد، زیرا جامعه سیاسی، کشمکش بر سر منافع و امتیازات و قدرت را بر همکاری با کنشگران مدنی و حکومت را بر حکمرانی خوب ترجیح می­دهد. در مقاله «اثر سرمایه اجتماعی بر حکمرانی خوب»[3] نوشته خلیل الله سردار نیا (1388)، تلاش می­شود بر پایه نظریه سیستمی یا نظام سیاسی دیوید ایستون، گابریل آلموند و همکارانش، الگوی مفهومی گیمن از سرمایه اجتماعی و حکمرانی از نگارنده این اثر، به آثار سرمایه اجتماعی (انجمن های مدنی، شبکه های اجتماعی، و درگیرشدگی مدنی) بر حکمرانی خوب با دو شاخص کارآمدی و پاسخگویی بهتر، در زمینه نظری پرداخته شود. از آنجا که این، پژوهشی نظری است، روش بحث به گونه تحلیل نظری و الگویی خواهد بود. مقاله ای نیز تحت عنوان «تأثیر حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی بر اعتماد سیاسی در سبزوار و مشهد» توسط سردار نیا، قدرتی و اسلام در پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 1، (1388) به چاپ رسیده است. سؤال اصلی این مقاله این است: متغیر­های مربوط به حکمرانی خوب و متغیرهای مربوط به سرمایه اجتماعی تا چه اندازه تبیین کننده اعتماد سیاسی پاسخگویان است؟ و اثر کدام دسته بیشتر است؟ در این مقاله بعد از ارزیابی شاخص های مورد بررسی این نتیجه بدست می­آید که اعتماد سیاسی با احساس امنیت اجتماعی، عضویت و مشارکت انجمنی و اعتماد اجتماعی رابطه مستقیم و با وجود فساد رابطه معکوس دارد. نویسندگان معتقدند تأثیر حکمرانی خوب بر اعتماد سیاسی بسیار بیشتر از متغیرهای سرمایه اجتماعی است. برادران شرکا و ملک الساداتی در مقاله­ای تحت عنوان « تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب» به بررسی تأثیر حکمرانی خوب بر رشد اقتصادی، در نمونه­ای مشتمل بر 30 کشور وبرای دوره زمانی 1996 تا 2005 می­پردازد. این مطالعه نگاه خود را صرفا بر نهاد دولت متمرکز ساخته وضمن ترسیم ویژگی های دولت مورد نظر در تئوری حکمرانی خوب، به بررسی تأثیر هریک از این ویژگی­ها بر رشد اقتصادی می­پردازد. در انتخاب معیارهای قابل سنجش برای نمایش ویژگی­های این دولت تکامل یافته، از شش شاخص تهیه شده توسط موسسه بانک جهانی استفاده شده است.در بخش تجربی، ارتباط این شاخص­ها با رشد اقتصادی در قالب یک مدل رشد درون­زا و با استفاده از روش داده­های تابلویی مورد آزمون قرار گرفته است.نتایج این مطالعه نشان می­دهد که میان حکمرانی خوب بر اساس مولفه­های بانک جهانی، و رشد اقتصادی رابطه مثبت و متقابلی وجود دارد. پل استریتن[4] مقاله­ای تحت عنوان «حکمرانی خوب: پیشینه و تکوین مفهوم» نوشته است که توسط دکتر حمیدرضا ارباب ترجمه شده است.استریتن ابتدا واژه حکمرانی را تفسیر و برخی تذکرات را در رابطه با مشارکت دولت جهانی اعلام می­کند و سپس به دولت ملی می­پردازد و در ادامه بحثی درباره ارتباطات میان مردم­سالاری و سرمایه داری و مسائل مربوط به دوران گذار، تمرکز زدایی، دولت محلی و جامعه مدنی دارد و سرانجام به جنبه­های بین­المللی حکمرانی بازگشته ودر انتها بحث کوتاهی درباره نظریه­های دولت و انتخاب واقع بینانه­ترین آن­ها می­کند. مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی در فاصله سال های 1383-1381 در قالب طرح پژوهشی حکمرانی خوب، مجموعه گزارش­هایی را در زمینه حکمرانی منتشر نمود که با نگاهی جهانی و با رویکردی اقتصادی به بررسی این نظریه پرداخته است. میدری و خیرخواهان (1383)، در مجموعه­ای تحت عنوان «حکمرانی خوب بنیان توسعه» به توضیح نظریه حکمرانی، زمینه­های پیدایش، سیاست­های اجرایی و چگونگی حرکت به سوی حکمرانی خوب می­پردازند. این مجموعه از سه بخش تشکیل شده است: بخش نخست به زمینه­های پیدایش این نظریه می­پردازد، در این بخش آن دسته از مباحث نظری و شواهد تجربی که موجب تحول فکری در آرای اقتصاددانان و تمرکز آنان بر نظریه حکمرانی گردیده، ارائه شده است. در بخش دوم به مفهوم، کاربرد و سیاست­های حکمرانی خوب پرداخته شده و نهایتا در بخش سوم برخی مؤلفه­های رسیدن به حکمرانی خوب تشریح شده است. این کتاب نیز با رویکردی صرفا اقتصادی به بررسی حکمرانی خوب پرداخته است. در رابطه با حکمرانی خوب پایان نامه­ای تحت عنوان «تأثیر مولفه­های حکمرانی خوب بر مدیریت شهری: با تاکید بر شورای شهر و شهرداری شیراز» توسط حمید شاکری دانشجوی رشته حقوق عمومی دانشگاه شیراز نوشته شده است. این پژوهش در قالب مدل سیستمی و با روش پیمایشی و تکنیک پرسش نامه­ای هم میزان موفقیت شهرداری شیراز در مدیریت شهری را مورد مطالعه قرار داده است و هم حکمرانی شهری را در چارچوب الگوهای گوناگون در ارتباط با لندن، نیویورک، قاهره و آنکارا را در چارچوب منابع نظری حقوق اساسی مورد مطالعه قرار داده است. لازم به ذکر است که این موضوع، چه به لحاظ موضوعی، چه رهیافتی و چه کشور مورد مطالعه زاویه دید متفاوتی نسبت به موضوع نگارنده دارد. در پژوهش حاضر نگارنده با استفاده از رهیافت جامعه شناسی سیاسی و اقتصاد سیاسی از یک سو شاخص­ها و موانع حکمرانی خوب را در دو کشور امارات عربی و کویت مورد مطالعه قرار می­دهد و هم پیامدهای فقدان حکمرانی خوب را بررسی می­نماید. البته لازم به ذکر است که الگوی حکمرانی خوب به دلیل ماهیت جدید خود دارای پیشینه تجربی غنی نیست و بیشتر ادبیات مرتبط با موضوع حاضر ادبیات نظری است. ادبیات تجربی مرتبط در این زمینه نیز بیشتر پیرامون ارتباط بین توسعه اقتصادی و حکمرانی خوب با تأکید بر شاخص فساد می­باشد. در مجموع به دلیل نبود اثر مستقل تحقیقی پیرامون این موضوع، انجام این تحقیق ضرورت دارد مضافا این که موضوع حکمرانی خوب در این منطقه تازگی بسیار قابل توجهی دارد. 1-3- پرسش­های پژوهش در این تحقیق، نگارنده در صدد ارائه پاسخ تحلیلی به چند مسئله است که عبارتند از: کویت و امارات متحده عربی در ارتباط با شاخص­های سیاسی و اجتماعی از حکمرانی خوب در چه وضعیتی قرار دارند؟ در کدام شاخص­ها وضعیت خوبی داشته­اند و در کدام شاخص­ها وضعیت خوب و مطلوبی نداشته اند؟ با استفاده از رویکرد جامعه شناختی سیاسی، مهم­ترین موانع تحقق حکمرانی خوب در امارات متحده و کویت چه بوده­اند؟ با استفاده از رویکرد اقتصاد سیاسی، مهم­ترین موانع فراروی تحقق حکمرانی خوب در این دو کشور چه بوده­اند؟ مهمترین پیامدهای بی توجهی دو حکومت به حکمرانی خوب چه بوده و در آینده با چه بحران­های دیگری مواجه خواهند شد؟ 1-4- فرضیه های پژوهش در پاسخ به سوالات یاد شده فرضیه­های زیر در این پژوهش مطرح می­شود: 1- امارات متحده عربی و کویت در رابطه با شاخص­های اقتصادی و اجتماعیحکمرانی خوب همچون خدمات­رسانی آموزشی، بهداشت و سلامت، اشتغال، تامین اجتماعی، امنیت اجتماعی عمومی و ارتباطات و به طور کلی استانداردهای رفاهی وضعیت خوبی داشته­اند؛ اما در ارتباط با شاخص­های سیاسی و بروکراتیک وسایر شاخص­های اجتماعی همچون شفافیت، قانونمندی، فساد ستیزی، گردش قدرت، مشارکت سیاسی ومدنی، توزیع عادلانه ثروت و عدم تبعیض وضعیت مطلوبی نداشته­اند. 2- با عنایت به رهیافت جامعه­شناختی سیاسی، مهم­ترین موانع بر سر راه تحقق حکمرانی خوب در دو کشور یاد شده عبارتند از: ساخت الیگارشیک و موروثی قدرت سیاسی، ائتلاف محکم خاندان حاکم و حکومت با بازیگران سنتی همچون رؤسای قبایل و بازاریان سنتی و نهاد محافظه­کار مذهب، تضعیف شدید نهاد­های مدنی و عدم همراهی جدی توده­ها با نهاد­ها و کنشگران مدنی. 3- با عنایت به رویکرد اقتصاد سیاسی، ساخت اقتصاد رانتی و به تبع آن تمرکز ثروت در نزد خاندان و ائتلاف سنتی و محافظه­کار حاکم و به تبع آن، همراهی توده­ها با حکومت به خاطر سیاست­های رفاهی و یارانه­ای، مانع دیگری در مقابل تحقق حکمرانی خوب است. 4- در صورت استمرار موانع یاد شده و عدم تحقق مطلوب شاخص­های حکمرانی خوب، دو کشور یاد شده در آینده نه چندان دور شاهد جنبش­های اجتماعی اعتراضی رادیکال خواهند بود. 1-5- اهداف پژوهش مهمترین اهداف در این تحقیق عبارتند از: بررسی واقع­بینانه شاخص­های اجتماعی اقتصادی و سیاسی حکمرانی خوب در دوکشور امارات متحده عربی و کویت و میزان موفقیت دو کشور در این شاخص­ها. بررسی موانع حکمرانی خوب در دو کشور یاد شده بویژه در حوزه سیاسی با تأکید بر رویکرد جامعه شناختی سیاسی و اقتصاد سیاسی. بررسی پیامدهای احتمالی عدم تحقق حکمرانی خوب در دو کشور یاد شده در آینده. 1-6- متغیرهای پژوهش در این تحقیق، کیفیت حکمرانی خوب به عنوان متغیر وابسته در پرتوی متغیر مستقل شاخص­های مثبت و منفی تاثیرگذار برآن، شامل موانع حکمرانی خوب (ساخت الیگارشیک قدرت سیاسی، ساخت اقتصاد رانتی، تضعیف شدید نهادهای مدنی و عدم همراهی توده­ها با نهادهای مدنی) و راهکارهای بهبود حکمرانی خوب مورد بررسی قرار می­گیرد. 1-7- تعریف عملیاتی مفاهیم الف) تعریف انتزاعی مفاهیم حکمرانی خوب : از دهه 1990 اصطلاح حکمرانی خوب از ابهام درآمد و کاربردی گسترده یافت. از دید بانک جهانی حکمرانی خوب، « بهره­گیری بهینه از منابع برای توسعه اقتصادی و اجتماعی» است. میلز نیز این اصطلاح را چنین تعریف می­کند: « بهره­گیری از قدرت سیاسی، اعمال کنترل بر جامعه و مدیریت منابع برای توسعه اجتماعی و اقتصادی». این تعریف از حکمرانی خوب، کاربرد محدود دارد و روابط دولت- شهروند و ابعاد سیاسی و فرهنگی حکمرانی را نادیده گرفته است.کارلیک می­گوید حکمرانی خوب « مدیریت کارآمد امور عمومی از راه برپا کردن یک حکومت و قواعد مشروع و قانونی در راستای پیشبرد ارزش­های اجتماعی افراد و گروه­ها» است.در این تعریف به بعد هنجاری حکمرانی توجه می­شود و بعد سیاسی آن (پایبندی حکومت به مصالح همگانی) و بعد فنی- اداری( توانمندی بوروکراتیک) از نظر دور می­ماند. بر سر هم، حکمرانی خوب را میتوان چنین تعریف کرد: راهبری و مدیریت جامعه به گونه­ای سنجیده، درست و کارآمد و در چارچوب حاکمیت قانون، تصمیم گیری منطقی و عادلانه همراه با پاسخگویی و مسئولیت پذیری، مشارکت عمومی و راهبردهایی از این دست که در گرو تعامل درست شهروندان و نیروهای سیاسی – اجتماعی جامعه مدنی با دولت است.(سردارنیا، 1388الف، صص135-136) حکومت الیگارشیک:واژه الیگارشی مأخوذ از ریشه یونانی الیگوس (oligos) به معنای معدود و اندک می­باشد.حکومت الیگارشی به معنای حکومت گروه معدود است که اصطلاح حکومت خانواده­ها هم در معنی آن بکارگرفته شده است. برخلاف آریستوکراسی که معنی حکومت شایستگان و نخبگان است، در الیگارشی ثروت و نفوذ، ملاک قدرت و حکومت است نه فضیلت و دانش. الیگارشی ممکن است محصول یک زدو بند سیاسی یا یک کودتای نظامی برای بدست گرفتن قدرت باشد و گروهی که بدین طریق به حکومت میرسند با به کار گماردن افراد خانواده و بستگان خود به مناصب مهم و حساس، حکومت را در دست خود نگاه دارند. نوع دیگر الیگارشی، الیگارشی مالی است که نظیر آن را در کشورهای سرمایه داری پیشرفته نظیرآمریکا میبینیم. در این کشورها مهار حکومت در دست معدودی خانواده های ثروتمند است که اقتصاد کشور را در دست دارند و با تسلط بر وسایل ارتباط جمعی، افکار عمومی را نیز تحت نفوذ خود قرار می­دهند.(طلوعی،1385) اقتصاد رانتی:ساخت اقتصادی رانتی یکی از تجلی های عینی ساخت اقتصاد دولتی است. این ساخت، نوعی دولت رانتیر یا تحصیلدار(اجاره دار) را بوجود می­آورد. ویژگی های عمده اقتصاد و دولت های رانتی عبارتند از: 1- رانت قسمت عمده درآمد دولت را تشکیل می­دهد. هر کشوری که بیش از 42 درصد از درآمدهای آن ناشی از رانت و فروش مواد خام و معدنی باشد، رانتیر محسوب می­شود.2- در اقتصاد رانتی، تنها درصد کمی از نیروی کار، درگیر تولید هستند و اکثریت جامعه، دریافت کننده یا توزیع کننده رانت هستند؛ 3- در اقتصاد رانتی دولت دریافت کننده اصلی رانت خارجی بوده و نقش اساسی در هزینه کردن عواید حاصل از رانت را ایفا میکند؛ رانت هیچ ارتباطی با تولید داخلی ندارد. در ساخت اقتصاد رانتی، دولت برای تثبیت قدرت نوعی پیروگرایی و کاپیتالیسم را ایجاد کرده و روحیه رانتی را بر کشور حاکم می­کند. در این نوع اقتصاد، دولت بیشتر منابع و رانت­ها را در جهت مصالح فردی و گروهی صرف می­کند تا جمعی. در بیشتر اقتصادهای رانتی، شبکه­های ارتباطی خانوادگی، فامیلی و نفوذ سیاسی به گسترش فساد دامن می­زنند. در دولت­های رانتیر، نفوذ سیاسی، مهم­ترین سازوکاری است که منجر به کسب رانت­ها، تسهیلات مالی، اقتصادی و دیگر انواع فساد می­شود. نفوذ نوعی رخنه در نظام سیاسی و اداری به منظور نیل به اهداف شخصی است. (سردارنیا،1386،ص39و40) نهادهای مدنی: نهاد مدنی به نهادهایی اجتماعی در راستای ایجاد قابلیت در زمینه توسعه سیاسی،فرهنگی و اجتماعی در یک کشور گفته می­شود. مشخصه اصلی نهاد­های مدنی، غیردولتی بودن آنان و عدم وابستگی تشکیلاتی و مالی به حاکمیت سیاسی و ارگان­های دولتی کشور است. ب) بیان شاخص­های عملیاتی و کمیت پذیر مفاهیم یاد شده 1- حکمرانی خوب: شاخص­های حکمرانی خوب شامل: مشروعیت حکومت، پاسخگویی حکومت، مدیریت کارامد جامعه، گردش آزاد اطلاعات و شفافیت در تصمیم گیری ها، مشارکت آزاد و برابر، حاکمیت قانون و برابری دربرابر آن، نظارت منطقی و درست دولت بر جامعه و جامعه بر دولت، کاهش چشمگیر نابرابری­ها و فساد، بیطرفی حکومت و برقراری اصل تفکیک قوا، وجود رسانه­های مستقل و...... 2- حکومت الیگارشیک: شاخص­های یک حکومت الیگارشیک عبارتند از: غیر رسمی بودن سیاست و تصمیم گیری،عدم پاسخگویی، ضعف شدید نهادهای مدنی یا فقدان این نهادها، اختناق و سرکوب، مطبوعات غیر مستقل و وابسته، عدم مشارکت حزبی- انجمنی و... . 3- اقتصاد رانتی: اقتصاد رانتی را میتوان با شاخص­هایی همچون سهم مالیات در تولید ناخالص ملی، میزان درامد سرانه، ضریب جینی (تضاد طبقاتی)و...بررسی کرد. 3- نهادهای مدنی: در برگیرنده شاخص­هاییهمچون سازمان­های غیر دولتی، احزاب، اصناف، انجمن ها، اتحادیه ها، تعاونی ها و....می­باشد. 1-8- مدل مفهومی پژوهش 1- مدل مفهومی پژوهش 1-9- محدوده زمانی و مکانی پژوهش پژوهش حاضر از لحاظ مکانی محدود به دو کشور کویت و امارات متحده عربی می­باشد و از لحاظ زمانی دهه 1990 به این سو را مد نظر قرار دارد. 1-10- روش پژوهش در این پژوهش از روش تبیین علی با رویکرد جامعه شناختی سیاسی و اقتصاد سیاسی استفاده شده است و تلاش شده که موانع حکمرانی خوب در این دو کشور در بستر متغیرهای فرهنگی- اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند. شیوه گردآوری اطلاعات در این پژوهش نیز به شکل کتابخانه­ای و اینترنتی است. 1-11- ساماندهی پژوهش پژوهش حاضر در پنج فصل به شرح زیر ساماندهی می­شود: فصل اول کلیات تحقیق مشتمل بر طرح مسئله، سؤالات تحقیق، فرضیه تحقیق، ادبیات موضوع، اهداف پژوهش و...مطرح می­گردد که از آن به عنوان مقدمه و کلیات تحقیق یاد می­شود. فصل دوم چارچوب نظری تحقیق است. در این فصل با عنایت به موضوع، اهداف و فرضیات تحقیق، از رویکردهای نظری مربوط به حکمرانی خوب و موانع در مقابل آن، از نظریه­های جامعه شناختی سیاسی و اقتصاد رانتی با تمرکز بر نقش مخرب ساخت قدرت الیگارشیک، ائتلاف سنتی محافظه کارانه حکومت با کنشگران سنتی و نقش درآمدهای نفتی در استقلال حکومت از جامعه و تبعات منفی آن برای حکمرانی استفاده خواهد شد. درفصل سوم تحت عنوان بررسی عملکرد و شاخص­های حکمرانی خوب در امارات متحده عربی و کویت، شاخص­های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی حکمرانی خوب در دو کشور یاد شده با عنایت به امار مورد استفاده از مراکز معتبر آمار جهانی مورد بررسی قرار می­گیرد و میزان موفقیت­های دو کشور در این خصوص ارائه خواهد شد. تحلیل موانع حکمرانی خوب در دو کشور امارات متحده عربی و کویت با استفاده از دو رویکرد جامعه شناختی سیاسی و اقتصاد سیاسی، عنوان فصل چهارم می­باشد. در این فصل در چارچوب رویکردهای یاد شده به تاثیر موانعی چون ساخت الیگارشیک و موروثی و پاتریمونیال قدرت سیاسی، تضعیف شدید نهادهای مدنی و ائتلاف ساخت یاد شده قدرت سیاسی با کنشگران محافظه کار و ضد دموکراتیک و همچنین اقتصاد رانتی، بر سر راه حکمرانی خوب پرداخته می­شود. در فصل پنجم پیامدهای احتمالی عدم تحقق حکمرانی خوب در دو کشور یاد شده بویژه در حوزه سیاسی و بروکراتیک و احتمال ظهور جنبش­های اجتماعی رادیکال بررسی خواهند گردید. در پایان نیز جمع بندی، نتیجه گیری و فهرست منابع مطرح خواهد شد. [1] Good Governance [2]ماهنامه اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره 281-282 [3]ماهنامه اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره 260- 259 [4] Paul Streeten(2007) دریافت فایل بررسی شاخص ها و موانع حکمرانی خوب در منطقه خلیج فارس: امارات متحده عربی و کویت...

رساله دکتری معماری، مجتمع اقامتی بین راهی

رساله دکتری معماری، مجتمع اقامتی بین راهی چکیده مجتمع اقامتگاه بین راهی بین راهی مکانی است برای ارائه مجموعه خدمات به رانندگان ، مسافرین و وسائل نقلیه .اگر بدانیم حدود 85 درصد ترابری بوسیله حمل ونقل جاده ای انجام می پذیرد، اهمیت ساماندهی راه ها و خدمات آنها بیشتر معلوم می گردد.دراین رساله با توجه به موقعیت محورهای قم که از مهمترین شریان های ارتباطی شهرهای ایران می باشد به انتخاب محدوده پیشنهادی برای طراحی مجتمع خدماتی – رفاهی پرداخته ایم و در ابتدا به انتخاب سایت مورد نظر، سپس به جمع آوری و بررسی مطالعات مورد نیاز و در نتیجه به طراحی مجتمع خدماتی – رفاهی دست یافته ایم.رساله مشتمل بر 4 فصل است. در فصل اول به بررسی مطالعات پایه ، فصل دوم به بررسی مطالعات معماری ، فصل سوم به بررسی بستر طرح و فصل چهارم به بررسی روند طراحی پرداخته ایم . در این رساله به موارد زیر پرداخته شده است: تعریف موضوع طرح مسأله سایت مورد نظر طراحی ضرورت واهمیت تحقیق سوابق مجتمع های خدماتی – رفاهی سوابق تاریخی سوابق جهانی بررسی نقش های مجتمع های خدماتی – رفاهی بین راهی نگرش تاریخی – تکاملی: نگرش فضاگرا دو ویژگی پیوند دهنده آثار در معماری جهان مطالعات تاریخی بررسی و توضیحات جامع و علمی اکثر کاروانسراهای ایران با پلان و تصویر ساختمان های وابسته به راه پست های نظامی و توقفگاه های مسافران رباط ها چایخانه وقهوه خانه چاپارخانه اصطبل ها میل ها (مناره های راهنما) ساباط کاربات خان آب انبارها حوض ،برکه،پایاب ،چاه مطالعات بستر طرح معرفی و تشریح منطقه مورد مطالعه بررسی شرایط اقلیمی و جمعیت و اقتصاد منطقه مورد تحقیق برنامه ریزی فضا ها و برنامه فیزیکی ضوابط و معیارهای فضاهای مورد نیاز پروژه روند طراحی اسکیس و پلان منطقه منابع: 1- مهندسین مشاور امکو ایران، الگوی توسعه طرح ساختاری- راهبردی شهر قم 2- مهندسین مشاور طرح محیط پایدار، طرح ساماندهی محیط پیرامونی مسجد جامع قم 3- روتس، والتر آ.، پنر، ربچارد ه.، (1375)، "برنامه ریزی و طراحی ساختمان های بین راهی"، ترجمه شده در معاونت امور فنی، دفتر تحقیقات و معیارهای فنی، تهران : چاپ اول، انتشارات سازمان برنامه و بودجه، مرکز مدارک اقتصادی-اجتماعی و انتشارات. 4- طالبیان، نیما، آتشی، مهدی، نبی زاده، سیما، (1388)، "هتل"، تهران : چاپ دوم، انتشارات حرفه هنرمند. 5- لاسون، فرد، راوسون، جان، (1388)، "مبانی طراحی هتل" ، تهران: چاپ اول، انتشارات یزدا. 6- نهری، امیرسعید، کاردان، سید محسن، رستمی، محمدرضا، (1388)، "پروژه های متل"، تهران: چاپ اول، انتشارات متفکران. 7- افشار سیستانی، ایرج (1370)، جزیره کیش و دریای پارس، تهران: جهان معاصر. 8- امینی شالی، وحید (1382)، «حیات در معماری»، فصل نامه معماری و فرهنگ، شماره 13، بهار. 9- تولون، ب. (1374) جغرافیای سکونت یا سکونت‌گاه‌های روستایی، ترجمه محمد ظاهری، تبریز: انتشارات دانشگاه تربیت معلم تبریز. 10-چمبرز، رابرت (1378) «توجه به آنچه «آخری‌ها» مهم می‌دانند: دانش بومی ‌در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه»، ترجمه زهره کسایی، در: محمد حسین عمادی و اسفندیار عباسی (گردآوری و تألیف)، حکمت دیرین در عصر نوین: کاربرد دانش بومی‌ در توسعه پایدار، جلد اول، چاپ اول، تهران: انتشارات وزارت جهاد سازندگی، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، صص: 65 – 95. 11-حاتمی‌ گلزاری، الهام (1388) «معماری سنتی و توسعه پایدار»، ماهنامه زیرساخت‌ها، اسفند و فروردین، صص: 39 – 37. 12-خجسته، حسن (1376) تأثیر معماری مسکونی بر سنت‌ها، تهران: انتشارات سروش. 13-زرگر، اکبر (1386) درآمدی بر شناخت معماری روستایی ایران، چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. 14-سایت ویکی پدیا، دانش نامه آزاد، fa.wikipedia.org. 15-سایت گوگل ، googleearth.com 16-عمادی، محمد حسین و اسفندیار عباسی (1378 ج) «دانش بومی‌ و توسعه پایدار روستاها: دیدگاهی دیرین در پهنه‌ای نوین»، در محمد حسین عمادی و اسفندیار عباسی (گردآوری و تألیف)، حکمت دیرین در عصر نوین: کاربرد دانش بومی در توسعه پایدار، جلد اول، چاپ اول، تهران: انتشارات وزارت جهاد سازندگی، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، صص: 127 – 97. 17-کاویانی، محمدرضا (1374) «توربین‌های بادی و ارزیابی پتانسیل انرژی بادی در ایران»، فصل‌نامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 36، بهار. 18-کسمایی، مرتضی (1382) اقلیم و معماری، اصفهان: نشر خاک. دریافت فایل رساله دکتری معماری، مجتمع اقامتی بین راهی

طرح برش لیزری ایفل به ارتفاع 90 سانتی متر

طرح برش لیزری ایفل به ارتفاع 90 سانتی متر طرح برش لیزری ایفل به ارفاع 90 سانتی متر  دوستان و همکاران محترم این طرح از ایفل و طرح 180 سانتی که به زودی روس سایت بارگزاری خواهد شد جزء پرفروشترینها بوده دریافت فایل طرح برش لیزری ایفل به ارتفاع 90 سانتی متر

بررسی سیاست های انرژی اتحادیه اروپا در قبال تحریم های جدید نفتی ایران...

بررسی سیاست های انرژی اتحادیه اروپا در قبال تحریم های جدید نفتی ایران... چکیده پایان نامه (شامل خلاصه ، اهداف ، روش های اجرا و نتایج به دست آمده) : پس ازتصویب تحریم خرید نفت از جمهوری اسلامی در اتحادیه اروپا ، این اتحادیه از ورود نفت ایران به کشورهای اروپایی جلوگیری به عمل آورد. اگرچه براثر تحریم ها درآمدهای نفتی ایران به شدت کاهش یافت و بر اقشار مختلف مردم ایران فشار زیادی وارد آمد، اما این تحریم ها برای اتحادیه اروپا نیز هزینه های بالایی به دنبال داشت و باعث کمبود انرژی در درون این اتحادیه گردید.بررسی سیاست های انرژی اتحادیه اروپا درقبال تحریم های تحمیلی نفتی ایران نشان می دهد که این اتحادیه به دنبال تضمین امنیت عرضه انرژی ، تنوع بخشیدن به عرضه کنندگان انرژی و عقلانی کردن مصرف انرژی می باشد.در تحقیق حاضر با استفاده از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی به این سوال ، که « اتحادیه اروپا بعد از تحریم های نفتی ایران چه اقداماتی در راستای تأمین انرژی مورد نیاز خود انجام می دهد؟ » ، چنین پاسخ داده می شود که ، با توجه به اهمیت انرژی و امنیت عرضه نفت و گاز برای اتحادیه اروپا ، این اتحادیه پس از تحریم های اخیر علیه ایران دسترسی پایدار به منابع انرژی و تنوع بخشی به این منابع را به صورت جدی تر دنبال می کند   فهرست مطالب عنوان صفحه مقدمه1 فصل اول : کلیات تحقیق 2 1-1-بیان مسأله تحقیق 3 1-2-اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن4 1-3-هدف های تحقیق 5 1-4-سؤالات تحقیق5 1-5-فرضیه های تحقیق5 1-6-قلمرو تحقیق 6 1-7-مدل و روش تحقیق6 1-8-تعریف مفاهیم 7 1-9-روش گردآوری اطلاعات 13 1-10-روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 13 1-11-متغیرها 13 1-12-پیشینه و ادبیات تحقیق 13 1-13-سازماندهی تحقیق 18 فصل دوم : مطالعات نظری تحقیق 19 مقدمه20 2-1-مبانی نظری وچارچوب تحقیق؛ رئالیسم21 2-2-مؤلفه های کلیدی رئالیسم23 2-3-انواع تصاویر رئالیسم 26 2-4-رئالیسم و فناوری هسته ای29 2-5-نظریه رئالیسم و تحریم اقتصادی.................................................................................42 2-6-بررسی جنبه های مختلف امنیت انرژی........................................................................49 فصل سوم: شرایط حاکم برساختار انرژی اتحادیه اروپا,مناسبات ایران بااین اتحادیه....62 مقدمه.....................................................................................................................................63 3-1-وضعیت ذخائر، تولید، مصرف و واردات نفت خام و گاز طبیعی اتحادیه اروپا...........65 آآآ3-2 -مناسبات انرژی اتحادیه اروپا با جمهوری اسلامی ایران ............................................79 3-2-1- پیشینه روابط اتحادیه اروپا و ایران .........................................................................79 3-2-2-روابط تجاری-انرژی اتحادیه اروپا و ایران .............................................................84 فصل چهارم : تحریم های نفتی علیه جمهوری اسلامی ایران ..............................................92 مقدمه.....................................................................................................................................93 4-1- بررسی کلی تحریم های نفتی علیه ایران....................................................................94 4-2- تحریم های اروپا علیه جمهوری اسلامی ایران .......................................................101 4-3- تأثیر تحریم های نفتی بر مناسبات انرژی ایران و اروپا............................................107 4-4- چالش های تحریم نفتی ایران برای اتحادیه اروپا.....................................................110 فصل پنجم:سیاست های اتحادیه اروپا در راستای تأمین انرژی مورد نیاز خود..................119 مقدمه..................................................................................................................................120 5-1-تأمین امنیت عرضه انرژی و چالش های آن...............................................................122 5-2-برنامه های کوتاه مدت...............................................................................................133 5-2-1- تنوع بخشیدن به منابع عرضه انرژی.....................................................................133 5-2-2- مدیریت تقاضا......................................................................................................140 5-2-3- امنیت تقاضای انرژی............................................................................................140 5-2-4- ایجاد ثبات در کشورهای صادرکننده انرژی.........................................................141 5-2-5- گفتگوی جامع میان تولید کنندگان انرژی............................................................142 5-2-6- مذاکرات با ایران..................................................................................................143 5-3-برنامه های میان مدت................................................................................................149 5-3-1- تنوع بخشیدن به منابع عرضه انرژی.....................................................................150 5-3-2-تنوع بخشیدن به منابع(نوع) انرژی با تکیه بر حفظ محیط زیست........................151 5-3-3-رقابت پذیری انرژی..............................................................................................153 5-3-4- هماهنگی بین اعضای اتحادیه اروپا برای اتخاذ سیاست های مشترک.................154 5-3-5- بهبود و توسعه بخشندن به شبکه های انتقال وتوزیع انرژی‌................................155 نتیجه­گیری .........................................................................................................................157 منابع و مآخذ ......................................................................................................................16 مقدمه : از ابتدای مطرح شدن موضوع هسته ای ج.ا.ایران در سال 2003،قدرت های بزرگ به صورت فردی یا در قالب گروه بندی های مختلف اصلی ترین بازیگران تأثیرگذار بر این موضوع بوده اند. اگرچه اتحادیه اروپا که یکی از بازیگران تأثیر گذار در این عرصه بوده و به دلایل مختلف از اعمال تحریم ها بر کشورمان حمایت کرده است ، اما از یک جانبه گرایی و به خصوص دکترین بازدارنده آمریکایی ها نگران است و این نگرانی ناشی از آن است که آمریکا به نام مقابله با تروریسم و کشورهای خودسر ، شورای امنیت سازمان ملل وناتو را نادیده می گیرد. اروپائیان همواره به دنبال آن هستند ضمن مقابله با یکجانبه گرایی آمریکائی ها ، وضعیت چند جانبه گرایی را درنظام بین الملل ایجاد نمایند.و در این بین ایران به نقطه ای هویت بخشی برای اروپائیان تبدیل شده است. هرچند این به آن معنی نیست که اروپائیان نگرانی های آمریکا در مورد ایران را درک نمی کنند و ضد آمریکا هستند ، بلکه مسئله آنها مخالفت با یک جانبه گرایی آمریکا است. اگرچه اتحادیه اروپا ، ایالات متحده را در اعمال تحریم ها بر علیه ایران همراهی نمود اما با عنایت به این که تحریم های اعمالی بر جمهوری اسلامی به نوعی بر جوامع اروپایی و اقتصاد کشورهای حوزه اتحادیه اروپا تأثیر گذاری مستقیم داشته است و با توجه به اهمیت انرژی و امنیت عرضه نفت و گاز برای اتحادیه اروپا،این پژوهش تلاش داردسیاست های این اتحادیه را در راستای تأمین انرژی مورد نیازخود، در چهارچوب تأمین عرضه انرژی، برنامه های کوتاه و میان مدت برای رسیدن به نتایج مطلوب را در پنج فصل شامل:کلیات تحقیق در فصل اول، چارچوب تحقیق درفصل دوم ، شرایط حاکم بر ساختار انرژی اتحادیه اروپا و مناسبات ایران با این اتحادیه در فصل سوم ، تحریم های نفتی علیه جمهوری اسلامی ایران فصل چهارم و سیاست های اتحادیه اروپا برای تأمین انرژی مورد نیاز خود در فصل پنجم مورد بررسی قرار دهد. فصل اول : کلیات تحقیق 1-1 بیان مسأله تحقیق : به طور کلی سیاست اتحادیه اروپا در قبال ایران و مسائلی مانند سلاح های هسته ای و کشتار جمعی ، حقوق بشر ، تروریسم و روند مذاکرات صلح خاورمیانه به ویژه نقشه راه با سیاست های ایالات متحده آمریکا هماهنگ شده است. اتحادیه اروپا در قبال برنامه هسته ای ایران موضعی مشابه موضع ایالات متحده آمریکا اتخاذ نموده است. اتحادیه اروپا به خاطر همراهی با ایالات متحده و تحت فشار قرار دادن ایران برای دست کشیدن از دستیابی به انرژی هسته ای ، تحریم هایی را علیه جمهوری اسلامی ایران از جمله تحریم نفتی تصویب و آن را به مرحله اجرا گذاشت و این در حالی بود که اعضای اتحادیه اروپا در مجموع بین هجده الی بیست در صد صادرات ایران که حدود چهار صد هزار بشکه در روز می شود را از ایران خریداری می نمودند. با اعمال تحریم های نفتی ، دنیای غرب در حالی خود را از نفت ایران محروم می کند که ذخائر نفتی ایران یکی از مطمئن ترین ذخائر دنیا محسوب می شود. در بازی که دنیای غرب شروع کرده ایران نیز مطابق با حرکات بازی ، اقداماتی را می تواند انجام دهد تا هزینه این بازی برای غرب نیز افزایش یابد و در تصمیمی عقلانی آنها را وادار به رعایت قواعد بازی نماید. با توجه به نیازهای اتحادیه اروپا به منافع نفتی ایران ، این پژوهش با عنایت به چالش های موجود در رابطه با تأمین و استفاده از انرژی برای اتحادیه اروپا ، راه کارهای این اتحادیه برای تأمین انرژی مورد نیاز خود را مورد بررسی قرار می دهد. 1-2- اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن : از آنجاکه اتحادیه اروپا‌ یکی از مهمترین بازیگران نظام بین الملل بوده به گونه‌ای که همواره جهت­گیری‌ها و اتخاذ مواضع این کشور بر روند تحولات‌ جهان اثرگذار بوده است و با عنایت به اینکه سیاست های خارجی این اتحادیه دربسیاری از جهات همسو با سیاست های خارجی ایالات متحده امریکا که خود نیز یکی دیگر از مهمترین بازیگران نظام بین الملل و حتی اثرگذارترین آنهاست می باشد،بررسی سیاست ها و اقداماتی که این اتحادیه برای تأمین منابع نفتی و گازی مورد نیاز خود بعمل می آورد از بسیاری جهات مهم و ضروری می باشد. همچنین می توان به تأثیراتی که تحریم نفتی ایران بر اقتصاد بین الملل به خصوص بر اقتصاد و صنعت کشورهای مختلف بخصوص کشورهای صنعتی مانند چین، ژاپن، هندوستان ،برزیل، کشورهای عضو اتحادیه اروپا وهمچنین نقش سازمانهای بین المللی و کشورهای دیگر در نظام و روابط بین الملل اشاره نمود. ضمن اینکه علاقه شخصی پژوهشگر به موضوع پژوهش، ضرورت انجام پژوهش در خصوص مسائل جاری و افزایش شناخت و آگاهی پژوهشگر در خصوص موضوع مورد بحث از انگیزه های پژوهشگر می‌باشد . 1-3 هدف های تحقیق : هدف اصلی:با عنایت به اینکه منابع نفتی و گاز ایران چرخاننده و محرک کارخانجات، صنایع و تولیدی های اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن می باشد،هدف اصلی در پژوهش پیش رو،شناخت رویکردهای اتحادیه اروپا در خصوص موضوع تحریم های جمهوری اسلامی ایران و آشنایی با سیاست ها و اقداماتی که این اتحادیه در جهت تأمین نیازمندی های گازی و نفتی خود پس از اعمال این تحریم ها اتخاد و به مورد اجرا درآورده اند، می باشد. اهداف فرعی : اهداف دیگری چون بررسی مناسبات تجاری ایران و اتحادیه اروپا پیش از اعمال تحریم ها و شناخت چالش هایی که این تحریم ها برای اتحادیه اروپا در بر دارد ، به موازات هدف اصلی دنبال می‌شوند. 1-4- سوالات تحقیق ( بیان روابط بین متغیرهای مورد مطالعه ) : سوال اصلی :اتحادیه اروپا بعد از اعمال تحریم های نفتی علیه ایران چه اقداماتی در راستای تأمین انرژی مورد نیاز خود انجام می دهد؟ سوال فرعی(بخش های پایان نامه):مناسبات تجاری با اتحادیه اروپا پیش از اعمال تحریم های علیه ج .ا ایران چگونه بوده است؟ 1-5- فرضیه های تحقیق: فرضیه اصلی : با توجه به اهمیت انرژی و امنیت عرضه نفت و گاز برای اتحادیه اروپا ، این اتحادیه پس از تحریم های اخیر علیه ایران دسترسی پایدار به منابع انرژی وتنوع بخشی به این منابع را به صورت جدی تر دنبال می کند. فرضیه فرعی: تا قبل از اعمال تحریم ها علیه ایران ، اتحادیه اروپا ،بزرگترین شریک تجاری ایران درهر دو بعد صادرات و واردات محسوب می گردید. بیش از80 % واردات اتحادیه اروپا از ایران شامل محصولات نفتی می شد در حالی که صادرات اتحادیه به ایران محصولات متنوعی را نظیر نیروگاه برق ، ماشین آلات بزرگ و صنعتی و... در بر می گرفت که 45 % کل صادرات اروپا را تشکیل می داد. 1-6- قلمرو تحقیق: قلمرو نظری این پژوهش بر بررسی سیاست ها و اقدامات اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن در قبال تحریم های نفتی جمهوری اسلامی ایران در چهارچوب نظریه واقعگرایی می‌باشد. و این که از لحاظ نظری، رفتارهای اتحادیه اروپا،به عنوان یک قدرت و ائتلاف بزرگ و تأثیرگذارجهانی ، چگونه در چهارچوب این نظریه قابل تبیین و توصیف است. اهداف این تحریم ها به هراندازه محقق شود،اتحادیه اروپا وکشورهای عضو آن با مشکلات وچالش های زیادی روبرو خواهند بود.لذا این اتحادیه تلاش خواهد کرد شرایط را به سمت و سوی مطلوب خویش سوق دهد و اینکه تا چه حد در این هدف خود موفق است را بایستی در چهارچوب نظریه فوق جستجو کرد. 1-7- مدل و روش تحقیق :این پژوهش براساس روش توصیفی و تحلیلی می باشد، که موارد تاریخی نیز مورد توجه قرارگرفته ضمناً این پژوهش از روش کتابخانه ای بطور اخص و استفاده از موارد دیگرمانند روشهای اینترنتی و... مورد توجه قرارار خواهد داد . 1-8- تعریف مفاهیم : در این پژوهش از چند مفهوم کلیدی مطرح استفاده شده است که به اختصار در زیر به آنها اشاره می شود: امنیت انرژی -بازدارندگی-اتحادیه اروپا-سیاست خارجی-مداخله–مهار- اوپک-پیمان عدم گسترش سلاح های هسته ای. -امنیت انرژی(Energy Security): فراهم بودن بلاوقفۀ فیزیکی فرآورده های انرژی در بازار به قیمتی قابل پرداخت برای تمامی مصرف کنندگان ، تعریف کمیسیون اروپا از امنیت انرژی است و دسترسی کافی ، قابل خرید و مطمئن به سوخت ها و خدمات انرژی ، شامل فراهم بودن منابع ، کاهش وابستگی به واردات ، کاهش فشار وارد بر محیط زیست ،رقابت و بازار کارآمد، اتکا به منابع بومی که از نظر زیست محیطی پاک باشند و خدمات انرژی قابل خرید و تقسیم شده به شکل منصفانه، تعریف آژانس بین المللی انرژی از امنیت انرژی است.(سوواکول:1391 ،38) -بازدارندگی(deterrence):طبق تعریف بازدارندگی عبارت است از اقدام یا مجموعه‌ای از اقدامات که برای پیشگیری از اقدام خصمانه دشمن صورت می‌گیرد.از فردای جنگ جهانی دوم با اختراع بمب اتم و توسعه سلاح‌های اتمی صحبت بر سر این بود که مبحث بازدارندگی باید به صورت دکترین سیاسی با ضمانت اجرایی درآید براین اساس،دکترین بازدارندگی که روی تعادل و توازن اتمی بین دو ابر قدرت طرح‌ریزی شد، به دنبال ممانعت از جنگ بود،و هم به این دلیل که جنگ اتمی پیروز نداشت.در حالی‌که تا آن زمان تمام نظریه‌های نظامی اساساً بر پایه پیروزی در جنگ استوار بود.براساس تعاریف کلاسیک، نظریه بازدارندگی عبارت است از کوشش یکی برای اعمال نفوذ در دیگری تا او را از اقدام به عمل که متضمن خسارت یا هزینه‌ای برای اولی است بازدارد. این نظریه براساس تهدید بنا شده است و هدفش آن بازداشتن بازیگر از بازی‌اش براساس ایجاد ترس است.در حقیقت،نظریه بازدارندگی بر این باور است که در شرایطی که هزینه پیش‌بینی شده برای یک تجاوز نظامی ازمنافع موردنظر بیشتر باشد،تصمیم گیرندگان از توسل به جنگ خودداری می‌کنند.به عبارت بهتر، تا هنگامی که طرف مقابل قدرت وارد کردن ضربه را پس از دریافت ضربه نخست دارد، هیچ ابرقدرتی ریسک آغاز جنگ اتمی را نمی‌پذیرد.در واقع ضربه نخست نمی‌تواند مانع از ضربه حریف باشد. معمولاً، در بازدارندگی،عمل متقابل یا تلافی‌جویانه نقش اساسی دارد.به عبارت دیگر بازدارندگی در صدد است تا با افزایش هزینه بر محاسبات استراتژیک رقیب تأثیر بگذارد.این تأثیر باید به گونه‌ای باشد که اگردشمن جنگ راآغازکند،باید بهای بسیار سنگینی برای آن بپردازد.نکته مهم اینکه بازدارندگی از نظر فیزیکی وضع دشمن را تغییر نمی‌دهد، بلکه از نظر روانی از تجاوز جلوگیری می‌کند. بوفر می‌گوید بازدارندگی فرآیندی روانی است که در آن، نمایش استفاده از زور نقش مهمی دارد ولی اهمیت انحصاری ندارد.هنری کیسینجر نیز در این باره می‌گوید:همان طورکه قدرت به طرز وحشتناکی رشد کرده است،به صورت انتزاعی،نامحسوس و اغفال کننده نیز درآمده است.هر چند بازدارندگی سیاست مسلط نظامی است،اما بیشتر از هر چیز وابسته به ملاک‌های روانی است.در این سیاست، سعی می‌شود تا تصور خطر‌های تحمل ناپذیر طرف مخالف را از ارتکاب به عمل باز دارد.پیروزی این سیاست بستگی دارد به آگاهی کامل از محاسبات طرف مخالف نسبت به حیله‌ای که جدی گرفته شود که به مراتب مؤثر‌تر از تهدیدی است که به عنوان یک بلوف تلقی شود برای مقاصد سیاسی، میزان قدرت مؤثر نظامی یک کشور، ارزیابی کشور دیگر از آن قدرت است.به طور کلی هدف نهایی از بازدارندگی این است که کشورهای مختلف به ویژه کشورهای دارنده نیروهای هسته‌ای بتواند به تعقیب سیاست‌های مبتنی بر منافع خود بپردازندو در عین حال از ایجاد شرایطی که منتهی به درگیری با کشور یا کشورهای رقیب شود جلوگیری کنند.با توجه به این نکته که دو کشور آمریکا و شوروی نسبت به سایر کشورهای اتمی توانایی کامل نابودی طرف مقابل راداشتند بنابراین هرگونه جنگ احتمالی نمی‌توانست برنده‌ای داشته باشدودرنتیجه بازدارندگی صحیح‌ترین استراتژی برای دوقدرت محسوب می‌شد.باعنایت به این مسئله که پژوهش حاضر بر پایه‌های مکتب رئالیسم متکی است، لذا بامحور قراردادن مفاهیم اصلی رئالیسم، بحث بازدارندگی را پی می‌گیریم. درمیان نظریه‌پردازان بازدارندگی، افرادی چون برناردبرودی ، ریچارد اسموک ، هرمان کان ، رابرت جرویس از دهه شصت به تبیین تئوریک بازدارندگی همت گماشتند. از میان آنها برودی به عنوان اولین ومهمترین نظریه‌پرداز بازدارندگی دردوران جنگ سرد انتخاب شد. برودی که استاد دانشگاه بیل و محقق مؤسسه رندور آمریکا بود، عمده نظرات خود را دوکتاب استراتژیک درعصر موشک ها و کتاب جنگ وسیاست مطرح کرده است.(دوئرتی و فالتزگراف:1384،604-595) -اتحادیه اروپا(European union): اتحادیه ای شامل بسیاری از کشورهای اروپایی که سنگ بنای آن بیش از نیم قرن پیش با تأسیس جامعه زغال و فولاد اروپا در سال1951 به وسیله شش کشور بنیانگذار آلمان ، فرانسه، ایتالیا، بلژیک، هلند و لوکزامبورگ در پاریس بنا نهاده شد. این اتحادیه با امضای پیمان ماستریخت در دسامیر1991 شکل گرفت.که هدف از آن ، افزایش همکاری های بین دولتی در امور مالی و اقتصادی ، همچنین ایجاد سیاست خارجی و امنیتی مشترک و همکاری در امور قضایی و داخلی کشورهای عضو بود.(خالوزاده:1383،3) -تحریم(Sanction):عمل دسته جمعی و کیفری که متضمن اقدامات لازم دیپلماتیک اقتصادی یا نظامی در برابر کشوری است که بر خلاف مصوبات منشور ملل متحد رفتار می نماید. -سیاست خارجی(Foreign Policy): عبارت است از یک رشته اعمال از پیش طرح ریزی شده توسط تصمیم گیرندگان حکومتی که مقصود آن دستیابی به اهدافی معین، در چهارچوب منافع ملی و در محیط بین‌المللی است.به‌طور خلاصه می‌توان گفت که سیاست خارجی شامل تعیین و اجرای یک سلسله اهداف و منافع ملی است که در صحنه‌ی بین‌المللی از سوی دولت‌ها انجام می‌پذیرد. سیاست خارجی می‌تواند ابتکار عمل یک دولت و یا واکنش آن در قبال کنش دیگر دولت‌ها باشد(مقتدر: 1385، 132-131).ودر تعریفی دیگر می‌توان این‌طور تعریف کرد که: جهتی را که یک دولت بر می‌گزیند و در آن از خود تحرک نشان می‌دهد و نیز شیوۀ نگرش دولت را نسبت به جامعۀ بین‌المللی، سیاست خارجی می‌گویند(خوشوقت:1375، 145). -مداخله(Intervention):عبارت است از دخالت قهری یک دولت یا دولت های دیگر در امور کشور دیگر، به منظور تغییر سیاست‌های داخلی یا خارجی آن. بر اساس موازین بین‌المللی، مداخله درموارد زیر می‌تواند مجاز و قابل توجیه باشد. 1)کشور مداخله کننده طبق یک پیمان یا قرارداد،‌مجاز به دخالت باشد.2)چنانچه یک کشور طبق معاهده منعقده با دولت مداخله کننده، ملزم به پیگیری یک سیاست مشترک باشد و اصول این معاهده را نقض کند.3)دخالت برای حمایت از اتباع خود.4)دفاع ازخود.5)چنانچه کشوری موازین بین‌المللی را نقض نماید.6)در صورتی که سازمان ملل متحد (بر اساس منشور ملل متحد)به اقدام مشترکی علیه کشوری دست بزندکه صلح بین المللی را نقض کرده ویا مرتکب تجاوز شده باشد(علی بابایی:‌1383 ،314). -مهار(Containment):یکی از پایه های اساسی سیاست خارجی آمریکا در رابطه با جلوگیری از نفوذ کمونیسم در جهان و نیز توسعه طلبی اتحاد شوروی بود.تئوری «مهار» طی دو مرحله برنامه کمک به ترکیه و یونان پیاده شد(1947). مرحله اول در دکترین ترومن تبلور یافت که خواستار توقف پیشروی جغرافیایی اتحاد شوروی بود.در مرحله دوم امریکا به خود این حق را می‌داد که در هر زمان و مکان که بخواهد، نفوذ کمونیسم را محدود کند(علی بابایی:‌1382،567). -اوپک(OPEC):سازمان کشورهای صادر کننده نفت(اوپک)organization ofpetroleum exportingcountries))در ژانویۀ1961درکاراکاس(ونزوئلا) تشکیل شد و کشورهای ایران ،عربستان سعودی،عراق،کویت و ونزوئلا به عضویت آن درآمدندوسپس اندونزی،لیبی،امارات متحده عربی ونیجریه به آن پیوستند. دولت های بنیان گذار تصمیم گرفتندکه:1)از شرکت های نفتی بخواهند که قیمت ها را دور از همۀنوسان های نالازمی که هم بر توسعۀاقتصادی کشورهای تولید کننده وهم مصرف کننده اثر می -گذارد ثابت نگاهدارند.2) با تنظیم تولید قیمت ها را ثابت نگاه دارند.3)از صدور نفت اضافی یا افزایش قیمت و رفتار ترجیحی با کمپانی ها،چنان چه خلاف رأی اکثریت اعضای سازمان و به زیان هریک از اعضای آن باشد، خودداری کنند.کشورهای اوپک45 درصد تولید نفت جهان و 85 درصد صادرات آن را در بیرون از بلوک شوروی در دست دارند.(آشوری:1373 ، 190). -غنی سازی اورانیوم(Uranium Enrichment):غنی سازی اورانیوم عملی است که بواسطه آن در یک توده اورانیوم طبیعی مقدار ایزوتوپ235U بیشتر شود و مقدار ایزوتوپ 238U کمتر. غنی سازی اورانیوم یکی از مراحل چرخه سوخت هسته ای است.اورانیوم طبیعی(که بشکل اکسید اورانیوم است) شامل 99/3% از ایزوتوپ 238 U و7/0 % از235U است. ایزوتوپ235U اورانیوم قابل شکاف و مناسب برای بمب ها و نیروگاه های هسته ای است.238U باقی مانده را اورانیوم ضعیف شده می نامند و نوعی زباله اتمی است. بخاطر سختی زیاد و آتشگیری و ویژگی های دیگراز آن در ساختن گلوله های ضد زره استفاده می کنند. اورانیوم ضعیف شده نیز همچنان پرتوزا است.(http://www.academist.ir p=238) -پیمان عدم گسترش سلاح های هسته ای(Treaty -on the Non Proliferation of Nuclear Weapons): پیمان نامه منع گسترش سلاح های هسته ای ، در دوران جنگ سرد (1968 میلادی) برابر با 1347 شمسی به صورت محدود بین چند کشور جهان منعقد شد.این پیمان کشورهای جهان را به دو طبقه برخوردار از سلاح های هسته ای و غیر برخوردار که فاقد سلاح های هسته ای هستند تقسیم می کند.طبق تعریف کشورهای برخوردار ،شامل کشورهایی هستند که تا پیش از اول ژانویه 1967میلادی برابر بایازده دی1347 سلاح هسته ای یا دیگر وسایل منفجره هسته ای را تولید و منفجر کرده باشند.طبق این تعریف چین، فرانسه،روسیه،انگلیس وآمریکا(اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد) به طور رسمی دارای سلاح هسته ای شدند.تاکنون یکصدوهشتادوهشت کشور جهان با امضای آن به پیمان نامه پیوسته اند. هند، پاکستان و اسرائیل این پیمان نامه را نپذیرفته اند. کره شمالی نیز پس از نقض پیمان در نهایت از این پیمان خارج شد. طبق این معاهده کشورهای دارای سلاح هسته ای نباید به طور مستقیم و غیرمستقیم به کشورهای غیربرخوردار در راه تحصیل این سلاح کمک کنند و کشورهای غیر برخوردار متعهد می شوند تا در این راه تلاش نکنند، هرچند به موجب ماده4 برخوردارها متعهد شده اند که فناوری هسته ای صلح آمیز را دراختیار غیر برخوردارها قرار دهند.اهداف پیمان ،جلوگیری از گسترش سلاح های هسته ای و پی گیری مذاکرات خلع سلاح هسته ای یکی ازاهداف مهم پیمان مذبور به شمار می رود، همچنین یاری رسانی به کشورهای غیر هسته ای درراه به کارگیری صلح آمیز فناوری هسته ای یکی دیگر از اهداف این پیمان بین المللی است.(http://en.Wikipedia.org/wiki/NUCLEAR-Non-proliferation- Treaty ) 1-9 روش گرد آوری اطلاعات : روش انتخابی برای انجام این تحقیق روش اسنادی و کتابخانه ای و مراجعه به اینترنت است. برای پاسخگویی به سوالات و جمع آوری اطلاعات پژوهش مجموعه ای از اسناد، کتب و مقالات مرتبط با موضوع و سایت های اینترنتی مورد مطالعه قرار گرفته است. 1-10 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات : با عنایت به سطح تحلیل منطقه‌ای و بین المللی موضوع پژوهش‌، تجزیه و تحلیل اطلاعات بر مبنای روش استدلال منطقی و به صورت کیفی خواهد بود. 1-11 متغیرها و واژه های کلیدی : متغیر مستقل : اهمیت انرژی و امنیت عرضه نفت وگاز اتحادیه اروپا متغیر وابسته : رویکرد کوتاه و میان مدت اتحادیه اروپا برای حصول به نتایج واژگان کلیدی: تحریم ، اتحادیه اروپا ، نفت، اوپک،انرژی هسته ای 1-12 پیشینه و ادبیات پژوهش : با اینکه از آغاز تحریم ها تاکنون مدت زیادی نگذشته است اما به لحاظ اهمیت و وسعت و تأثیرگذاری این تغییرات، مقالات زیادی در خصوص تحریم های نفتی ایران و موضوع هسته ای جمهوری اسلامی ایران و مذاکرات با 1+5 به رشته تحریر در آمده است اما پژوهش زیادی در خصوص بررسی راه کارهای تأمین انرژی اتحادیه اروپا بعد از تحریم نفتی جمهوری اسلامی صورت نگرفته است، لیکن به ذکر تعدادی پایان نامه و مقاله مرتبط با این موضوع(اتحادیه اروپا و مسئله هسته ای ایران) اشاره می گردد: -((کتاب نظریه های تحریم اقتصادی))که باکوشش مصطفی زهرانی درسال 1976،دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی منتشر کرده است به برخی مباحث نظری پیرامون تحریم ها پرداخته است که عموماً ترجمۀ مقالات صاحبنظران خارجی است.درحالی که تحریم های اقتصادی چیز جدیدی نیست ،دست کم از جنگ جهانی اول به این سو، تحریم اقتصادی به عنوان ابزار قوی در سیاست خارجی کشورها مطرح شده است.محققان سیاست بین الملل و روابط بین الملل نیز با مطالعه مجموعه موارد تحریم های اقتصادی با شیوه های عملی سعی کرده اند نظریه های مختلفی به دست آورند. سازوکارهای عملی تحریم های اقتصادی و عواملی که درموفقیت یا شکست آن دخیل است چندان متنوع است که کشورهای تحریم کننده نمی توانند پیش بینی درستی داشته باشند.به همین سبب توجه به تحولات روزمره واظهارات سیاستمداران و دولتمردان کشور تحریم کننده یا تحریم شونده نیز در مواردی گمراه کننده است.زیرا،چه بسا خود آن ها نیز از کاری که انجام می دهند درک درستی نداشته باشند.از این رو دقت و مطالعه بحث های نظری که براساس تجربه های گذشته به دست آمده است نه تنها برای محققان ، بلکه برای سیاست گذاران نیز مفید است. -کتاب((تحریم ایران:شکست یک سیاست))نوشتۀحسین علیخانی؛ترجمه محمد متقی نژاد در سال1380که دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه آنرا منتشر کرده است به بررسی گذشته،حال و آینده تحریم های آمریکا بر ایران از جنبه نظری و عملی پرداخته است. نویسنده آن به تفصیل فرآیند تیرگی فزاینده میان روابط تجاری ایران-آمریکا را تشریح می کند که از زمان سقوط شاه و بحران گروگانگیری سال 1979-80 آغاز شده است.تحریم ایران به صورت یک طرفه باقی مانده است و ناگزیر شرکت های غیر آمریکایی وعمدتاً اروپای غربی، تجارت با ایران را در دست گرفته اند.درحالی که آمریکایی ها مجبور به معامله نکردن با ایران هستند.آمریکا برای پاسخ دادن به این اقدام کوشید در خصوص هر کشور ثالثی که تحریم را بشکند قوانین فرامرزی وضع کند.اما اعتراض متحدان آمریکاکه نمی توانستند با ایران قطع رابطه کننداین رهیافت را ناممکن ساخت.خصومت رسمی آمریکا با ایران با نقش گروه های صاحب نفوذ طرفدار اسرائیل فزونی گرفته ومسألۀ رفع تحریم ها را مشکل ساخته است.اما عدۀ زیادی از ناظران آمریکایی اکنون معتقد شده اندکه تنها نتیجۀ سیاست تحریم،محروم شدن آمریکا از بخش سود آور تجارت بین المللی است.کتاب تحریم ایران جزییات وضع قوانین فرامرزی را با دقت بررسی وتحلیلی نقدانه وجامع از این سیاست عرضه می کند.این اثر همچنین به شکلی جامع و با استنادبه مدارک متقن منابع مکتوب مهمی رابررسی وتأثیر تحریم ها بر ایران را ارزیابی کرده است. -درکتاب اتحادیه اروپایی که جناب دکتر سعید خالوزاده در سال 1383به رشته تحریر در آورده و در چندین نوبت نیز تجدید چاپ شده است درفصل های مختلف به بررسی روند شکل گیری اتحادیه اروپا،اصلاحات ساختاری آن،ساختارتشکیلاتی،نهادهای اصلی این اتحادیه،سیاست خارجی مشترک اتحادیه اروپایی و روابط خارجی آن با شرق اروپا و امریکا،مناسبات فراآتلانتیکی، قدرت اقتصادی وپولی اتحادیه وروابط اتحادیه اروپا با جمهوری اسلامی پرداخته شده است.درفصل نهایی این کتاب ارزشمند که به بررسی روابط اتحادیه اروپا با ایران پرداخته شده است تأثیر فعالیت هسته ای ایران برروابط اتحادیه اروپا را مورد بررسی قرار داده است . -درکتاب اروپا ویژه اتحادیه اروپا درسال1382 تعدادی از مقاله های مختلف مرتبط با اتحادیه اروپا جمع بندی و به چاپ رسیده است که به بررسی تاریخچه اتحادیه اروپا، نظام های حقوقی این اتحادیه،چشم انداز جایگاه بریتانیا در اروپا،ژئوپلتیک نوین اروپا و هم گرایی امنیتی اروپا پرداخته شده است. -کتاب اروپا2 که ویژه روابط ایران و اتحادیه اروپا می باشد شامل: مقالاتی در خصوص جامعه اروپا وانقلاب ایران ،ارزیابی تحلیلی روابط ایران و اتحادیه اروپایی ، توافق های تجاری–اقتصادی ایران،اتحادیه اروپا و چالش های حقوق بشری در روابط ایران و این اتحادیه و بررسی گفت وگو -های انتقادی تا مشروط می باشد که در سال1382 به چاپ رسیده است . -در کتاب 3 اروپا نیز که از مقالات متعدد تشکیل شده ودر سال1383به چاپ رسیده است و به عنوان جلد دوم این کتاب و ویژه روابط ایران و اتحادیه اروپا می باشد به بررسی موارد مختلف روابط ایران و اتحادیه پرداخته و چشم انداز روابط این دو بازیگر را در چارچوب تحولات جهانی و تبیین مواضع اتحادیه اروپا در خصوص برنامه هسته ای ایران را مورد بررسی قرارمی دهد. -درسال 1389پژوهشی درخصوص رژیم غاصب صهیونیستی وتوهم حمله به تأسیسات هسته -ای ایران، توسط پژوهشکده مطالعات کاربردی فارابی به چاپ رسید که به بررسی تحلیل و ارزیابی مزایا و معایب حمله یا عدم حمله رژیم صهیونیستی به تأسیسات هسته ای ایران و در نتیجه ارائه بهترین گزینه در این زمینه پرداخته است. -پژوهشکده مطالعات کاربردی فارابی مجدداً در سال 1389 گزارشی کاربردی ، ایران هسته ای از نگاه صاحب نظران غربی به چاپ رسانید که در آن به ترجمه چند مقاله مانند: بازداشتن هسته -ای ایران که به چالش های هسته ای ایران،پیامد های دیپلماتیک و امنیتی محتمل ایران مجهز به تسلیحات هسته ای پرداخته شده که به شکلی به عنوان منبع فکری دستگاه سیاست خارجی امریکا عمل می کند . - مجله سیاسی-راهبردی بصائر نیز که توسط سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی به چاپ می رسد در شماره 325-سال بیست و نهم-دی ماه 1391 نیز به بررسی تحریمی جدید سنای امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران پرداخته است ودر شماره 219 خود که در خرداد 1391 به چاپ رسانیده به بررسی مذاکرات هسته ای ایران با کروه 1+5 پرداخته است. این مجله در شماره 317خود در سال 1390 نیز با موضوعی به نام تنگه راهبردی به تحلیلی بر اهمیت راهبردی تنگه هرمز در ارتباط با تحریم احتمالی نفتی پرداخته است. -ماهنامه امیران فردا نیزدر شماره پنجاه و پنج –مرداد وشهریور 1391 نیز موضوع تحریم نفتی اروپا علیه ایران را با عنوان شروع بازی خطرناک مورد بررسی قرار داده است . -پژوهشکده مطالعات راهبردی در ماه نگار راهبردی دیدبان امنیت ملی،شماره چهارم مرداد 1391 نیزمقالاتی درمورد تحریم های جدید؛افزایش هزینه غرب وسناریوی ایران مجهزبه بمب هسته ای: فریبی استراتژیک و همچنین در شماره چهاردهم خود در خرداد 1392وضعیت تحریم های بین المللی را بررسی و به چاپ رسانده است. -درپایان نامه هایی نظیر نقش اتحادیه اروپا در معادله هسته ای ایران(نرگس آرین فر)تأثیر هسته ای شدن ایران بر روابط اتحادیه اروپا و آمریکا(میرزائی)–نقش انرژی در تأمین امنیت ایران و اتحادیه اروپا(حوریه کافیان)-بررسی تطبیقی سیاست های امریکا و اتحادیه اروپا در جهت دستیابی به منابع انرژی نفت(مصطفی آقا باقری)-روابط ایران و اتحادیه اروپا(اسدالله شبانی)- نیز به موضوع هسته ای شدن ایران پرداخته شده است ولی به رویکرد اتحادیه اروپا در خصوص نحوه تحریم ها و راه کارهای تأمین انرژی پرداخته نشده است. 1-13-سازماندهی تحقیق: این پژوهش درپنج فصل اصلی و یک قسمت نتیجه گیری تنظیم شده است.در فصل اول به کلیات تحقیق پرداخته شده است،در فصل دوم چارچوب تحقیق بر اساس نظریه و رویکرد رئالیسم ارائه شده است،در فصل سوم شرایط حاکم برساختار انرژی اتحادیه اروپا و مناسبات ایران با این اتحادیهعرضه شده است، در فصل چهارم تحریم های نفتی علیه کشورمان بیان شده است و در فصل پنجم به سیاست های اتحادیه اروپا برای تأمین انرژی مورد نیاز خود اشاره شده است. دریافت فایل بررسی سیاست های انرژی اتحادیه اروپا در قبال تحریم های جدید نفتی ایران...